Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มือสั่น  ตัวสั่น  แขนขาสั่น 

บทนำ

ยาเบนซ์โทรปีน (Benztropine) หรือเบนซาโทรปีน (Benzatropine) เป็นยาที่ออกฤทธิ์ทั้งในด้านแอนไทโคลิเนอร์จิก (Anticholinergic หรือ Antimuscarinic) และแอนไทฮีสตามีน (Antihista mine) ตัวยาในสูตรตำรับคือ เบนซ์โทรปีน มีไซเลท (Benztropine mesylate) รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะมีทั้งยารับประทานและยาฉีดถูกนำมาใช้รักษาอาการโรคพาร์กินสัน (Parkinson disease) และสามารถใช้ร่วมกับยาอื่นที่รักษาโรคนี้

ธรรมชาติของยาเบนซ์โทรปีนสามารถซึมผ่านหลอดเลือดและออกฤทธิ์ที่สมองของผู้ป่วยโดยปิดกั้นสารสื่อประสาทบางตัวและก่อให้เกิดสมดุลของสารสื่อประสาท ทำให้ลดอาการสั่นและลดความอ่อนล้าของกล้ามเนื้อ

เมื่อตัวยาเบนซ์โทรปีนเข้าสู่กระแสเลือด จะมีการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 95% กรณีของยารับประทานตัวยาจะออกฤทธิ์ภายในประมาณ 1 ชั่วโมงหลังรับประทานหรือประมาณ 15 นาทีกรณีที่เป็นยาฉีด โดยที่ฤทธิ์ของการรักษาอาจอยู่ได้นานประมาณ 6 - 48 ชั่วโมงทั้งนี้ขึ้นอยู่กับร่างกายของผู้ป่วยที่แต่ละคนมีความสามารถกำจัดยาออกจากร่างกายได้ไม่เท่ากัน

ข้อห้ามและข้อควรระวังบางประการที่ผู้บริโภค/ผู้ป่วยควรทราบก่อนที่จะใช้ยาเบนซ์โทรปีน เช่น

ยาเบนซ์โทรปีนใช้ควบคุมอาการโรคพาร์กินสันไม่ได้เป็นยารักษาให้อาการป่วยหายขาด การใช้ยานี้เป็นเวลานานเท่าใดนั้นต้องขึ้นอยู่กับแพทย์ผู้รักษาแต่เพียงผู้เดียว

สำหรับผู้ป่วยที่ได้รับยาเบนซ์โทรปีนเกินขนาดอาจสังเกตได้จากมีอาการวิงเวียน การทรงตัวไม่เหมือนปกติ หน้าแดง กล้ามเนื้ออ่อนแรง มีอาการรู้สึกร้อนวูบวาบ ปวดศีรษะ หายใจลำบาก และอาจหมดสติ ซึ่งหากพบอาการต่างๆเหล่านี้ต้องรีบแจ้งแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน

นอกจากนี้ผู้ที่ได้รับยาเบนซ์โทรปีนควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ที่มีอากาศร้อนด้วยฤทธิ์การรักษาของยานี้สามารถทำให้ผู้ป่วยทนต่ออุณหภูมิสูงของอากาศได้ไม่เท่าเดิมจึงอาจเกิดภาวะเป็นลมแดดได้ง่าย อาการเป็นลมแดดมักเกิดกับผู้ป่วยที่ชอบดื่มสุรา ผู้ที่ใช้ยากลุ่มแอนไทโคลิเนอร์จิก หรือผู้ที่ต้องทำงานกลางแจ้ง ดังนั้นจึงถือเป็นข้อปฏิบัติที่แพทย์มักจะแนะนำให้ผู้ที่ได้รับยานี้ควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในสภาวะแวดล้อมที่มีอุณหภูมิสูง

ประเทศไทยโดยคณะกรรมการอาหารและยาได้บรรจุให้ยาเบนซ์โทรปีนอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ และมีเงื่อนไขการใช้เพื่อบำบัดภาวะเสื่อมของกล้ามเนื้อ/ภาวะกล้ามเนื้อบิดเกร็ง (Dystonia)

ทั้งนี้เราจะพบเห็นการใช้ยาเบนซ์โทรปีนแต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น และผู้ป่วยจะต้องใช้ยาตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาแต่เพียงผู้เดียว

เบนซ์โทรปีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เบนซ์โทรปีน

ยาเบนซ์โทรปีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

เบนซ์โทรปีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาเบนซ์โทรปีนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ต่อต้านการทำงานของสารสื่อประสาทในสมองกลุ่มโคลิเนอร์จิก (Cholinergic, สารสื่อประสาทชนิดหนึ่งที่ทำงานเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อ) และยับยั้งการดูดกลับเข้าเซลล์สมองของสารสื่อประสาทประเภทโดพามีน (Dopamine) จนเกิดการปรับสมดุลของสารสื่อประสาทดังกล่าวในสมองเสียใหม่มีผลให้การทรงตัวของร่างกายกลับมาเหมือนปกติ อีกทั้งยังนำกลไกนี้มาช่วยบำบัดอาการที่เรียกว่า Extrapyramidal symptoms/ reaction (อาการเคลื่อนไหวร่างกายที่ผิดปกติที่มักเกิดจากผลข้างเคียงของยาบางชนิดต่อสมอง) ซึ่งเป็นผลข้างเคียงจากที่ผู้ป่วยได้รับยารักษาทางจิตเวชอีกด้วย

เบนซ์โทรปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเบนซ์โทรปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาฉีดขนาด 2 มิลลิกรัม/2 มิลลิลิตร
  • ยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 0.5 และ 1 มิลลิกรัม/เม็ด

เบนซ์โทรปีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาเบนซ์โทรปีนมีขนาดรับประทานเช่น

ก. สำหรับบำบัดอาการ Extrapyramidal reaction:

ข. สำหรับบำบัดอาการโรคพาร์กินสัน (Parkinson disease):

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทานหรือฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อหรือเข้าหลอดเลือดดำขนาด 0.5 - 2 มิลลิกรัมวันละครั้งและทุกๆ 5 - 6 วัน แพทย์สามารถเพิ่มขนาดการให้ยาอีก 0.5 มิลลิกรัมขึ้นกับการตอบสนองต่อยาของผู้ป่วย ขนาดการใช้ยาสูงสุดไม่เกิน 6 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็ก: พาร์กินสันเป็นโรคของผู้ใหญ่จึงยังไม่มีการจัดทำขนาดยานี้ในเด็ก

*อนึ่ง ควรรับประทานยานี้พร้อมอาหาร

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเบนซ์โทรปีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเบนซ์โทรปีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาเบนซ์โทรปีนตรงเวลา

เบนซ์โทรปีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเบนซ์โทรปีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้เบนซ์โทรปีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเบนซ์โทรปีนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 3 ปีลงมา
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานยาด้วยตนเอง
  • หากใช้ยานี้แล้วพบอาการอ่อนแรง การทรงตัวทำได้ไม่ดี ต้องรีบแจ้งแพทย์/มาโรงพยาบาล/ก่อนนัดเพื่อแพทย์พิจารณาปรับขนาดการใช้ยา
  • หลังได้รับยานี้แล้วผู้ป่วยมีอาการยากทำร้ายตัวเอง ญาติจะต้องรีบนำผู้ป่วยมาพบแพทย์/ส่งโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน
  • รับประทานยานี้ ปฏิบัติตัว พักผ่อน ออกกำลังกาย ตามคำแนะนำของแพทย์พยาบาล
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเบนซ์โทรปีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เบนซ์โทรปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเบนซ์โทรปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเบนซ์โทรปีนอย่างไร?

ควรเก็บยาเบนซ์โทรปีนภายใต้อุณหภูมิที่ต่ำกว่า 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

เบนซ์โทรปีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเบนซ์โทรปีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Cogentin (โคเจนติน)MSD

บรรณานุกรม

  1. http://www.drugs.com/cdi/benztropine.html [2016,April2]
  2. http://www.nps.org.au/__data/cmi_pdfs/CMR08410.pdf [2016,April2]
  3. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/16#item-9102 [2016,April2]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Cogentin/ [2016,April2]
  5. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Benzatropine [2016,April2]
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Benzatropine [2016,April2]
  7. http://www.drugs.com/pro/benztropine.html [2016,April2]
  8. http://www.drugs.com/drug-interactions/benztropine-index.html?filter=3&generic_only= [2016,April2]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน nongmeen Zijio kudomzzu jopol-dee404
Frame Bottom