Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาเมเพอริดีน (Meperidine) หรือ ยาเพทิดีน (Pethidine) เป็นยาแก้ปวดที่สังเคราะห์โดยมีโครงสร้างเหมือนสารโอปิออยด์ (Synthetic opioid analgesic)/สารในกลุ่มฝิ่น ถูกพัฒนา และสังเคราะห์ขึ้นในปี ค.ศ. 1939 (พ.ศ. 2482) โดยนักเคมีชาวเยอรมัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อนำไปรักษาอาการปวดระดับกลางจนถึงอาการปวดแบบรุนแรง รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้ จะเป็นลักษณะยาเม็ดและยาน้ำสำหรับรับประทานรวมไปจนถึงยาฉีด หากนำยานี้มาเปรียบเทียบกับ Morphine พบว่าเมเพอริดีนจะทำให้เกิดอาการติดยาน้อยกว่า

ด้านการกระจายตัวของเมเพอริดีนในร่างกาย จะมีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารประมาณ 50 - 60% โดยเมื่อยาเข้าสู่กระแสเลือด จะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 65 - 75% ตัวยาส่วนใหญ่จะถูกเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมีโดยตับ และร่างกายต้องใช้เวลาประ มาณ 2.5 - 4 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ หากผู้ป่วยเป็นโรคตับจะใช้เวลาในการกำจัดยานี้มากขึ้นเป็นประมาณ 7 - 11 ชั่วโมง

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยระบุให้ยาเมเพอริดีนเป็นยาเสพติดให้โทษในประ เภทที่ 2 การใช้ยากับผู้ป่วยจะต้องมีใบสั่งจากแพทย์ ซึ่งยาเมเพอริดีนมีใช้ในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น การขอซื้อและรับยาต้องผ่านกระทรวงสาธารณสุขโดยตรง ประกอบกับจะต้องทำรายงานการใช้ยา - การซื้อเข้าคลังของสถานพยาบาลนั้นๆส่งกระทรวงสาธารณสุขทุกเดือน

เมเพอริดีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เมเพอริดีน

ยาเมเพอริดีนมีสรรพคุณดังนี้เช่น

  • ระงับอาการปวดระดับปานกลางจนกระทั่งปวดระดับรุนแรง
  • ช่วยสงบประสาทในผู้ป่วยก่อนเข้ารับการผ่าตัด

เมเพอริดีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาเมเพอริดีนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์โดยเข้าจับกับตัวรับที่มีชื่อว่า Opioid receptor ทั้งในสมองและตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย ก่อให้เกิดอาการชาหรือลดอาการปวดในบริเวณที่อักเสบหรือที่บาดเจ็บ จากกลไกนี้ทำให้ยาเมเพอริดีนมีฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

เมเพอริดีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเมเพอริดีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 50 และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีดขนาด 25, 50, 75 และ 100 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

เมเพอริดีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

บทความนี้ขอยกตัวอย่างขนาดใช้ยาเมเพอริดีนเฉพาะในยารับประทานสำหรับลดอาการปวดเท่านั้นดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 50 - 150 มิลลิกรัมทุกๆ 3 - 4 ชั่วโมงตามความจำเป็น โดยต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์

เด็ก: รับประทาน 1.1 - 1.8 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ไปจนถึงขนาดรับประทานของผู้ใหญ่ทุกๆ 3 - 4 ชั่วโมง ทั้งนี้ขึ้นกับอาการรุนแรงของการปวด ช่วงอายุและน้ำหนักตัวของเด็ก โดยต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์

*****หมายเหตุ:

• ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเมเพอริดีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเมเพอริดีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับ การรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

เมเพอริดีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเมเพอริดีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น กดการหายใจจนถึงขั้นช็อกและหัวใจหยุดเต้น เสียชีวิต (ตาย) ได้ ปวดศีรษะเล็กน้อย วิง เวียน ง่วงนอน เหงื่อออกมาก คลื่นไส้ - อาเจียน ร่างกายมีอาการสั่น กล้ามเนื้อกระตุก มีอาการชัก ตาพร่า ประสาทหลอน อารมณ์เปลี่ยนแปลง/อารมณ์แปรปรวน ปากแห้ง ท้องผูก หน้าแดง ท่อทางเดินน้ำดีเกร็งตัว หัวใจเต้นเร็วหรืออาจช้ากว่าปกติ ชีพจรเต้นผิดปกติ ความดันโลหิตต่ำ ปัสสาวะขัด ผื่นคัน ลมพิษขึ้นตาผิวหนัง

สำหรับผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดจะพบอาการอึดอัดหายใจไม่ออก/หายใจลำบากจนถึงขั้นโคม่า มีอาการตัวเย็น ผู้ป่วยบางรายจะพบอาการหัวใจเต้นช้าและมีความดันโลหิตต่ำ หากอาการรุนแรงอาจถึงขั้นหยุดหายใจ ระบบการไหลเวียนเลือดล้มเหลว หัวใจหยุดเต้นจนถึงขั้นเสียชีวิต(ตาย) ในเวลาต่อมา ซึ่งหากพบอาการดังกล่าวเมื่อใช้ยานี้ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที โดยการรักษาจากแพทย์เช่น ให้ผู้ป่วยได้รับออกซิเจนอย่างเพียงพอ การฉีดยา Naloxone เพื่อช่วยต้านพิษของยาเมเพอริดีน นอกจากนั้นคือ การควบคุมสัญญาณชีพต่างๆให้เป็นปกติโดยเร็ว

มีข้อควรระวังการใช้เมเพอริดีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเมเพอริดีนดังนี้เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาเมเพอริดีน
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานยานี้ด้วยตนเอง
  • ห้ามรับประทานยานี้พร้อมกับเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบ
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร ด้วยยานี้สามารถผ่านรกและน้ำนมของมารดาได้
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคหืด ผู้ป่วยที่มีภาวะ/โรคความดันโลหิตต่ำ
  • ระหว่างการใช้ยาควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะหรือการทำงานกับเครื่องจักร
  • ไม่ควรใช้ยานี้นานเกินไป ด้วยอาจก่อให้เกิดภาวะติดยา การใช้ยาควรเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคลมชัก ด้วยตัวยาอาจกระตุ้นการชักให้เกิดได้ง่ายมากยิ่งขึ้น
  • ควรอธิบายถึงผลดี/ผลเสียของยานี้ให้กับผู้ป่วยรับทราบ ซึ่งจะส่งผลการในความร่วมมือของการใช้ยารวมถึงความปลอดภัยต่อตัวผู้ป่วยเอง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเมเพอริดีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เมเพอริดีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเมเพอริดีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาเมเพอริดีนอย่างไร?

ควรเก็บยาเมเพอริดีนในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

เมเพอริดีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเมเพอริดีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Demerol (Injection) (เดเมอรอล)HOSPIRA
Demerol (Tablet) (เดเมอรอล)SANOFI AVENTIS US
Pethidine (เพทิดีน)Neon
Pethidine HCl (เพทิดีน ไฮโดรคลอไรด์)Haffkine Bio-Pharmaceutical
Verpat (เวอร์แพท)Verve

บรรณานุกรม

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Pethidine [2015,April4]
2. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a682117.html [2015,April4]
3. http://www.mims.com/USA/drug/info/Meperidine%20Hydrochloride%20Injection/?type=full [2015,April4]
4. http://www.drugs.com/cdi/meperidine.html [2015,April4]
5. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/73#item-8522 [2015,April4]
6. http://www.drugs.com/drug-interactions/meperidine.html[2015,April4]
7. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=pethidine [2015,April4]
8. http://www.mims.com/USA/Drug/search/?q=meperidine [2015,April4]
9. http://www.mims.com/India/Drug/search/?q=meperidine [2015,April4]
10. http://www.medscape.org/viewarticle/755396 [2015,April4]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom