Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  เภสัชกรรม  เภสัชวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

เดกซาเมทาโซน (Dexamethasone) คือยาสังเคราะห์กลุ่ม Glucocorticoid ที่เป็นยา สเตียรอยด์ชนิดหนึ่ง นักวิทยาศาสตร์นำมาใช้เป็นยาต้านการอักเสบ และมีฤทธิ์กดภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของร่างกายมิให้ทำอันตรายต่อเนื้อเยื่อหรืออวัยวะภายใน ซึ่งด้วยคุณสมบัติดัง กล่าว ส่งผลให้ยาเดกซาเมทาโซนถูกนำมาใช้บำบัดรักษาโรคต่างๆได้มากมาย อาทิเช่น รักษาโรคข้อรูมาตอยด์, อาการเกร็งตัวของหลอดลม (เช่น โรคหืด), การผ่าตัดฟันในทางทันตกรรม, บรรเทาอาการแพ้ชนิด Allergy Anaphylactic Shock (แอแนฟิแล็กซิส: ปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงเฉียบพลัน), ใช้เป็นยาหยอดตาเมื่อต้องทำหัตถกรรมเกี่ยวกับตา เช่น ผ่าตัดตา, ใช้เป็นยาระงับอาการแพ้โดยผสมกับยาหยอดตาหู ยาพ่นจมูก, ใช้ระงับการอักเสบในผู้ป่วยด้วยโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ, บรรเทาและลดอาการข้างเคียงของยากลุ่มยาเคมีบำบัดในผู้ป่วยมะเร็ง, ใช้เป็นยาทดแทนในผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อยาเพรดนิโซโลน, ใช้รักษาอาการป่วยของทารกในครรภ์มาร ดาที่มีการพัฒนาของปอดผิดปกติ และยังมีประโยชน์อีกหลายข้อที่มิได้กล่าวถึง ดังนั้น ขนาดการใช้ยาจึงมีความแตกต่างกันออกไป ทั้งนี้ขึ้นกับอาการโรคของแต่ละบุคคล

หลังจากร่างกายได้รับยาเดกซาเมทาโซน ยาจะถูกส่งไปเปลี่ยนโครงสร้างที่อวัยวะตับ และจะถูกลดระดับในกระแสเลือด 50% ภายในเวลาประมาณ 190 นาที โดยขับออกมากับปัสสาวะ

ยาเดกซาเมทาโซน มีข้อควรระวังและข้อห้ามใช้หลายประการ การใช้ยาที่ปลอดภัยและเหมาะสมจึงต้องอยู่ภายใต้ดุลยพินิจของแพทย์เท่านั้น

ยาเดกซาเมทาโซนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เดกซาเมทาโซน

สรรพคุณของยาเดกซาเมทาโซน ได้แก่

ยาเดกซาเมทาโซนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเดกซาเมทาโซนออกฤทธิ์โดยยับยั้งการเพิ่มปริมาณผิดปกติของเม็ดเลือดขาว (Leuko cytes) ในบริเวณที่มีการอักเสบ อีกทั้งมีกลไกทำให้ของเหลวถูกดูดกลับคืนเข้าในหลอดเลือด เป็นเหตุให้ลดอาการบวมของร่างกาย และกดการตอบสนองของร่างกายต่อระบบภูมิคุ้มกันต้าน ทานโรค

ยาเดกซาเมทาโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

รูปแบบการจัดจำหน่ายของยาเดกซาเมทาโซน ได้แก่

ก. ยาเดี่ยว:

  • ยาเม็ดขนาด 0.5 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีดขนาด 4 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาพ่นคอ

ข: ยาผสม:

หมายเหตุ: ในรูปแบบยาผสม ยาเดกซาเมทาโซนมักจะมีส่วนประกอบของยาปฏิชีวนะเป็นส่วนประกอบหลัก เช่น Neomycin, Tobramycin, Polymyxin-B เป็นต้น

ยาเดกซาเมทาโซนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ขนาดรับประทานของยาเดกซาเมทาโซน ได้แก่

ก. ในผู้ใหญ่: รักษาหอบหืดและรักษาอาการอักเสบต่างๆของร่างกาย:
รับประทาน 0.75 - 9 มิลลิกรัม/วัน โดยแบ่งรับประทานทุกๆ 6 – 12 ชั่วโมง

ข. ในเด็ก: ขนาดรับประทาน ต้องอยู่ในคำสั่งของแพทย์เท่านั้น

*****หมายเหตุ: ด้วยเดกซาเมทาโซนเป็น ‘ยาควบคุมพิเศษ’ มีใช้ในสถานพยาบาลที่มีใบอนุญาตเท่านั้น การใช้ยารวมถึงขนาดรับประทานที่ปลอดภัยและมีประสิทธิผลที่สุดต้องขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเดกซาเมทาโซน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเดกซาเมทาโซน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้ เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาเดกซาเมทาโซนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

หลังการใช้ยาเดกซาเมทาโซนอาจพบผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เกิดสิว นอนไม่หลับ วิงเวียนศีรษะ รับประทานอาหารมากขึ้น น้ำหนักเพิ่ม เบื่ออาหาร ผิว หนังบางลง ซึมเศร้า ความดันโลหิตสูง มีความเสี่ยงของการติดเชื้อมากขึ้น ความดันในลูกตาเพิ่มขึ้น อาเจียน คลื่นไส้ จิตใจสับสน ปวดศีรษะ ปัสสาวะน้อยลง บวม ใบหน้า ตามนิ้วมือและขา กรณีที่ใช้ยาเป็นเวลานานๆอาจเกิดต้อกระจก

นอกจากนี้ หากหยุดยาเดกซาเมทาโซนกะทันหัน อาจมีอาการถอนยา อาทิเช่น ความดันโลหิตต่ำ เป็นไข้ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ ผื่นคันตาผิวหนัง น้ำหนักลด จมูกอักเสบ และที่ร้าย แรงที่สุดคือ เสียชีวิต (ตาย)

มีข้อควรระวังการใช้ยาเดกซาเมทาโซนอย่างไร?

