Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กระเพาะอาหารและลำไส้   ระบบทางเดินอาหาร  cancer 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มีก้อนในท้อง 

บทนำ

เนื้องอกจิสต์ หรือมะเร็งจิสต์ (GIST ชื่อเต็มคือ Gastrointestinal stromal tumor) คือ เนื้องอก/มะเร็งที่เกิดกับเซลล์ชนิดที่เรียกว่า Mesenchymal cell(เซลล์ต้นกำเนิดเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน/ เนื้อเยื่ออ่อน)ที่อยู่ใน

อนึ่ง ตำแหน่งที่พบเนื้องอก/มะเร็งจิสต์บ่อย ได้แก่

ทั้งนี้ เนื้องอกจิสต์ส่วนใหญ่เกือบทั้งหมดเป็นเนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็ง กล่าวคือ ไม่รุกราน/ลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลือง และ/หรือเนื้อเยื่อ/อวัยวะข้างเคียง และไม่แพร่กระจายตากระแสโลหิตไปทำลายอวัยวะอื่นๆ และ/หรือเข้าระบบน้ำเหลืองไปทำลายต่อมน้ำเหลืองทั่วตัว

แต่ ’ส่วนน้อย’อาจมีธรรมชาติเป็น ’มะเร็ง’ ได้ ซึ่งจะลุกลามเข้าเนื้อเยื่อ/อวัยวะข้างเคียง และอาจลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลือง (พบได้น้อย) และ/หรือแพร่กระจายเข้ากระแสโลหิต (พบได้น้อย) ซึ่งเมื่อแพร่กระจาย มักแพร่ไปยัง ตับ และเยื่อบุช่องท้อง พบไปปอด และต่อมน้ำเหลือง ได้บ้าง

เนื้องอกจิสต์พบได้น้อย ประมาณปีละ 6.5-14.5 รายต่อประชากร 1 ล้านคน พบในทุกอายุตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ แต่ส่วนใหญ่พบในผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป พบในคนอายุต่ำกว่า 21 ปีได้เพียงประมาณ 3% ผู้ชายและผู้หญิงมีโอกาสเกิดโรค ใกล้เคียงกัน

เนื้องอกจิสต์เกิดได้อย่างไร?

เนื้องอกจิสต์

ปัจจุบันพบว่า

  • ประมาณ 75-80% ของผู้ป่วยเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ แพทย์จะตรวจพบมีความผิดปกติของ จีน/ยีน (Gene) ที่เรียกว่า ‘KIT mutation’
  • และอีกประมาณ 10% มีจีนผิดปกติที่เรียกว่า ‘PDGFRA (Platelet-derived growth factor receptor alpha) mutation’
  • ส่วนผู้ป่วยที่เหลือ มีความผิดปกติของจีนตัวอื่นๆ

อนึ่ง:

  • อย่างไรก็ตาม *ยังไม่ทราบว่า อะไรเป็นสาเหตุ/ปัจจัยให้เกิดความผิดปกติของจีนเหล่านี้
  • ผู้ป่วยบางรายของเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ มีประวัติคนในครอบครัวป่วยเป็นโรคนี้
  • เนื้องอกจิสต์มีอาการอย่างไร?

    ไม่มีอาการเฉพาะของเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ โดยอาการที่พบเป็นอาการคล้ายกับโรคในระบบทางเดินอาหารทั่วไป

    แพทย์วินิจฉัยเนื้องอกจิสต์ได้อย่างไร?

    แพทย์วินิจฉัยโรคเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ได้จาก

    เนื้องอกจิสต์มีกี่ระยะ?

    การแบ่งระยะโรคของเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ จะใช้ระบบระยะโรคมะเร็งทีเอนเอ็ม (TNM staging)

    T คือ ขนาดก้อนมะเร็ง แบ่งเป็น T1 –T4

    N คือ มีลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลืองใกล้ๆก้อนเนื้อ แบ่งเป็น N0-N1

    M คือ มีโรคแพร่กระจายเข้ากระแสโลหิต/กระแสเลือดไปยังอวัยวะอื่นๆ และ/หรือ เข้าระบบน้ำเหลืองเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ไกลจากก้อนเนื้อ แบ่งเป็น M0-M1

    *นอกจากนั้น ยังต้องทราบว่าเซลล์ของเนื้องอกจิสต์เป็นชนิดเซลล์แบ่งตัวต่ำ(Low grade) หรือ ชนิดแบ่งตัวสูง(High grade) เช่น เนื้องอกจิสต์ระยะ T1N0M0 และมีการแบ่งตัวของเซลล์สูง หรือ ระยะ T3N0M0 และเซลล์แบ่งตัวต่ำ เป็นต้น

    *อนึ่งในการจัดระยะโรคเป็นระยะ1-4 โดยการนำเอาTNMมาร่วมกัน และแต่ระยะยังอาจแบ่งย่อย ตามความรุนแรง เป็น A,B และยังขึ้นกับตำแหน่งที่เกิดโรค ได้แก่

    ก. เนื้องอก/มะเร็งจิสต์ที่เกิดกับกระเพาะอาหาร หรือ เยื่อบุช่องท้องส่วนปกคลุมกระเพาะอาหารที่เรียกว่า Omentum ได้แก่

