Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ปอด  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หายใจลำบาก 

บทนำ

ยายาหลอดลมประเภท/กลุ่มเบต้า 2 แอดริเนอร์จิก อโกนิสท์ (Beta 2-adrenergic ago nist หรือ Beta 2-adrenergic receptor agonist หรือเรียกสั้นๆว่า Beta 2 agonist) ซึ่งต่อไปในบทความนี้ขอเรียกสั้นๆว่า ‘ยายาหลอดลม’ เป็นกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ที่ตัวรับชื่อ เบต้า 2 แอดริเนอร์จิก (Beta 2-adrenergic receptor) มีผลให้กล้ามเนื้อเรียบเกิดการคลายตัวและส่งผลต่อมาที่อวัยวะหลายอวัยวะของร่างกายเช่น เกิดการขยาหลอดลม หลอดเลือดบริเวณกล้ามเนื้อเรียบและตับยายตัวกว้างออก ท่อทางเดินปัสสาวะเกิดการคลายตัว และกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนอินซูลิน เป็นต้น ยาหลายตัวในยากลุ่มนี้ถูกนำมารักษาโรคทางเดินหายใจเช่น โรคหืดและโรคปอด

อาจจะแบ่งยายาหลอดลมประเภท Beta2 adrenergic agonist ตามการออกฤทธิ์ได้ดังนี้

1. ประเภทออกฤทธิ์ในระยะเวลาสั้นๆ (Short-acting beta2 agonists) เช่น Levosalbutamol, Terbutaline, Pirbuterol, Procaterol, Clenbuterol, Metaproterenol, Fenoterol, Bitolterol mesylate, Ritodrine, Isoprenaline

2. ประเภทออกฤทธิ์เป็นเวลานาน (Long-acting beta2 agonists) เช่น Salmeterol, Formoterol, Bambuterol, Clenbuterol, Olodaterol

3 ประเภทออกฤทธิ์เป็นเวลายาวนานกว่าประเภท 2 (Ultra-long-acting beta2 agonists)เช่น Indacaterol

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้คัดเลือกยาในกลุ่มนี้บรรจุเข้าบัญชียาหลักแห่งชาติ ของไทย อาทิเช่น Salbutamol, Procaterol, Terbutaline, และ Fenoterol โดยระบุการใช้เพื่อวัตถุประสงค์ช่วยขยาหลอดลม

การพิจารณาเลือกใช้ยาขนานใด เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายหรือไม่ เป็นเรื่องที่ต้องผ่านการ คัดกรอง โดยนำความรู้ด้านการรักษาและความสามารถในการวินิจฉัยมาประกอบกัน แพทย์เท่านั้นที่จะเป็นผู้สั่งจ่ายการใช้ยาได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย ประชาชนหรือผู้ป่วยไม่สมควรหาซื้อมาใช้เองโดยเด็ดขาด

ยาขยายหลอดลมมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เบต้า2แอดริเนอร์จิก-อโกนิสท์

ยายาหลอดลมมีสรรพคุณดังนี้

ยาขยายหลอดลมมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยายาหลอดลมกลุ่มนี้ออกฤทธิ์ที่ตัวรับในระดับเซลล์ที่เรียกว่า เบต้า แอดริเนอร์จิก รีเซ็ปเตอร์ (Beta adrenergic receptors) ทำให้เกิดการคลายตัวของกล้ามเนื้อเรียบในหลอดลม ส่งผล ให้ช่องทางเดินหายใจเปิดกว้างขึ้น จึงมีฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

ยาขยายหลอดลมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยายาหลอดลมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ด ขนาดความแรง 2 และ 2.5 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาเม็ด ขนาดความแรง 25 และ 50 ไมโครกรัม/เม็ด
  • ยาพ่น ขนาด 100 ไมโครกรัม/โด๊ส (Dose, ปริมาณยาต่อการใช้ 1 ครั้ง)
  • ยาพ่นชนิดสารละลาย ขนาดความเข้มข้น 0.1% และ 0.5% น้ำหนัก/ปริมาตร (0.1 และ 0.5 มิลลิกรัม/100 มิลลิลิตร)
  • ยาพ่นชนิดเนปบูล/ฝอยละออง (Nebules) 2.5 มิลลิกรัม
  • ยาชนิดน้ำเชื่อม ขนาด 1.5 และ 2 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร
  • ยาชนิดน้ำเชื่อม ขนาด 5 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร

ยาขยายหลอดลมมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ด้วยในกลุ่มยายาหลอดลมประเภทเบต้า 2 แอดริเนอร์จิก อโกนิสท์ มีหลายรายการ ขนาดรับประทานจึงขึ้นกับการพิจารณาของแพทย์ โดยต้องอาศัยประวัติทางการแพทย์ของตัวผู้ป่วย รวมกับเลือกใช้ยาให้ตรงตามอาการ และมีความปลอดภัยมากที่สุด ดังนั้นการรับประทานจึงต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยายาหลอดลม ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยายาหลอดลมสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับ การรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า อย่างไรก็ตาม หากลืมรับประ ทานยาบ่อยๆหลายครั้งก็สามารถก่อให้เกิดผลกระทบกับตัวผู้ป่วยได้เช่นเดียวกัน

ยาขยายหลอดลมมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยายาหลอดลมประเภทเบต้า2 แอดริเนอร์จิก อโกนิสท์ อาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น เกิดภาวะหัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ และส่งผลให้ชีพจรเต้นผิดปกติ นอนไม่หลับ จิตใจสับสน มือสั่น คลื่นไส้ เหงื่อออกมาก ปวดศีรษะ เกิดภาวะปอดบวม หัว ใจขาดเลือด วิงเวียน อ่อนเพลีย ความดันโลหิตสูงหรือต่ำก็ได้

มีข้อควรระวังการใช้ยาขยายหลอดลมอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาขยาหลอดลมดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบัน ทุกชนิด (รวมยายาหลอดลมด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามี ทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยา ทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาขยายหลอดลมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยายาหลอดลมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาขยายหลอดลมอย่างไร?

