Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หู  ศัลยกรรมระบบประสาท 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หูอื้อ  หูไม่ได้ยิน 

บทนำ

เนื้องอกเส้นประสาทหู หรือ เนื้องอกประสาทหู(Vestibular schwannoma ย่อว่า VS อีกชื่อคือ Acoustic neuroma)คือโรคที่เกิดจากเซลล์ประสาทหูในส่วนเนื้อเยื่อปลอกประสาทที่เรียกว่า เซลล์ชวาน/ชวานเซลล์(Schwann cell)เกิดเจริญเติบโตแบ่งตัวโตมากผิดปกติ ที่ร่างกายควบคุมการเจริญฯนี้ไม่ได้ จนเกิดเป็นก้อนเนื้อที่เรียกว่า’เนื้องอกทั่วไป’ ‘ไม่ใช่เนื้องอกมะเร็ง’ กล่าวคือ เนื้องอกนี้จะโตอย่างช้าๆ โตอยู่กับที่ ไม่รุกราน/ไม่ลุกลามเข้าเนื้อเยื่อ/อวัยวะข้างเคียง ไม่ลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลือง และไม่แพร่กระจายเข้ากระแสโลหิต โดยอาการพบบ่อยจากเนื้องอกนี้คือ หูอื้อข้างเดียวเรื้อรัง และ/หรือ ,หูตึงข้างเดียวเรื้อรัง, ซึ่งอาการเหล่านี้จะค่อยๆเลวลงตลอดเวลา แต่น้อยมากที่มีอาการทั้ง2ข้างของหู

เนื้องอกประสาทหู พบน้อย มีรายงานทั่วโลก จากการวินิจฉัยทางคลินิกพบได้ประมาณ 0.7-1รายต่อประชากร 1 แสนคน พบทุกเชื้อชาติ แต่พบสูงกว่าในคนผิวขาว ผู้ชายและผู้หญิงพบโรคได้ใกล้เคียงกัน พบได้ทุกอายุ แต่ทั่วไปเป็นโรคของผู้ใหญ่ อายุส่วนใหญ่ที่พบจะอยู่ในช่วง 30-60 ปี

ปัจจุบัน ที่การตรวจโรคมีการตรวจภาพศีรษะ/สมองด้วยเอมอาร์ไอสูงขึ้นมากจากโรคต่างๆ เช่น โรคหลอดเลือดสมอง และอุบัติเหตุทางสมอง จึงส่งผลให้พบเนื้องอกนี้ตั้งแต่ยังไม่มีอาการ/ยังมีขนาดเล็กมากสูงขึ้น ซึ่งบ่อยครั้งที่พบ จะโดยบังเอิญที่ผู้ป่วยยังไม่มีอาการ เรียกว่า ‘Incidental vestibular schwannoma’ ซึ่งมีรายงานพบได้ประมาณ 2 รายในประชากรที่ตรวจฯ 10,000 คน

อนึ่ง:

เนื้องอกประสาทหูมีกี่ชนิด?

เนื้องอกเส้นประสาทหู

เนื้องอกประสาทหูมีหลายชนิดเช่นเดียวกับเนื้องอกของทุกๆเนื้อเยื่อในระบบประสาท

อะไรเป็นสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดเนื้องอกประสาทหู?

ปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุเกิดเนื้องอกประสาทหู แต่แพทย์เชื่อว่าน่าจะเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติของคนนั้น ผู้ป่วยในกลุ่มนี้ มักเกิดเนื้องอกประสาทหูเพียงข้างเดียว และเป็นผู้ป่วยส่วนใหญ่เกือบทั้งหมดของเนื้องอกประสาทหู

แต่มีผู้ป่วยกลุ่มน้อยที่มีโรคผิดปกติทางพันธุกรรมชนิดถ่ายทอดได้ที่ทำให้เกิดเนื้องอกเส้นประสาททั่วไปที่เรียกว่า NF2 (Neurofibromatosis type2, เป็นโรคพบน้อยมาก) จะเป็นปัจจัยเสี่ยงพบเนื้องอกประสาทหูได้บ่อยกว่าคนทั่วไป ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้มักเกิดเนื้องอกประสาทหูทั้ง 2 ข้าง

เนื้องอกประสาทหูมีอาการอย่างไร?

อาการเนื้องอกประสาทหูเกือบทุกผู้ป่วยจะมีอาการกับหูด้านเดียว คือด้านที่เกิดโรค และมีได้หลายอาการร่วมกัน อาการส่วนใหญ่ได้แก่

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

เมื่อมีอาการดังกล่าวในหัวข้อ’อาการฯ’ ควรรีบพบแพทย์/มาโรงพยาบาล

แพทย์วินิจฉัยโรคเนื้องอกประสาทหูได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยเนื้องอกประสาทหูได้จาก

รักษาเนื่องอกประสาทหูได้อย่างไร?

