Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หัวใจและหลอดเลือด  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ความดันโลหิตต่ำ 

บทนำ

ยาเมตารามินอล (Metaraminol) เป็นสารประกอบประเภทซิมพาโทมิเมติก เอมีน (Sympa thomimetic amine หรือ Sympathomimetic drug) มีข้อบ่งใช้ทางคลินิกช่วยบำบัดหรือป้องกันภาวะความดันโลหิตต่ำหลังฉีดยาชาเข้าทางไขสันหลังก่อนการทำหัตถการทางการแพทย์ หรือเป็นยาช่วยเพิ่มความดันโลหิตให้ผู้ป่วยที่มีภาวะเสียเลือด/ตกเลือด รวมถึงบำบัดภาวะช็อกของผู้ป่วยที่ได้รับบาดแผลบริเวณศีรษะหรือเกิดเนื้องอกสมอง โดยตัวยาจะเพิ่มความดันโลหิตทั้งขณะที่หัวใจบีบตัวและคลายตัว ระยะเวลาการออกฤทธิ์เมื่อให้ยาทางหลอดเลือดจะอยู่ที่ 1 - 2 นาที หากฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อการออกฤทธิ์จะใช้เวลาประมาณ 10 นาที หรือการฉีดยาเมตารามินอลเข้าใต้ผิวหนังจะใช้เวลาออกฤทธิ์ประมาณ 5 - 20 นาที

มีข้อพึงระวังบางประการที่แพทย์ต้องทราบก่อนการใช้ยาเมตารามินอลกับผู้ป่วยอาทิ

ขณะที่ผู้ป่วยได้รับยาเมตารามินอล แพทย์/บุคลากรทางการแพทย์จะเฝ้าระวังและคอยควบคุมความดันโลหิตให้เป็นไปอย่างปกติรวมถึงสัญญาณชีพต่างๆเช่น อัตราการเต้นของหัวใจ การไหลเวียนของเลือดในบริเวณสมอง ปอดยังทำงานได้ปกติหรือมีภาวะน้ำท่วมปอด/ปอดบวมน้ำหรือไม่

นอกจากนี้ยังต้องสังเกตด้วยว่า ผู้ป่วยได้รับยานี้เกินขนาดหรือไม่โดยใช้เกณฑ์ดังต่อไปนี้มาพิจารณาเช่น เกิดภาวะความดันโลหิตสูงอย่างมากและมีอาการปวดศีรษะร่วมด้วย เจ็บหน้าอก แน่นหน้าอก คลื่นไส้ อาเจียน มีอารมณ์เคลิ้ม/การรู้สึกตัวผิดปกติ เกิดภาวะน้ำท่วมปอด เหงื่อออกมาก หัวใจเต้นเร็วหรือไม่ก็ช้าผิดปกติ หัวใจเต้นผิดจังหวะ มีเลือดออกในสมอง/มีอาการผิดปกติทางสมอง หัวใจล้มเหลว หัวใจหยุดเต้น หรือเกิดภาวะลมชัก เป็นต้น

หากพบว่าผู้ป่วยมีความดันโลหิตขึ้นสูงมากหลังที่ได้รับยาเมตารามินอล แพทย์อาจใช้ยาที่มีฤทธิ์ตรงข้ามเช่น กลุ่มซิมพาโทไลติก (Sympatholytic agent, ยาต้านการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ) อย่างเช่น ยา Phentolamine หรือยารักษาอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะบางตัวมาบำบัดภาวะดังกล่าว

ยาเมตารามินอลจัดเป็นยาอันตราย การใช้ยานี้ได้เหมาะสมและปลอดภัยต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาแต่เพียงผู้เดียว และจะพบเห็นการใช้ยาชนิดนี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น

เมตารามินอลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เมตารามินอล

ยาเมตารามินอลมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อบำบัดภาวะความดันโลหิตต่ำในสภาวะต่างๆเช่น

เมตารามินอลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเมตารามินอลเป็นยาสังเคราะห์ประเภทซิมพาโทมิเมติก เอมีน (Sympathomimetic amine) จะออกฤทธิ์โดยตรงต่อตัวรับ (Receptor) ที่มีชื่อว่า แอลฟาและเบต้า แอดริเนอร์จิก รีเซ็ปเตอร์ (Alpha and beta-adrenergic receptors) ที่อยู่ในอวัยวะต่างๆของร่างกาย ทำให้ร่างกายหลั่งสารสื่อประสาท Norepinephrine ส่งผลให้หลอดเลือดเกิดการหดตัวและกระตุ้นการทำงานของหัวใจ จากกลไกเหล่านี้จึงก่อให้เกิดฤทธิ์เพิ่มความดันโลหิตตามสรรพคุณ

เมตารามินอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเมตารามินอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาฉีดขนาด 10 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

เมตารามินอลมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาเมตารามินอลมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาเช่น

ก. สำหรับป้องกันความดันโลหิตต่ำขณะฉีดยาชาเข้าน้ำไขสันหลัง:

ข. สำหรับบำบัดภาวะความดันโลหิตต่ำด้วยเสียเลือดมาก:

ค. กรณีที่ผู้ป่วยอยู่ในภาวะช็อก:

*อนึ่ง

  • การเจือจางตัวยานี้ลงในน้ำเกลือเพื่อหยดเข้าหลอดเลือดดำ ควรใช้ยาภายใน 24 ชั่วโมงหลังการผสมยานี้ หากเกิน 24 ชั่วโมงไปแล้วควรทิ้งและไม่นำยาที่ผสมแล้วมาใช้อีก
  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลด้านผลข้างเคียงที่แน่ชัดของยานี้ในผู้ป่วยเด็ก ดังนั้นการใช้ยานี้ในผู้ป่วย เด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเมตารามินอล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

เมตารามินอลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเมตารามินอลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น เกิดภาวะหัวใจเต้นเร็วหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ อาการเหล่านี้มักเกิดกับผู้ที่มีประวัติป่วยเป็นโรคหัวใจล้มเหลว หรืออาจเกิดฝีในบริเวณที่ฉีดยาได้

มีข้อควรระวังการใช้เมตารามินอลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเมตารามินอลเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และเด็ก ด้วยเป็นกลุ่มผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงจากผลข้างเคียงของยานี้ การใช้ยานี้กับผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมอาทิ เกิดการตกตะกอนหรือมีสีเปลี่ยนไป เป็นต้น
  • หยุดการใช้ยานี้ทันทีหากแทงเข็มยาทะลุหลอดเลือด (เข็มยาอยู่ในเนื้อเยื่อข้างเคียงที่ไม่ใช่ในหลอดเลือด) หรือหลอดเลือดมีลิ่มเลือดเกิดขึ้นขณะที่ให้ยานี้
  • ขณะใช้ยานี้ควรต้องตรวจวัดสัญญาณชีพของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดต่อเนื่องและใช้ค่าสัญญาณชีพต่างๆมาเป็นตัวชี้วัดเพื่อรายงานแพทย์เป็นระยะๆ
  • ฝ้าสังเกตว่าผู้ป่วยมีอาการได้รับยานี้เกินขนาดหรือไม่ กรณีเกิดอาการจากได้รับยานี้เกินขนาด (อาการดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ บทนำ) และเกิดความดันโลหิตสูง ต้องหยุดการให้ยานี้แล้วรายงานแพทย์ทันที
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเมตารามินอลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เมตารามินอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเมตารามินอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเมตารามินอลอย่างไร?

ควรเก็บยาเมตารามินอลภายใต้อุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เมตารามินอลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเมตารามินอลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบรืษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Aramine (เอรามีน) MSD

บรรณานุกรม

  1. http://www.drugbank.ca/drugs/DB00610 [2016,March26]
  2. https://www.drugs.com/drp/metaraminol-bitartrate.html [2016,March26]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Metaraminol [2016,March26]
  4. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Aramine/ [2016,March26]
  5. https://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Metaraminol [2016,March26]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน panlvgin PRdelivery Thuksa Saelao Wannamon
Frame Bottom