Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ปอด  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เจ็บหน้าอกเมื่อหายใจ 

บทนำ

เยื่อหุ้มปอดอักเสบ(Pleuritis หรือ Pleurisy) คือภาวะที่เกิดการอักเสบขึ้นกับเยื่อหุ้มปอด ที่อาจจากปอดติดเชื้อโรค(ปอดอักเสบ)แล้วลามมาถึงเยื่อหุ้มปอด(ที่อาจ เป็น เชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส หรือเชื้อรา ซึ่งปัจจุบัน พบจากการติดเชื้อไวรัสมากที่สุด) หรืออาจเกิดจากโรค/ภาวะอื่นที่ไม่ใช่การติดเชื้อ เช่น การอักเสบของทุกเนื้อเยื่อ/อวัยวะที่รวมถึงเยื่อหุ้มปอดจากโรคออโตอิมมูน

เยื่อหุ้มปอดอักเสบ เป็นภาวะที่พบได้ไม่บ่อย แต่พบได้เรื่อยๆใน ทุกเพศ ทุกวัย และทุกเชื้อชาติ แต่พบได้น้อยในเด็ก

เยื่อหุ้มปอดอักเสบมีสาเหตุจากอะไร?

เยื่อหุ้มปอดอักเสบ

สาเหตุที่ทำให้เกิดเยื่อหุ้มปอดอักเสบมีได้หลากหลาย สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่

เยื่อหุ้มปอดอักเสบมีอาการอย่างไร?

อาการของเยื่อหุ้มปอดอักเสบที่สำคัญและเกิดกับผู้ป่วยทุกคน คือ เจ็บแปลบในหน้าอก(Sharp chest pain)ด้านใดด้านหนึ่ง(ด้านที่มีการอักเสบ) อาการเจ็บจะมากขึ้นและสัมพันธ์กับการหายใจเข้าและหายใจออก ซึ่งการหายใจ จะทำให้เยื่อหุ้มปอดที่อักเสบเกิดการเสียดสีกับเนื้อเยื่อต่างๆที่อยู่ติดกับเยื่อหุ้มปอด จนกระตุ้นเส้นประสาทการเจ็บปวด จึงส่งผลให้เกิดการเจ็บหน้าอกเมื่อมีการหายใจ ซึ่งอาการเจ็บหน้าอกนี้จะดีขึ้นเมื่อหยุดหายใจ หรือเมื่อเอามือกดตำแหน่งที่เจ็บไว้ หรือนอนตะแคงเอาด้านที่เจ็บลงเพื่อช่วยลดการเคลื่อนไหวของปอด/เยื่อหุ้มปอดในการหายใจ อาการเจ็บหน้าอกนี้ บางคนใช้คำอธิบายว่าเป็นการเจ็บแน่น หรือบางคนอาจมีการเจ็บร้าวไปยังไหล่และ/หรือแผ่นหลังด้านที่มีการเจ็บ/แน่นหน้าอก การเจ็บหน้าอกนี้ อาจเกิดเพียงจุดเดียว หรือทั้งข้างของปอด ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการอักเสบว่าเป็นอยู่จุดเดียว หรือเกิดกับเยื่อหุ้มปอดทั้งข้าง

นอกจากนั้น มีอาการอื่นๆที่อาจพบร่วมได้ ซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละผู้ป่วยโดยจะขึ้นกับสาเหตุ เช่น

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

เมื่อมีอาการต่างๆดังกล่าวในหัวข้อ “อาการฯ” และอาการไม่ดีขึ้นใน 1-2 วันหลังการดูแลตนเอง หรือเมื่ออาการเลวลง หรือมีอาการมากตั้งแต่แรก ควรต้องรีบมาพบแพมย์/มาโรงพยาบาล อาจต้องเป็นการฉุกเฉิน ทั้งนี้ขึ้นกับความรุนแรงของอาการ

แพทย์วินิจฉัยเยื่อหุ้มปอดอักเสบได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยเยื่อหุ้มปอดอักเสบได้จาก ประวัติทางการแพทย์ต่างๆ เช่น อาการของผู้ป่วย โรคประจำตัว การตรวจร่างกาย การตรวจฟังปอด/ฟังเสียงการหายใจด้วยหูฟัง การเอกซเรย์ปอด การตรวจเลือดเพื่อช่วยการวินิจฉัยหาสาเหตุ เช่น การตรวจเลือดดูสารภูมิต้านทาน หรือดูสารก่อภูมิต้านทาน ของโรคที่แพทย์สงสัยว่าจะเป็นสาเหตุ และอาจมีการตรวจสืบค้นเพิ่มเติมเช่น เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และ/หรือเอมอาร์ไอภาพปอด หรือการส่องกล้องตรวจหลอดลม(Brochosope)ที่อาจร่วมกับการนำสารคัดหลังในหลอดลมมาตรวจเชื้อ ตรวจเพาะเชื้อ หรือเพื่อการตรวจทางเซลล์วิทยา และกรณีส่องกล้องหลอดลมแล้วพบสิ่งผิดปกติ อาจมีการตัดชิ้นเนื้อจากรอยโรคเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา ทั้งนี้การตรวจสืบค้นต่างๆจะอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีผู้ป่วยไป ไม่จำเป็นต้องตรวจผู้ป่วยทุกรายเหมือนกัน

รักษาเยื่อหุ้มปอดอักเสบอย่างไร?

