Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

นอนไม่หลับ 

ทั่วไป

เบนโซไดอะซีปีน (Benzodizepine) เป็นกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท ถูกค้นพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 1955 (พ.ศ. 2498) และเริ่มมีการใช้ในวงการแพทย์มากขึ้นในเวลาต่อมยากลุ่มนี้มีผลต่อสารสื่อประสาทบางตัวที่มีชื่อว่า Neurotransmitter gamma-aminobutyric acid (GABA) ในสมอง ด้วยอิทธิพลและฤทธิ์ของยากลุ่มนี้จะส่งผลให้ผู้ที่ได้รับยามีอาการง่วงนอน คลายความวิตกกังวล สงบประสาท ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย ช่วยยับยั้งอาการของโรคลมชัก ใช้รักษาอาการพิษสุราเรื้อรัง รวมไปถึงใช้เป็นยาเตรียมสำหรับผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับหัตถการทางทันตกรรม

ในทางคลีนิก กลุ่มยาเบนโซไดอะซีปีนที่มีระยะเวลาในการออกฤทธิ์สั้นไปจนถึงระยะเวลาปานกลางจะถูกนำไปบำบัดรักษาผู้ป่วยที่นอนไม่หลับ สำหรับตัวที่ออกฤทธิ์ได้เป็นเวลานานๆจะถูกนำไป ใช้บำบัดอาการวิตกกังวล และผู้ป่วยที่มีการใช้ยากลุ่มนี้เป็นเวลานานๆอาจได้รับผลข้างเคียงของยาติดตามมาได้เช่นกัน

ในทางปฏิบัติอาจแบ่งยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนตามระยะเวลาของการออกฤทธิ์ได้ดังนี้

  1. ออกฤทธิ์ระยะสั้น (Short acting): ตัวอย่างยากลุ่มนี้เช่น Triazolam, Midazolam
  2. ออกฤทธิ์ระยะเวลาปานกลาง (Intermediate acting): ตัวอย่างยากลุ่มนี้เช่น Lorazepam, Alprazolam, Oxazepam, Temazepam, Estazolam
  3. ออกฤทธิ์ระยะเวลานาน (Long acting): ตัวอย่างยากลุ่มนี้เช่น Flurazepam, Quazepam, Clonazepam, Chlordiazepoxide, Clobazam, Clorazepate, Diazepam,

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยาในกลุ่มนี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติหลายรายการเช่น Chlordiazepoxide, Diazepam, Lorazepam, Clonazepam, Alprazolam โดยจัดกลุ่มยาเหล่านี้ลงในหมวดวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทในประเภท 4 และจากหมวดของยาและฤทธิ์ที่มีผลต่อระบบประสาท น่าจะเป็นเหตุผลเพียงพอที่สนับสนุนให้ประชาชนเชื่อและเลือกที่จะใช้ยาตามใบสั่งและคำยืนยันจากแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เบนโซไดอะซีปีน

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีสรรพคุณดังนี้

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์กดการทำงานของสมอง ทำให้มีความรู้สึกผ่อนคลายความกังวล ช่วยสงบประสาท ช่วยทำให้นอนหลับ ระยะเวลาของการออกฤทธิ์ที่เกิดขึ้นต่อร่างกาย จะเป็นไปตามธรรมชาติของยาแต่ละตัวว่าอยู่ในร่างกายได้นานมากน้อยเพียงใดมาเป็นเหตุผลประกอบกัน

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ดขนาด 0.25, 0.5, 1, 2, 5, 10 และ 15 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาแคปซูลนิ่มขนาด 5,10 และ 100 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาแคปซูลขนาด 20 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาฉีดขนาด 5 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาฉีดขนาด 10 มิลลิกรัม/2 มิลลิลิตร
  • ยาฉีดขนาด 15 มิลลิกรัม/3 มิลลิลิตร

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ให้รับประทานยาเบนโซไดอะซีปีนตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ด้วยยากลุ่มนี้มีข้อห้ามข้อควรระวังและผลข้างเคียงมากมาย ผู้ป่วยไม่สมควรซื้อรับประทานหรือปรับขนาดการรับประทานด้วยตนเอง

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยา เบนโซไดอะซีปีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเบนโซไดอะซีปีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับ การรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเบนโซไดอะซิปีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น วิงเวียน ง่วงนอน ซึมเศร้า ความดันโลหิตต่ำ กดการหายใจ (หายใจตื้น จนถึงหยุดหายใจ) คลื่น ไส้ สับสน ฝันร้าย การมองเห็นภาพไม่ชัดเจน เป็นพิษกับตับ ความรู้สึกทางเพศเสื่อม

มีข้อควรระวังการใช้ยาเบนโซไดอะซีปีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเบนโซไดอะซิปีนดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่มเบนโซไดอะซิปีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

  • การใช้ยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนร่วมกับยาบางกลุ่มเช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด ยาปฏิชีวนะบางตัว (เช่น Clarithromycin, Erythromycin, Tetracycline) ยาลดอาการซึมเศร้า ยาต้านเชื้อรา สามารถส่งผลให้ระดับของยาเบนโซไดอะซิปีนอยู่ในร่างกายได้ยาวนานขึ้น อาจทำให้ร่างกายได้รับผลข้าง เคียงตามมาได้มากยิ่งขึ้น หากไม่มีความจำเป็นใดๆควรเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนร่วมกับยาบางตัวเช่น Rifampicin, Carbamazepine, และ Phenytoin จะไปเร่งให้ร่างกายกำจัดยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนได้มากยิ่งขึ้น ทำให้ด้อยประสิทธิภาพ ในการรักษา หากมีความจำเป็นต้องใช้ยากลุ่มดังกล่าวร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการรับประทานให้เหมาะสมเป็นกรณีๆไป
  • การใช้ยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนร่วมกับการดื่มแอลกอฮอล์ จะเกิดการกดประสาทส่วนกลางหรือสมองมากยิ่งขึ้น เป็นการเพิ่มฤทธิ์สงบประสาท กดการหายใจของร่างกายและเป็นอันตรายอย่างมาก จึงถือเป็นข้อห้ามการรับประทานยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนร่วมกับการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์โดยเด็ดขาด
  • การใช้ยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีนร่วมกับยาลดกรด สามารถทำให้การดูดซึมของยาเบนโซไดอะซิปีนน้อยลงและลดฤทธิ์ของการรักษา หากจำเป็นต้องใช้ร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป

ควรเก็บรักษายาเบนโซไดอะซีปีนอย่างไร?

ควรเก็บรักษายาเบนโซไดอะซีปีนในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยา ในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาเบนโซไดอะซีปีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเบนโซไดอะซีปีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Dormicum (ดอร์มิคุม)Roche
Midazol (มิดาโซล)Hameln
Diazepam General Drugs House (ไดอะซิแพม เจนเนอรัล ดรักซ์ เฮาส์)General Drugs House
Diazepam GPO (ไดอะซิแพม จีพีโอ)GPO
Sipam (ซิแพม)Siam Bheasach
Anta (แอนตา)Central Poly Trading
Lonza (ลอนซา)Medicine Products
Lora (ลอรา)Atlantic Lab
Loramed (ลอราเมด)Medifive
Lorazep (ลอราเซพ)Asian Pharm
Zora (ซอรา)General Drugs House
Marzolam (มาร์โซแลม)March Pharma
Xanax/Xanax XR (ซาแน็กซ์/ซาแน็กซ์ เอ็กซ์อาร์)Pfizer
Halcion (ฮอลเซียน)Pfizer
Trialam (ไตรอะแลม)Alphapharm
Euhypnos 20 (ยูฮิบโนส 20)Pfizer
Benpine (เบนปีน)Atlantic Lab
Zepoxin (เซโพซิน)Chew Brothers
Clonaril (โคลนาริล)Medifive
Povanil (โพวานิล)Central Poly Trading
Rivotril (ริโวทริล)Roche

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Benzodiazepine [2014,Nov15]
2 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/62#item-8477 [2014,Nov15]
3 http://www.drugs.com/article/benzodiazepines.html [2014,Nov15]
4 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=flurazepam [2014,Nov15]
5 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=temazepam [2014,Nov15]
6 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=diazepam [2014,Nov15]
7 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=lorazepam [2014,Nov15]
8 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=chlordiazepoxide [2014,Nov15]
9 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=clonazepam [2014,Nov15]
10 http://www.mims.com/USA/drug/info/Diazepam%20Injection/?type=full [2014,Nov15]
11 http://www.crazymeds.us/pmwiki/pmwiki.php/MedClass/BenzosList [2014,Nov15]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน wanchai1991 Nunuhgf
Frame Bottom