Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ผ่าตัด 

บทนำ

ยาเพนตาโซซีน(Pentazocine หรือ Pentazocine hydrochloride หรือ Pentazocine lactate) เป็นยาประเภทโอปิออยด์ แอนตาโกนิสต์(Opioid antagonist) ที่มีการแสดงฤทธิ์เป็นโอปิออยด์ อะโกนิสต์(Opioid agonist,ยาออกฤทธิ์เหมือนยาโอปิออยด์)ร่วมด้วย และจัดเป็นสาร/ยาที่ทำให้เสพติดได้ชนิดหนึ่ง แต่ด้วยกลไกการออกฤทธิ์บางอย่าง ยานี้จึงถูกนำมาใช้ร่วมบำบัดผู้ติดยาเสพติดได้เช่นกัน ทางคลินิกใช้ยาเพนตาโซซีนบำบัดรักษาอาการปวดระดับรุนแรง โดยตัวยานี้จะออกฤทธิ์ที่สมองและที่ระบบประสาทจนทำให้หมดความรู้สึกรับรู้อาการเจ็บปวด

รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาเพนตาโซซีนที่พบเห็น มีทั้งยารับประทาน ยาฉีด และยาเหน็บทวารหนัก ความเหมาะสมของการใช้ยาในลักษณะใดนั้น ขึ้นอยู่กับอาการป่วย วัยของผู้ป่วย โรคประจำตัว และต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์

กรณีใช้ยาเพนตาโซซีนแบบ รับประทาน หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ หรือฉีดเข้าใต้ผิวหนัง ตัวยานี้จะเริ่มออกฤทธิ์ภายใน 15–30 นาที และมีระยะเวลาออกฤทธิ์นานประมาณ 4–5 ชั่วโมง กรณีฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ ตัวยานี้จะออกฤทธิ์ภายใน 2–3 นาที และมีระยะเวลาการออกฤทธิ์ประมาณ 2–3 ชั่วโมง

ยาเพนตาโซซีนในเลือดสามารถผ่านรก และเข้าถึงตัวทารกได้ จึงไม่เหมาะกับสตรีมีครรภ์/ตั้งครรภ์ และขณะที่ตัวยาอยู่ในกระแสเลือด จะเข้ารวมตัวกับพลาสมาโปรตีนได้ ประมาณ 60% ตับจะเปลี่ยนโครงสร้างของยาเพนตาโซซีนอย่างต่อเนื่อง ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2–3 ชั่วโมง เพื่อทยอยกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือดทางปัสสาวะ

การใช้ยาเพนตาโซซีนนานกว่า 4–5 วันขึ้นไป ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิดด้วยยาเพนตาโซซีนเป็นยาที่มีฤทธิ์เสพติด และการหยุดยานี้อย่างกระทันหันจะทำให้ผู้ป่วยมีอาการถอนยาเกิดขึ้น โดยสังเกตจากการเกิดอาการเป็นตะคริวที่หน้าท้อง อุณหภูมิของร่างกายสูงขึ้น น้ำมูกไหลต่อเนื่อง กระสับกระส่าย วิตกกังวล น้ำตาไหล เป็นต้น

อนึ่ง สรุปคำเตือน ข้อห้ามใช้ ข้อควรระวังต่างๆ ของยาเพนตาโซซีน ได้ดังนี้ เช่น

ตามกฎหมายไทย ยาเพนตาโซซีนจัดเป็นวัตถุออกฤทธิ์ประเภท 3 เราจะพบเห็นการใช้ยานี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น ผู้บริโภค/ผู้ป่วยสามารถสอบถามข้อมูลการใช้ยานี้เพิ่มเติมได้จากแพทย์ผู้รักษา และจากเภสัชกรโดยทั่วไป

เพนตาโซซีนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

เพนตาโซซีน

ยาเพนตาโซซีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เป็นยาระงับความเจ็บ/ปวด การเจ็บครรภ์คลอดบุตร และช่วยสงบประสาท/ยาคลายเครียด

เพนตาโซซีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเพนตาโซซีนมีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะออกฤทธ์กดการทำงานของสมอง โดยเข้าจับกับตัวรับ(Receptor)สมองที่เรียกว่า โอปิออยด์ รีเซพเตอร์ (Opioid receptor) ส่งผลทำให้ร่างกายไม่สามารถรับรู้กระแสประสาทของความรู้สึกเจ็บ/ปวดและช่วยสงบประสาท/กดการทำงานของระบบประสาทจนเป็นที่มาของสรรพคุณ

เพนตาโซซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเพนตาโซซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

เพนตาโซซีนมีขนาดรับประทาน/การบริหารยาอย่างไร?

ในบทความนี้ ขอยกตัวอย่างขนาดรับประทาน/การบริหารยาเพนตาโซซีนเฉพาะใช้สำหรับบำบัดอาการปวดระดับปานกลางจนถึงระดับรุนแรง เช่น

ก.กรณียารับประทาน:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 50–100 มิลลิกรัม ทุกๆ 3–4 ชั่วโมง ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 600 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป: รับประทานยาครั้งละ 25 มิลลิกรัม ทุกๆ 3–4 ชั่วโมง
  • เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึง ขนาดยานี้ ผลข้างเคียง และความปลอดภัยในการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้ การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

ข.กรณียาฉีด:

ค. กรณียาเหน็บทวารหนัก:

  • ผู้ใหญ่: เหน็บยาเข้าทวารหนักครั้งละ 1 แท่ง(50 มิลลิกรัม/แท่ง) วันละ1- 4 ครั้ง
  • เด็ก: รูปแบบยาเหน็บทวารไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อใช้กับเด็ก

*อนึ่ง: ใช้ยานี้ตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อหลีกเลี่ยงอาการถอนยา

******หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียง ตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเพนตาโซซีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเพนตาโซซีน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

เพนตาโซซีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเพนตาโซซีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้เพนตาโซซีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเพนตาโซซีน เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเพนตาโซซีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

เพนตาโซซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเพนตาโซซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาเพนตาโซซีนอย่างไร?

ควรเก็บยาเพนตาโซซีนภายใต้อุณหภูมิ 15 – 30 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น

เพนตาโซซีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเพนตาโซซีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Pangon (แพงกอน)L.B.S.
Talwin (ทาลวิน)Hospira

อนึ่ง ยาชื่อการค้าของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Fortral, Sosegon, Talwin NX, Talwin PX, Fortwin,Talacen, Foracet, Fortagesic, Pentawin

บรรณานุกรม

  1. http://www.mims.com/thailand/drug/info/pentazocine/?type=brief&mtype=generic [2017,Jan28]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Pentazocine [2017,Jan28]
  3. https://www.drugs.com/cdi/pentazocine.html [2017,Jan28]
  4. https://www.drugs.com/pro/talwin-injection.html [2017,Jan28]
  5. https://www.medicines.org.uk/emc/PIL.18130.latest.pdf [2017,Jan28]
  6. https://www.drugs.com/sfx/pentazocine-side-effects.html [2017,Jan28]
  7. https://www.drugs.com/drug-interactions/pentazocine-index.html?filter=3&generic_only= [2017,Jan28]
  8. http://narcotic.fda.moph.go.th/welcome/wp-content/uploads/2012/01/psychotropic-table2556.pdf.pdf [2017,Jan28]
  9. MIMS Thailand Ed 2008 [2017,Jan28]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน v007 Izax hon
Frame Bottom