แนวทางการรักษาเนื้องอกประสาทหู ได้แก่

ก. การผ่าตัดก้อนเนื้อออก ซึ่งเป็นการรักษาหลัก

ข. การฉายรังสีรักษาด้วยเทคนิค3มิติ เช่น Stereotactic radiosurgery (SR)ที่ฉายรังสีเพียงครั้งเดียว, Stereotactic radiotherapy(SRT) ที่ฉายรังสีหลายครั้ง

ค. การเฝ้าสังเกตอาการ โดยการตรวจติดตามอาการผู้ป่วย ร่วมกับการตรวจเอมอาร์ไอ/เอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองเป็นระยะอาจทุก 3-6เดือน หรือ 1ปี ตามดุลพินิจของแพทย์ ซึ่งกรณีเฝ้าสังเกตอาการติดตาโรคนี้ แพทย์มักพิจาณาใช้ใน

โรคเนื้องอกประสาทหูมีการพยากรณ์โรคอย่างไร? มีผลข้างเคียงอย่างไร?

การพยากรณ์โรคของเนื้องอกประสาทหู คือ เป็นโรคที่แพทย์รักษาควบคุมได้ ซึ่ง

  • เมื่อรักษาได้เร็วจะช่วยให้หูยังได้ยินอยู่
  • แต่ถ้าประสาทหูเสียไปแล้ว การได้ยินมักเสียถาวร แต่การรักษาจะช่วยชะลอการโตของเนื้องอก ลดโอกาสเบียดทับเนื้อสมอง และ/หรือประสาทสมองเส้นอื่นๆ
  • และโรคนี้ไม่เป็นสาเหตุให้เสียชีวิต

อนึ่ง ธรรมชาติของเนื้องอกนี้ จะโตช้า ขนาดโตเพิ่มขึ้นประมาณ 1-2มม.ในทุกๆปี แต่ประมาณ 50%ของผู้ป่วยก้อนอยู่คงที่ หรือน้อยครั้งที่ก้อนโตเร็วได้มากกว่านี้

ในด้านผลข้างเคียงของเนื้องอกนี้ คือ

จัดระยะโรคเนื้องอกประสาทหูอย่างไร?

ทั่วไปไม่มีการจัดระยะโรคใน เนื้องอกประสาทหู เพราะเป็นเนื้องอกทั่วไปที่เกิดอยู่กับที่ ไม่ใช่มะเร็ง จึงไม่มีการรุกรานอวัยวะอื่น, ไม่ลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลือง, และไม่แพร่กระจายทางกระแสโลหิต

อย่างไรก็ตาม มีแพทย์เฉพาะทางโรคนี้ที่นำอาการจาก การได้ยินลดลง และจาก อาการเดินเซ มาจัดแบ่งผู้ป่วยเป็นกลุ่มต่างๆตามความรุนแรงของอาการ ซึ่งการจัดระยะเหล่านี้ ทั่วไปยังไม่ค่อยนิยมนำมาใช้กัน ตัวอย่างการจัดระยะ เช่น

ก. จัดระยะตามขนาดก้อน: เช่น แบ่งเป็น 5เกรด(Grade)

ข. จัดระยะตามความรุนแรงของอาการหูอื้อ: แบ่งเป็น 4 เกรด/Grade ได้แก่

  • เกรด1 ไม่มีอาการ
  • เกรด2 อาการน้อยมาก หรือเป็นๆหายๆ
  • เกรด3 มีอาการมาก หรือเกิดทุกวัน
  • เกรด4 หูอื้อจนเป็นปัญหาต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

ค. จัดระยะตามอาการเซ และ/หรือบ้านหมุน: แบ่งเป็น 4 เกรด/Grade เช่นกัน ได้แก่

  • เกรด1 ไม่มีอาการ
  • เกรด2 อาการน้อยมาก หรือเป็นๆหายๆ
  • เกรด3 มีอาการมาก หรือเกิดทุกวัน
  • เกรด4 อาการมากจนเป็นปัญหาต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อเป็นโรคเนื้องอกประสาทหู?

การดูแลตนเองเมื่อเป็นเนื้องอกประสาทหู ได้แก่

  • ปฏิบัติตาม แพทย์ พยาบาล แนะนำ
  • กินยาต่างๆที่แพทย์สั่งให้ครบถ้วน ไม่ขาดยา
  • พบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามแพทย์นัดเสมอ

ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไร?

เมื่อเป็นเนื้องอกประสาทหูควรพบแพทย์/มาโรงพยาบาลก่อนนัดเมื่อ

มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบโรคเนื้องอกประสาทหูไหม?

ปัจจุบัน ยังไม่มีการตรวจคัดกรองให้พบเนื้องอกประสาทหูตั้งแต่ยังไม่มีอาการ

ป้องกันโรคเนื้องงอกประสาทหูได้อย่างไร?

ไม่มีวิธีป้องกันเนื้องอกประสาทหู เพราะส่วนใหญ่เป็นโรคเกิดตามธรรมชาติของร่างกายแต่ละคน และส่วนน้อยเป็นโรคทางพันธุกรรมชนิดถ่ายทอดได้

บรรณานุกรม

  1. Lin,E.P. and Crane,B.t. Am J Neuroradiol 2017;38:2034-43
  2. Hao Wu. et al. World Journal of Otorhinolaryngology-Head and Neck Surgery 2016;2: 234 -39
  3. https://www.nidcd.nih.gov/health/vestibular-schwannoma-acoustic-neuroma-and- neurofibromatosis[2019,Feb23]
  4. https://emedicine.medscape.com/article/882876-overview#showall[2019,Feb23]
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Vestibular_schwannoma[2019,Feb23]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน mmkkjung kampanar
Frame Bottom