สามารถเก็บยายาหลอดลมภายใต้อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาขยายหลอดลมมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยายาหลอดลมที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Aerotamol 100 (เอโรทามอล 100)Aerocare
Antomol (แอนโทมอล)Medicine Products
Asmasal SDU (แอสมาซอล เอสดียู)Silom Medical
Asmasal Syrup (แอสมาซอล ไซรัป)Silom Medical
Asmol (แอสมอล)Suphong Bhaesaj
Asthalin CFC-Free (แอสทาลิน ซีเอฟซี-ฟรี)Cipla
Asthamol (แอสทามอล)Okasa Pharma
Asthmolin (แอสโมลิน)Pharmasant Lab
Bronchosol (บรอนโชซอล)Siam Bheasach
Buto-Asma (บูโท-แอสมา)Lab Aldo-Union
Buventol Easyhaler (บูเวนทอล อิสซีเฮเลอร์)Orion
Durasal-CR (ดูราซอล-ซีอาร์)Raptakos
Naso (นาโซ)T.Man Pharma
Sabumol (ซาบูมอล)GPO
Salbusian (ซาลบูเซียน)Asian Pharm
Salbutac (ซาลบูแทค)Polipharm
Salbutamol GPO (ซาลบูทามอล จีพีโอ)GPO
Salbutamol Inhalation CFC-Free (ซาลบูทามอล อินฮาลาชั่น ซีเอฟซี-ฟรี)Jewim
Salbutamol Medicpharma (ซาลบูทามอล เมดิฟาร์มา)Medicpharma
Salbutamol Osoth (ซาลบูทามอล โอสถ)Osoth Interlab
Salbutamol Utopian (ซาลบูทามอล ยูโทเปียน)Utopian
Saldol (ซาลดอล)The Forty-Two
Salmol Atlantic (ซาลมอล แอทแลนติก)Atlantic Lab
Salmol Syrup (ซาลมอล ไซรัป)Biolab
Salvent (ซาลเวนท์)Okasa Pharma
Sulbuta-N (ซาลบูทา-เอ็น)L. B. S.
Venterol (เวนเทอรอล)Greater Pharma
Ventolin (เวนโทลิน)GlaxoSmithKline
Violin (ไวโอลิน)T.O. Chemicals
Zalbu Nebule (ซาลบู เนบลู)Pharma Innova
Asthnyl (แอสนิล)Osoth Interlab
Broncholine (บรอนโชลีน)T.O. Chemicals
Cofbron (คอฟบรอน)MacroPhar
P-Canyl (พี-คานิล)Osoth Interlab
Terbu Expectorant (เทอร์บู เอกซ์เปคโทแรนท์)Community Pharm PCL
Terbutaline Sulfate GPO (เทอร์บูทาลีน ซัลเฟต จีพีโอ) GPO
Terbutaline T.O. (เทอร์บูทาลีน ที.โอ.)T. O. Chemicals
Tolbin (ทอลบิน)Unison
Caterol (แคเธอรอล)Pharmasant Lab
Meptin (เมพทิน)Otsuka
Aerobidol (แอโรบิดอล)Aerocare
Berodual/Berodual Forte (เบโรดูแอล/เบโรดูแอล ฟอร์ท)Boehringer Ingelheim
Inhalex/Inhalex Forte(อินแฮเล็กซ์/อินแฮเล็กซ์ ฟอร์ท)Silom Medical
Iperol/Iperol Forte (ไอเพอรอล/ไอเพอรอล ฟอร์ท)L. B. S.
Iprateral (อิแพรเทอรอล)Pharma Innova
Punol (พูนอล)Biolab
Seretide (เซเรไทด์)GlaxoSmithKline
Serevent (เซเรเวนท์)GlaxoSmithKline
Seroflo 125 (เซโรโฟล)Cipla
Oxis (อ๊อกซิส)AstraZeneca
Symbicort/Symbicort Fort (ซิมบิคอร์ท/ซิมบิคอร์ท ฟอร์ท) AstraZeneca
Zenhale (เซนเฮล)MSD
Bambec (แบมเบค)AstraZeneca
Onbrez Breezhaler (ออนเบรซ บรีซแฮเลอร์)Novartis

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Beta2-adrenergic_agonist[2017,May27]
  2. http://www.webmd.com/lung/copd/beta2-agonists-for-chronic-obstructive-pulmonary-disease-copd[2017,May27]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=terbutaline[2017,May27]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=fenoterol[2017,May27]
  5. http://www.cvpharmacology.com/cardiostimulatory/beta-agonist.html[2017,May27]
  6. http://www.rxlist.com/perforomist-drug/side-effects-interactions.html[2017,May27]
  7. http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/beta-2-adrenergic-agonist-oral-route-injection-route/proper-use/drg-20069364[2017,May27]
Updated 2017,May27


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน oat2539
Frame Bottom