Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาเพนิซิลลิน จี (Penicillin G) หรือ ยาเบนซิลเพนิซิลลิน (Benzylpenicillin) เป็นยาปฏิชีวนะใช้รักษาการติดเชื้อแบคทีเรียที่ถูกออกแบบเพื่อการใช้ให้ฉีดเข้าทางหลอดเลือดหรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อก็ได้ ทั้งนี้ด้วยเหตุผลที่ยาเพนิซิลลิน จี ไม่สามารถทนต่อกรดในกระเพาะอาหารได้ดีนัก เราจึงไม่พบเห็นในรูปแบบของยารับประทาน

วงการแพทย์นำยาเพนิซิลลิน จี มารักษาเยื่อบุหัวใจอักเสบ การติดเชื้อแบคทีเรียที่เยื่อหุ้มสมอง/เยื่อหุ้มสมองอักเสบ การติดเชื้อที่ปอด/ปอดอักเสบ/ปอดบวม โรคทางเพศสัมพันธ์/โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ตลอดจนการติดเชื้อของกระแสเลือด/ภาวะพิษเหตุติดเชื้อในเด็ก

มีการศึกษาเรื่องการกระจายตัวของยาเพนิซิลลิน จี เมื่อผ่านเข้ากระแสเลือด พบว่า เพนิซิลลิน จีจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 60% และจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีที่อวัยวะตับ ซึ่งร่างกายใช้เวลา 30 นาทีโดยประมาณก็สามารถขับยาเพนิซิลลิน จี จำนวน 50% ออกจากกระแสเลือดและทิ้งไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกได้จัดให้เพนิซิลลิน จี เป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานของชุมชน สำหรับประเทศไทยก็ได้บรรจุยานี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติเช่นกัน โดยการใช้ยาส่วนใหญ่จะพบเห็นที่สถานพยาบาลเท่านั้นเนื่องจากต้องใช้หัตถการทางการแพทย์ที่เหมาะสมตามมาตรฐานในการบริหารยา/ใช้ยากับผู้ป่วย

เพนิซิลลิน จี มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เบนซิลเพนิซิลลิน

ยาเพนิซิลลิน จี มีสรรพคุณดังนี้

เพนิซิลลิน จี มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาเพนิซิลลิน จี คือ ตัวยาจะหยุดการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย โดยตัวยาจะเข้าไปยับยั้งการสร้างสารเปบทิโดกลัยแคน (Peptidoglycan) ซึ่งเป็นตัวประกอบสำคัญของผนังเซลล์ในแบคทีเรีย จากการก่อกวนนี้ทำให้การสร้างผนังเซลล์ในแบคทีเรียหยุดชะงัก จึงไม่สามารถเจริญเติบโตหรือแพร่พันธุ์ได้และทำให้แบคทีเรียตายลงในที่สุด

เพนิซิลลิน จี มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเพนิซิลลิน จี มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาฉีดชนิดผงขนาดความแรง 0.5, 1 และ 5 ล้านยูนิตสากล/ขวด

เพนิซิลลิน จี มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาเพนิซิลลิน จี มีขนาดการบริหารยา/การใช้ยาดังนี้เช่น

ก. สำหรับการติดเชื้อแบคทีเรียที่เยื่อบุหัวใจ/เยื่อบุหัวใจอักเสบ (Bacterial endocarditis):

  • ผู้ใหญ่: ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ 15 - 20 ล้านยูนิต/วันเป็นเวลา 4 สัปดาห์

ข. สำหรับการติดเชื้อแบคทีเรียที่เยื่อหุ้มสมอง/เยื่อหุ้มสมองอักเสบ (Meningococcal meningitis):

  • ผู้ใหญ่: ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ 24 ล้านยูนิต/วันโดยแบ่งฉีด 6 ล้านยูนิตทุก 4 ชั่งโมงเป็นเวลา14 วัน

ค. สำหรับการติดเชื้อในกระแสเลือด/ภาวะพิษเหตุติดเชื้อ (Septicemia):

  • ผู้ใหญ่: ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ 24 ล้านยูนิต/วันอาจทุก 4 - 6 ชั่วโมงหรือตามดุลพินิจของแพทย์ที่รวมถึงระยะเวลาในการใช้ยาด้วย

ง. สำหรับการติดเชื้อในปอด/ปอดบวม (Pneumonia):

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ 1 - 2 ล้านยูนิต/วันทุก 4 ชั่งโมงเป็นเวลา 7 - 14 วันทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค

อนึ่ง: การใช้ยานี้ในเด็กที่รวมถึงขนาดยาในกรณี ข้อ ก.- ง. ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์โดยประเมินจากชนิดเชื้อแบคทีเรีย ติดเชื้อกับอวัยวะอะไร ความรุนแรงของอาการ อายุ และน้ำหนักตัวของเด็ก

จ. สำหรับโรคคอตีบ (Diphtheria):

ฉ.ใช้ป้องกันการติดเชื้อระหว่างการคลอด (Prevention of Perinatal Group B Streptococcal Disease): อนึ่ง อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง การติดเชื้อสเตรปโตคอคคัสกรุ๊ป - บี ระหว่างตั้งครรภ์:

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเพนิซิลลิน จี ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

เพนิซิลลิน จี มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเพนิซิลลิน จี สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ดังนี้ อาจกระตุ้นให้เกิดการแพ้ยาในผู้ป่วยบางราย หรือพบอาการ ลมพิษ มีไข้ ปวดข้อ มีผื่นคันขึ้นตาผิวหนัง เลือดจาง/ภาวะซีดด้วยเม็ดเลือดแดงแตก ไตอักเสบ มีอาการชัก เกิดพิษต่อประสาทส่วนกลาง (เช่น อาการชา หรือรู้สึกแปลกๆที่มือ เท้า) เกล็ดเลือดต่ำ ท้องเสีย ลำไส้อักเสบ

มีข้อควรระวังการใช้เพนิซิลลิน จี อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้เพนิซิลลิน จี ดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเพนิซิลลิน จี ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เพนิซิลลิน จี มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเพนิซิลลิน จี มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาเพนิซิลลิน จี อย่างไร?

ควรเก็บยาเพนิซิลลิน จี ที่อุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เพนิซิลลิน จี มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเพนิซิลลิน จี ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Pen G (เพน จี)PP LAB
Penicillin G Sodium General Drugs House (เพนิซิลลิน จี โซเดียม เจเนอรอล ดรักซ์ เฮาส์)General Drugs House
Penicillin G Sodium MH (เพนิซิลลิน จี โซเดียม เอ็มเฮช)M & H Manufacturing

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Penicillin#Medical_uses [2015,Jan3]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/Benzylpenicillin [2015,Jan3]
3 http://www.drugs.com/dosage/penicillin.html [2015,Jan3]
4 http://www.mims.com/THAILAND/drug/info/Pen%20G/?tabrecent=2 [2015,Jan3]
5 http://www.drugs.com/ppa/penicillin-g.html [2015,Jan3]
6 http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=23b6d4a3-b273-4e10-9da9-1376933fdbdf#i4i_pediatric_use_ID_Prec-PediUse [2015,Jan3]
7 http://www.drugs.com/drug-interactions/penicillin-index.html?filter=2#W [2015,Jan3]
8 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/84#item-8579 [2015,Jan3]
9 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=benzylpenicillin&page=0 [2015,Jan3]
10 http://www.drugs.com/dosage/penicillin.html [2015,Jan3]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom