Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  ระบบประสาทวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ไข้  ปวดศีรษะ  ปวดศีรษะมาก 

บทนำ

เยื่อหุ้มสมอง (Meninges) เป็นเนื้อเยื่อบางๆแต่แข็งแรง เป็นเนื้อเยื่อที่หุ้มสมองทุกส่วน เพื่อทำหน้าที่ปกป้องสมอง ซึ่งเมื่อมีการติดเชื้อของเนื้อเยื่อนี้จะทำให้เกิดเป็นโรคที่เรียกว่าโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ (Meningitis)

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบเป็นโรคพบได้เรื่อยๆไม่ถึงกับบ่อยมาก โดยในประเทศตะวันตก พบโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากติดเชื้อแบคทีเรียประมาณ 3 คนต่อประชากร 100,000 คน และจากติดเชื้อไวรัสประมาณ 10.9 คนต่อประชากร 100,000 คน แต่โอกาสพบโรคจะสูงขึ้นมาก กว่านี้ในประเทศที่กำลังพัฒนาและในประเทศที่ด้อยพัฒนา ซึ่งโอกาสเกิดโรคเท่ากันทั้งในผู้ หญิงและในผู้ชาย และเป็นโรคพบได้ในทุกอายุตั้งแต่เด็กอ่อนไปจนถึงผู้สูงอายุ

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบเกิดได้อย่างไร? ติดต่อได้ไหม?

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบเกิดจากการติดเชื้อ ที่พบบ่อยที่สุดคือ จากเชื้อไวรัส และที่รองลงไปคือ เชื้อแบคทีเรีย ที่พบได้บ้างคือ จากเชื้อราและจากสัตว์เซลล์เดียว (โปรตัวซัว Proto zoa) แต่บางครั้งแพทย์อาจตรวจไม่พบเชื้อได้

เชื้อไวรัสที่เป็นสาเหตุให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่พบได้เช่น

เชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่พบได้เช่น

  • เชื้อนัยซ์ซีเรีย เมนิงไจติดิส (Neisseria meningitidis)
  • เชื้อมัยโคแบคทีเรียม ทูเบอร์คุโลสิส (Mycobacterium tuberculosis) ที่ทำให้เกิดโรควัณโรค
  • และเชื้อเลปโตสไปรา (Leptospira) ที่ทำให้เกิดโรคฉี่หนู

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบเกิดจากเชื้อเข้าสู่เยื่อหุ้มสมองโดยผ่านทางกระแสโลหิตซึ่งเป็นสาเหตุบ่อยที่สุด นอกจากนั้นที่พบน้อยกว่ามากคือ จากเนื้อเยื่อ/อวัยวะข้างเคียงเยื่อหุ้มสมองมีการอักเสบติดเชื้อ แล้วเชื้อลุกลามเข้าเยื่อหุ้มสมองร่วมด้วยเช่น จากมีการอักเสบติดเชื้อในหู หรือในโพรงไซนัสต่างๆ และจากการที่เยื่อหุ้มสมองได้รับเชื้อโดยตรงเช่น จากอุบัติเหตุทางสมองก่อบาดแผลและการติดเชื้อโดยตรงต่อเยื่อหุ้มสมอง

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบเป็นโรคติดต่อโดยการสัมผัสคลุกคลีกับผู้ป่วยทางการหายใจ ไอ จาม อุจจาระ ปัสสาวะ และตุ่มแผล ที่มีเชื้อโรคเจือปน

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบมีอะไรบ้าง?

เยื่อหุ้มสมองอักเสบ

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้แก่

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบมีอาการอย่างไร?

อาการจากเยื่อหุ้มสมองอักเสบไม่ว่าเกิดจากเชื้อชนิดใด จะมีอาการเหมือนกัน แต่อาจแตกต่างกันทั้งนี้ขึ้นกับอายุ

แพทย์วินิจฉัยโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้จากประวัติอาการต่างๆ ประวัติการติดเชื้อ อุบัติ เหตุ การตรวจร่างกาย การตรวจร่างกายทางระบบประสาท แต่ที่สำคัญคือ การเจาะหลังตรวจ น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง และตรวจเชื้อจากน้ำหล่อเลี้ยงสมองไขสันหลัง นอกจากนั้น อาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติมตามอาการผู้ป่วยและดุลพินิจของแพทย์เช่น ตรวจเลือดดูสารภูมิต้านทานต่างๆเพื่อแยกชนิดของเชื้อไวรัส เป็นต้น

รักษาโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้อย่างไร?

การรักษาโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบคือ การรักษาสาเหตุเช่น

การรักษาประคับประคองตามอาการเช่น ให้ยาลดไข้ ยาแก้ปวด ยาป้องกันการชัก และการให้น้ำเกลือเมื่ออาเจียนมาก กินไม่ได้ เป็นต้น

มีผลข้างเคียงจากโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบอย่างไรบ้าง?

ผลข้างเคียงที่พบได้จากโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบคือ มีผลต่อการหายใจ หยุดหายใจ และเสียชีวิต (ตาย) ได้ นอกจากนั้นในระยะยาวตลอดชีวิตคือ ชัก หูหนวก ตาบอด เป็นอัมพฤกษ์/อัมพาต พูดไม่ชัด มีปัญหาทางด้านสมองเช่น มีอารมณ์แปรปรวน ปัญหาด้านความคิดและความ จำ โดยเฉพาะเมื่อเป็นเด็กเล็กเมื่อเติบโตขึ้นสติปัญญามักด้อยกว่าเกณฑ์

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบรุนแรงไหม?

โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบเป็นโรครุนแรง เป็นสาเหตุการเสียชีวิต (ตาย) ได้ ทั้งนี้ความรุน แรงจากการติดเชื้อแบคทีเรียสูงกว่าการติดเชื้อไวรัสมาก ซึ่งประมาณ 25 - 30% ของผู้ติดเชื้อแบคทีเรียมักเสียชีวิต แต่ไม่ค่อยพบการเสียชีวิตจากติดเชื้อไวรัส

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

เมื่อมีอาการดังกล่าวแล้วในหัวข้อ อาการ ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลภายใน 24 ชั่วโมงหรือเป็นการฉุกเฉินทั้งนี้ขึ้นกับความรุนแรงของอาการ เพื่อการวินิจฉัยโรคและได้รับการรักษาได้ทันท่วงที หลังจากนั้นดูแลตนเองตามแพทย์/พยาบาลแนะนำ

ป้องกันโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้อย่างไร?

การป้องกันโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่สำคัญที่สุดคือ การป้องกันการติดเชื้อซึ่งคือ การรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน (สุขบัญญัติแห่งชาติ) นอกจากนั้นคือ

บรรณานุกรม

1. Braunwald, E., Fauci, A., Kasper, L., Hauser, S., Longo, D., and Jameson, J. (2001). Harrison’s principles of internal medicine (15th ed.). New York: McGraw-Hill.
2. Hasbun, R. et al. (2015). Meningitis. http://emedicine.medscape.com/article/232915-overview#showall [2015,March14].
3. Meningitis. http://en.wikipedia.org/wiki/Meningitis [2015,March14].

Updated 2015, March 14


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน sirikul Maxwell
Frame Bottom