Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อัลไซเมอร์ 

บทนำ

ยาเมแมนทีน (Memantine) เป็นยาในกลุ่มเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ (NMDA receptor antagonist หรือ N-Methyl-D-aspartate receptor antagonist) ทางคลินิกได้นำยานี้มารักษาอาการความจำเสื่อมชนิดอัลไซเมอร์ (Alzeime-type dementia) การออกฤทธิ์ของยานี้เกิดในสมอง โดยตัวยาจะทำให้เกิดกลไกปิดกั้นไม่ให้สารสื่อประสาทที่เรียกว่า Glutamate ทำงานได้เต็มที่ ส่งผลให้อาการความจำเสื่อมดีขึ้น อย่างไรก็ตายานี้ไม่ได้รักษาโรคอัลไซเมอร์ เพียงแต่ช่วยบำบัดและชะลอมิให้อาการแย่ลงกว่าเดิม

ยาเมแมนทีนที่จำหน่ายในต่างประเทศมียาชื่อการค้าเช่น Axura, Akatinol, Namenda, Memox

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นยาชนิดรับประทาน หลังการดูดซึมยาเข้าสู่กระแสเลือด ตัวยาจะถูกทำลายโดยตับ ร่างกายต้องใช้เวลาในการกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดนานถึงประมาณ 60 - 100 ชั่วโมงโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

มีสิ่งที่ต้องพึงระวังก่อนการใช้ยานี้กับผู้ป่วยคือ

ระหว่างการใช้ยานี้ แพทย์อาจย้ำเตือนมิให้ผู้ป่วยขับขี่ยวดยานพาหนะด้วยตนเอง ด้วยยานี้ส่งผลให้เกิดอาการวิงเวียนและง่วงนอน ห้ามมิให้ปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง อาการข้างเคียงอื่นที่สามารถพบได้ขณะใช้ยานี้เช่น ท้องผูกและปวดศีรษะ หากผู้ป่วยมีอาการแพ้ยาหลังใช้ยานี้ต้องหยุดการใช้ยานี้ทันทีแล้วมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน

สำหรับประเทศไทยโดยคณะกรรมการอาหารและยาได้จัดให้ยาเมแมนทีนอยู่ในกลุ่มยาควบคุมพิเศษ การใช้ยาต้องมีใบสั่งจากแพทย์เท่านั้น เราจึงพบเห็นการใช้ยานี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น

เมแมนทีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เมแมนทีน

ยาเมแมนทีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้คือ ใช้บำบัดอาการความจำเสื่อมในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ตั้งแต่ระดับปานกลางจนถึงขั้นรุนแรง

เมแมนทีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเมแมนทีนมีกลไกการออกฤทธิ์คือ ตัวยาเข้าจับกับตัวรับ (Receptor) ที่เรียกว่า NMDA receptor จึงยับยั้งการทำงานของสารสื่อประสาทที่เรียกว่า Glutamate การมี Glutamate สูงจะเกิดการกระตุ้นเซลล์ประสาท/เซลล์สมองมากจนทำให้เกิดการตายของเซลล์สมอง ยานี้จึงช่วยชะลอการตายของเซลล์สมอง ซึ่งจากกลไกนี้ทำให้ชะลอภาวะความจำเสื่อมได้ตามสรรพคุณ

เมแมนทีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเมแมนทีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 10 และ 20 มิลลิกรัม/ เม็ด

เมแมนทีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาเมแมนทีนมีขนาดรับประทานเช่น

  • ผู้ใหญ่:
    • สัปดาห์แรกรับประทาน 5 มิลลิกรัมวันละครั้ง
    • สัปดาห์ที่ 2 รับประทาน 10 มิลลิกรัมวันละครั้ง
    • สัปดาห์ที่ 3 รับประทาน 15 มิลลิกรัมวันละครั้ง
    • สัปดาห์ที่ 4 รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง

    ทั้งนี้ขนาดยา การปรับขนาดยา และระยะเวลาในการใช้ยานี้ ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

    อนึ่ง สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

    รับประทานได้สูงสุด 20 มิลลิกรัม/วัน ตัวอย่างขนาดยาเช่น
  • เด็ก: อัลไซเมอร์เป็นโรคของผู้สูงอายุ ปัจจุบันยานี้จึงยังไม่มีการนำมาใช้ทางคลินิกในเด็ก อย่างไรก็ตามขณะนี้กำลังมีการศึกษานำยานี้มาใช้รักษาโรคทางสมองชนิดอื่นของเด็กเช่น โรคสมาธิสั้น

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาเมแมนทีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเมแมนทีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

* เพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาทุกชนิดรวมถึงยาเมแมนทีนให้ตรงเวลา

เมแมนทีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเมแมนทีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น

ก. อาการข้างเคียงที่พบเห็นได้บ่อย: เช่น เกิดอาการจิตหลอน/ประสาทหลอน รู้สึกสับสน วิงเวียน ปวดศีรษะ และอ่อนแรง

ข. อาการข้างเคียงที่พบได้ไม่บ่อยนัก: เช่น มีอาการวิตกกังวล กล้ามเนื้อเกร็งตัวเพิ่มขึ้น/ตะคริว และอาเจียน

มีข้อควรระวังการใช้เมแมนทีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้เมแมนทีนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • รับประทานยานี้ตรงตามเวลาอย่างเคร่งครัด
  • ระหว่างการใช้ยานี้อาจมีอาการวิงเวียน มึนงง จึงควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะด้วยตนเอง
  • การใช้ยาในสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และเด็ก ต้องได้รับคำสั่งจากแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวม ยาเมแมนทีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่ม เติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เมแมนทีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเมแมนทีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเมแมนทีนอย่างไร?

ควรเก็บยาเมแมนทีนในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เมแมนทีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเมแมนทีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Ebixa (อีบิซา) Lundbeck
Memxa (เมมซา) Unison
Neumantine (นิวแมนทีน) Millimed

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Memantine [2015,Oct3]
  2. http://mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=memantine [2015,Oct3]
  3. http://mims.com/Thailand/drug/info/Ebixa/?type=full#Indications [2015,Oct3]
  4. http://www.drugs.com/cdi/memantine.html [2015,Oct3]
  5. http://www.drugs.com/drug-interactions/memantine-index.html?filter=2&generic_only= [2015,Oct3]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน Alonelove148 Samson1992 Super112234
Frame Bottom