    • ระยะที่1: เซลล์เนื้องอก/มะเร็งแบ่งตัวต่ำ โดยแบ่งย่อยเป็น
      • ระยะ1A=T1-T2 N0M0; และ
      • ระยะ1B=T3N0M0
    • ระยที่2: ได้แก่
      • T1,T2N0M0 ชนิดเชลล์แบ่งตัวสูง
      • T4N0M0 ชนิดเชลล์แบ่งตัวต่ำ
    • ระยะที่3:แบ่งย่อยเป็น
      • ระยะ3A= T3N0M0 ชนิดเชลล์แบ่งตัวสูง
      • ระยะ3B= T4N0M0 ชนิดเชลล์แบ่งตัวสูง
    • ระยะที่4: คือ มีโรคลุกลาม/แพร่กระจายเข้าต่อมน้ำเหลือง และ/หรือ แพร่กระจายทางกระแสโลหิต

    ข.ระยะโรคของเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ที่เกิดกับ ลำไส้เล็ก, ลำไส้ใหญ่, ไส้ตรง,หลอดอาหาร, เยื่อบุช่องท้องทั่วไป, เยื่อแขวนลำไส้(Mesentery)

    รักษาเนื้องอกจิสต์อย่างไร?

    วิธีรักษาเนื้องอกจิสต์ที่สำคัญที่สุด และเป็นวิธีเดียวที่จะรักษาโรคนี้ให้หายได้ คือ การผ่าตัด

    อีกวิธีที่ใช้รักษาเมื่อไม่สามารถผ่าตัดก้อนเนื้อได้ อาจเพราะสุขภาพผู้ป่วย หรือโรคลุกลามมาก หรือเมื่อไม่สามารถผ่าตัดก้อนเนื้อออกได้ทั้งหมดจากก้อนเนื้อลุกลามมาก คือ การรักษาด้วย

    อนึ่ง:

    ผลข้างเคียงจากการรักษาเนื้องอกจิสต์มีอะไรบ้าง?

    ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคเนื้องอกจิสต์ ขึ้นกับวิธีรักษา ได้แก่

    อนึ่ง ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคเนื้องอกและโรคมะเร็งทุกชนิดรวมทั้งเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ จะขึ้นกับวิธีรักษา โดยผลข้างเคียงจะสูง ขึ้นเมื่อ

    เนื้องอกจิสต์รุนแรงไหม?

    ความรุนแรง/การพยากรณ์โรคของเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ ขึ้นกับหลายปัจจัย ที่สำคัญ คือ

    อย่างไรก็ตาม ทั่วไป เนื้องอก/มะเร็งจิสต์ เป็นโรคที่ย้อนกลับเป็นซ้ำได้สูงหลังผ่าตัด ซึ่งเมื่อ

    ตรวจคัดกรองเนื้องอกจิสต์อย่างไร?

    ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบเนื้องอกจิสต์ตั้งแต่ยังไม่มีอาการ ดังนั้น วิธีที่ดีที่สุดในการดูแลตนเองเพื่อให้แพทย์ตรวจพบก้อนเนื้อได้เร็วที่สุด คือ

    • การรีบพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเมื่อมีอาการผิดปกติดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ ‘อาการฯ’

    ป้องกันเนื้องอกจิสต์อย่างไร?

    ปัจจุบัน ยังไม่มีวิธีที่จะป้องกันโรคเนื้องอก/มะเร็งจิสต์ได้ ดังนั้น วิธีที่ดีที่สุดในการดูแลตนเองเพื่อให้แพทย์ตรวจพบก้อนเนื้อได้เร็วที่สุด คือ

    • การรีบพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเมื่อมีอาการผิดปกติดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ ‘อาการฯ’

    ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อเป็นเนื้องอกจิสต์?ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

    การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งต่างๆซึ่งรวมทั้งเนื้องอก/มะเร็งจิสต์จะคล้ายกัน สามารถปรับใช้ด้วยกันได้ ที่สำคัญได้แก่

    นอกจากนั้น แนะนำอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง

    บรรณานุกรม

    1. AJCC cancer staging manual, 8th edition
    2. DeMatteo,R. et al. (1999). Two hundred GIST: recurrence patterns and prognostic factors for survival. Ann Surg.231,51-58.
    3. Din,Om., and Woll,P. (2008).Treatment of GIST.Therapeutics and Clinical Risk Management.4,149-162.
    4. Joensuu,H. et al. (2012). Risk of recurrence of GIST after surgery. Lancet Oncol.13, 265-274.
    5. Joensuu,H. et al. (2002).Management of GISTs. Lancet Oncol.3,655-664.
    6. Joensuu,H. (2006). Gastrointestinal stromal tumor (GIST). Ann Oncol.17 supp https://academic.oup.com/annonc/article/17/suppl_10/x280/169733[2018,Nov24]
    7. Rubin,G. et al.(2007). Gastrointestinal stromal tomour. Lancet,1732-1742
    8. https://emedicine.medscape.com/article/278845-overview#showall [2018,Nov24]
    9. https://en.wikipedia.org/wiki/Gastrointestinal_stromal_tumor [2018,Nov24]
    10. https://www.cancer.org/cancer/gastrointestinal-stromal-tumor/detection-diagnosis-staging/survival-rates.html [2018,Nov24]


    สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
    Frame Bottom