แนวทางการรักษาเยื่อหุ้มปอดอักเสบคือ ให้การรักษาสาเหตุ และการรักษาประคับประคองตามอาการ

ก. การรักษาสาเหตุ: เป็นการรักษาที่แตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย เพราะขึ้นกับสาเหตุของแต่ละผู้ป่วยที่จะแตกต่างกันออกไป หาอ่านเพิ่มเติมในวิธีรักษาของแต่ละสาเหตุได้ในเว็บ haamor.com เช่น การรักษาในโรค ปอดอักเสบ/ปอดบวม โรคไข้หวัดใหญ่ มะเร็งปอด ภาวะมีน้ำในโพรงเยื่อหุ้มปอด ภาวะปอดแตก

ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ: เป็นการรักษาตามอาการที่วิธีการรักษาจะเช่นเดียวกันในผู้ป่วยแต่ละราย เช่น การใช้ยาแก้ปวด/แก้เจ็บในการรักษาอาการเจ็บหน้าอกขณะหายใจ, การใช้ยาแก้ไอกรณีมีอาการไอมาก, การใช้ยาขยาหลอดลมกรณีมีการหด/ตีบตัวของหลอดลม, การเจาะน้ำ(รวมถึงเลือด/ ของเหลว/หนอง)ออกจากโพรงระหว่างเยื่อหุ้มปอดกรณีมีน้ำในโพรงเยื่อหุ้มปอด เป็นต้น

เยื่อหุ้มปอดอักเสบมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

การพยากรณ์โรคสำหรับเยื่อหุ้มปอดอักเสบ ถ้าเป็นกรณีรักษาอาการเยื่อหุ้มปอดอักเสบ การรักษามักได้ผลดี รักษาอาการได้หาย แต่อย่างไรก็ดี การพยากรณ์โรคของผู้ป่วยแต่ละรายจะขึ้นกับโรคที่เป็นสาเหตุเป็นสำคัญที่รวมถึงความรุนแรงของโรคที่เป็นสาเหตุด้วย การพยากรณ์โรคในภาพรวมของผู้ป่วยแต่ละรายจึงแตกต่างกัน ตั้งแต่มีการพยากรณ์โรคที่ดี เช่น กรณีสาเหตุเกิดจากการติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ ที่ผู้ป่วยมีสภาพร่างกายที่แข็งแรงก่อนการเจ็บป่วย ไปจนถึงการพยากรณ์โรคที่ไม่ดีในกรณีสาเหตุเกิดจากมะเร็งปอด เป็นต้น

มีผลข้างเคียงจากเยื่อหุ้มปอดอักเสบอย่างไร?

ผลข้างเคียงที่อาจพบได้จากเยื่อหุ้มปอดอักเสบ คือ อาการเจ็บหน้าอกมากจนอาจต้องพักในโรงพยาบาล แต่โดยทั่งไป ผลข้างเคียงจะเป็นผลข้างเคียงที่เกิดจากสาเหตุ ไม่ใช่ผลข้างเคียงจากอาการ/ภาวะเยื่อหุ้มปอดอักเสบ

ดูแลตนเองอย่างไร?

การดูแลตนเองที่บ้านเมื่อป่วยด้วยเยื่อหุ้มปอดอักเสบ ภายหลังพบแพทย์แล้ว คือ

ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไร?

เมื่อเป็นโรคเยื่อหุ้มปอดอักเสบ ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัดเมื่อ

ป้องกันเยื่อหุ้มปอดอักเสบได้อย่างไร?

การป้องกันเยื่อหุ้มปอดอักเสบ คือ การปองกันสาเหตุ(ที่ป้องกันได้)ดังได้กล่าวในหัวข้อ “สาเหตุฯ” ซึ่งการป้องกันเยื่อหุ้มปอดที่สำคัญ คือ

  • รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน(สุขบัญญัติแห่งชาติ) เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง และมีสุขภาพจิตที่ดี เพื่อป้องกันการติดเชื้อต่างๆ
  • ไม่สูบบุหรี่ ถ้าสูบอยู่ก็ควรต้องเลิกสูบ
  • ระมัดระวังไม่ให้เกิดอุบัติเหตุรุนแรงต่อปอด เช่น ไม่ขับรถโดยประมาท ขับผิดกฏจราจร เมาไม่ขับ และต้องใช้เข็มขัดนิรภัยเสมอเมื่อขับรถยนต์

บรรณานุกรม

  1. Kass, S. et al. Am Fam Physician 2007;75:1357-1364[2017,March4]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Pleurisy[2017,March4]
  3. http://www.medscape.com/viewarticle/768263[2017,March4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน Fluke007 Earthmanoytasai
Frame Bottom