Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กระเพาะอาหาร  ลำไส้  เภสัชกรรม  เภสัชวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

คลื่นไส้ 

บทนำ

เมโทโคลพราไมด์ (Metoclopramide) หรือยาชื่อการค้าที่คนมักรู้จัก คือ พลาซิล (Plasil) เป็นยาที่นำมาบำบัดอาการคลื่นไส้อาเจียน ช่วยทำให้กระเพาะและลำไส้บีบไล่อาหารที่คงค้างอยู่ในช่องทางเดินอาหารได้เร็วมากขึ้น ยาตัวนี้เหมาะที่จะใช้กับผู้ป่วยที่มีอาการของกระเพาะและลำไส้ทำงานได้ไม่ดีหรือบีบตัวน้อยเกินไป จนทำให้อาหารคั่งค้างอยู่นานจนก่อให้เกิดภาวะคลื่นไส้ยาอาเจียนขึ้นมา

ยาเมโทโคลพราไมด์ยังถูกนำไปใช้ประกอบรักษาโรคต่างๆอีกด้วย เช่น อาการคลื่นไส้อาเจียนจากการฉายรังสีรักษา จากยาเคมีบำบัด จากการติดเชื้อ จากโรคไมเกรน จากการตั้งครรภ์ จากโรคมะเร็ง จากภาวะสารยูเรีย (Urea) เกินในร่างกาย โดยตัวยาจะไปออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของสารสื่อประสาทในสมองบางตัว เช่น โดพามีน (Dopamine) ด้วยสารตัวนี้กระตุ้นให้เกิดอาการคลื่นไส้ได้นั่นเอง และสำหรับในหญิงที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร ยาเมโทโคลพราไมด์ นี้ยังช่วยกระตุ้นให้มีการหลั่งน้ำนมได้มากขึ้นอีกด้วย

องค์การอนามัยโลกกำหนดให้เมโทโคลพราไมด์อยู่ในบัญชียาที่จำเป็นต่อสาธารณสุขขั้นพื้นฐานของแต่ละประเทศ สำหรับประเทศไทยเราได้บรรจุยาตัวนี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ โดยอยู่ในหมวดยารักษาอาการคลื่นไส้ อาเจียน

ยาเมโทโคลพราไมด์มีจำหน่ายทั้งชนิด ยาเม็ด ยาน้ำ และยาฉีด หาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไป และมีใช้ในสถานพยาบาลแทบทุกที่ ประชาชนทั่วไปจะคุ้นเคยกับยารับประทานมากกว่ายาฉีด ด้วยนำกลับไปใช้ที่บ้านได้ ปกติเมื่ออาการดีขึ้นก็สามารถหยุดยาได้เอง แต่อย่างไรก็ต้องฟังความเห็นของแพทย์ร่วมด้วย

เมื่อร่างกายได้รับยาเมโทโคลพราไมด์ ภายในเวลา 1 - 2 ชั่วโมง ยาจะเริ่มออกฤทธิ์โดยกระจายตัวผ่านไปที่สมอง ผ่านเข้ารก อีกทั้งยังขับออกมากับน้ำนมมารดาได้ เมโทโคลพราไมด์จะถูกส่งไปเปลี่ยนโครงสร้างเคมีที่อวัยวะตับ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 4 - 6 ชั่วโมงในการกำจัดยาออกจากร่างกาย 50% โดยส่วนใหญ่ผ่านไปกับปัสสาวะ และส่วนน้อยผ่านทางอุจจาระ

ยานี้จัดอยู่ในหมวดยาอันตราย การใช้ยาไม่ว่าจะใช้ในวัตถุประสงค์ของอาการโรคใดๆก็ตาม ควรต้องอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ยาเมโทโคลพราไมด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เมโทโคลพราไมด์

สรรพคุณของยาเมโทโคลพราไมด์ ได้แก่

ยาเมโทโคลพราไมด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเมโทโคลพราไมด์มีกลไกออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะยับยั้งการทำงานของสารสื่อประสาทในสมองที่ชื่อว่า โดพามีน (Dopamine) มีผลให้กระตุ้นการบีบตัวของกระเพาะและลำไส้เล็กส่วนต้น และทำให้มวลของอาหารเคลื่อนตัวและถูกส่งต่อไปตาลำไส้ได้โดยไม่ได้กระตุ้นการหลั่ง กรดน้ำดี และน้ำย่อยจากตับอ่อน อีกทั้งยังทำให้กล้ามเนื้อหูรูดของหลอดอาหารส่วนล่างมีการหดตัวและกระชับ ด้วยกลไกข้างต้นจึงเกิดฤทธิ์ในการรักษาอาการคลื่นไส้อาเจียน และโรคกรดไหลย้อน

ยาเมโทโคลพราไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเมโทโคลพราไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่าย ดังนี้

  • รูปแบบยาเม็ดขนาดความแรง 10 มิลลิกรัม/เม็ด
  • รูปแบบยาน้ำขนาดความแรง 5 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร
  • รูปแบบยาฉีดขนาดความแรง 10 มิลลิกรัม/2 มิลลิลิตร

ยาเมโทโคลพราไมด์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาเมโทโคลพราไมด์มีขนาดรับประทาน ดังนี้

  • สำหรับโรคกระเพาะ - ลำไส้ทำงานผิดปกติในผู้ป่วยเบาหวาน: ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ 10 มิลลิกรัม วันละ 4 ครั้ง โดยรับประทานยาก่อนอาหาร 30 นาทีเป็นอย่างต่ำ เป็นเวลา 2 - 8 สัปดาห์
  • สำหรับรักษาภาวะกรดไหลย้อน: ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ 10 - 15 มิลลิกรัม วันละ 4 ครั้ง โดยรับประทานยาก่อนอาหาร 30 นาทีเป็นอย่างต่ำ
  • สำหรับป้องกันการอาเจียนจากยาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษาในผู้ป่วยมะเร็ง: ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ 20 - 40 มิลลิกรัม วันละ 2 - 4 ครั้ง โดยรับประทานก่อนอาหารประมาณ 30 นาที
  • ขนาดของยาฉีดเพื่อบรรเทาอาการคลื่นไส้ อาเจียนหลังการผ่าตัด: ฉีดเข้ากล้าม เนื้อ 10 มิลลิกรัมหลังการผ่าตัด อาจฉีดซ้ำทุกๆ 4 - 6 ชั่วโมงถ้าอาการยังไม่ดีขึ้น

*****อนึ่ง

  • ขนาดการใช้ยานี้ที่ถูกต้องปลอดภัยต้องขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้นด้วยอาการ เพศ วัย ของผู้ป่วยมีแตกต่างกันออกไป
  • การใช้ยานี้ใน เด็ก หญิงตั้งครรภ์ และหญิงให้นมบุตร ต้องเป็นคำแนะนำจากแพทย์เท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเมโทโคลพราไมด์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเมโทโคลพราไมด์ สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาเมโทโคลพราไมด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเมโทโคลพราไมด์มีผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ต่อระบบต่างๆของร่างกายดังนี้

มีข้อควรระวังการใช้ยาเมโทโคลพราไมด์อย่างไร?

ข้อควรระวังการใช้ยาเมโทโคลพราไมด์คือ

***** อนึ่ง

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมถึงยาเมโทโคลพราไมด์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาเมโทโคลพราไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเมโทโคลพราไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาเมโทโคลพราไมด์อย่างไร?

ควรเก็บยาเมโทโคลพราไมด์ที่อุณหภูมิไม่เกิน 25 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดดและความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยาเมโทโคลพราไมด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเมโทโคลพราไมด์ ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นๆและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Emetal (อีเมทัล) Asian Pharm
Hawkperan (ฮ็อกเพอแรน) L.B.S.
H-Peran (เฮท-เพอแรน) L.B.S.
K.B. Meta (เค.บี. เมต้า) K.B. Pharma
Manosil (แมโนซิล) March Pharma
Maril (แมริล) Atlantic Lab
Metoclopramide GPO (เมโทโคลพราไมด์ จีพีโอ) GPO
Metoclor (เมโทคลอ) Pharmaland
Met-Sil (เม็ท-ซิล) T P Drug
Nausil (นอซิล) Siam Bheasach
Plamide (พลาไมด์) Utopian
Plamine (พลามีน) Picco Pharma
Plasil (พลาซิล) sanofi-aventis
R-J Tab/Syrup (อาร์-เจ แท็บ/ไซรัป) Medicine Products
Vomesea (โวเมซี) The Forty-Two

บรรณานุกรม

1. http://www.rxlist.com/reglan-drug.htm [2014,July12]
2. http://www.mims.com/USA/drug/info/metoclopramide/?type=full&mtype=generic#Dosage [2014,July12]
3. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=metoclopramide [2014,July12]
4. http://en.wikipedia.org/wiki/Metoclopramide [2014,July12]
5. http://www.drugs.com/sfx/metoclopramide-side-effects.html [2014,July12]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน FanClubNaruto Zijio
Frame Bottom