  • ข้อควรระวังการใช้ยาเดกซาเมทาโซน ได้แก่
    • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยที่ยังไม่ทราบสาเหตุของการติดเชื้อ
    • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่แพ้ยาเดกซาเมทาโซน
    • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่มีการติดเชื้อราในอวัยวะต่างๆของร่างกาย เพราะจะทำให้เชื้อรารุน แรงขึ้น
    • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยที่เชื้อมาลาเรียขึ้นสมอง เพราะอาจทำให้โรครุนแรงขึ้น
    • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่อยู่ในช่วงให้วัคซีน เช่น วัคซีนป้องกันฝีดาษหรือไข้ทรพิษ เพราะจะทำให้เชื้อที่ใช้ผลิตวัคซีนรุนแรงขึ้น หรือประสิทธิภาพของวัคซีนด้อยลง
    • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

    ***** อนึ่ง

    ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาเดกซาเมทาโซนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

    ยาเดกซาเมทาโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

    ยาเดกซาเมทาโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้

    ควรเก็บรักษายาเดกซาเมทาโซนอย่างไร?

    ควรเก็บยาเดกซาเมทาโซนภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) บรรจุในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดดและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

    ยาเดกซาเมทาโซนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

    ยาเดกซาเมทาโซนในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นๆและบริษัทผู้ผลิต เช่น

    ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
    Archidex Eye/Ear (อาร์ชิเด็กซ์ อาย/เอีย) T P Drug
    B. Dexol (บี. เดกซอล) Medicine Products
    Cadexcin-N (คาเดกซิน-เอ็น) Thai Nakorn Patana
    CD-Oph (ซีดี-ออฟ) Seng Thai
    Decadron With Neomycin (เดกคาดรอน วิท นีโอมายซิน) MSD
    Dexa (เดกซา) Utopian
    Dexa ANB (เดกซา เอเอ็นบี) ANB
    Dexacin (เดกซาซิน) ANB
    Dexaltin (เดกซอลติน) ANB
    Dexamethasone Charoen Bhaesaj (เดกซาเมทาโซน เจริญเภสัช) Charoen Bhaesaj Lab
    Dexamethasone General Drugs House (เดกซาเมทาโซน เจเนอรัล ดักซ์ เฮาส์) General Drugs House
    Dexamethasone GPO (เดกซาเมทาโซน จีพีโอ) GPO
    Dexamethasone K.B. (เดกซาเมทาโซน เค.บี.) K.B. Pharma
    Dexamethasone Medicine Products (เดกซาเมทาโซน เมดิซิน โพรดักซ์) Medicine Products
    Dexamethasone Medicpharma (เดกซาเมทาโซน เมดิกฟาร์มา) Medicpharma
    Dexamethasone Pharmasant (เดกซาเมทาโซน ฟาร์มาสัน) Pharmasant Lab
    Dexamethasone T Man (เดกซาเมทาโซน ที แมน) T. Man Pharma
    Dexamethasone T.P. (เดกซาเมทาโซน ที.พี.) T P Drug
    Dexano (เดกซาโน) Milano
    Dexa-O (เดกซา-โอ) Chinta
    Dexa-P (เดกซา-พี) P P Lab
    Dexapro (เดกซาโปร) Medicine Products
    Dexasone (เดกซาโซน) Atlantic Lab
    Dexa-Y (เดกซา-วาย) Chinta
    Dexion (เดกเซียน) Umeda
    Dexon (เดกซอน) General Drugs House
    Dexone (เดกโซน) The Forty-Two
    Dexoph Ear Drops (เดกออฟ เอีย ดร็อปส์) Seng Thai
    Dexoph Eye Drops (เดกออฟ อาย ดร็อปส์) Seng Thai
    Dexthasol (เดกทาซอล) Olan-Kemed
    Dexthasone (เดกทาโซน) Utopian
    Dexton (เด็กซ์ตอน) T P Drug
    Dexylin Ear Drops (เดกซีลิน เอียดร็อปส์) General Drugs House
    Dexylin Eye Drops (เดกซีลิน อายดร็อปส์) General Drugs House
    Eyedex (อายเด็กซ์) Siam Bheasach
    Lodexa/Lodexa-5 (โลเดกซา/โลเดกซา-5) L. B. S.
    Maxitrol (แม็กซิทรอล) Alcon
    Neodex (นีโอเด็กซ์) Osoth Interlab
    Neo-Optal Ear Drops (นีโอ-ออฟตัล เอีย ดร็อปส์) Olan-Kemed
    Neo-Optal Eye Drops (นีโอ-ออฟตัล อาย ดร็อปส์) Olan-Kemed
    Oradexon (ออราเดกซอน) MSD
    Ozurdex (โอเซอร์เด็กซ์) Allergan
    Phenodex (ฟีโนเด็กซ์) Vesco Pharma
    Sofradex (โซฟราเด็กซ์) sanofi-aventis
    Tobradex (โทบราเด็กซ์) Alcon
    Uto-Dexamethasone (ยูโท-เดกซาเมทาโซน) Utopian
    Vesoph (เวสออฟ) Vesco Pharma
    Vigadexa (วีกาเดกซา) Alcon

    บรรณานุกรม

    1. http://en.wikipedia.org/wiki/Dexamethasone [2014,June4]
    2. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Dexon/?q=dexamethasone&type=brief [2014,June4]
    3. http://crvo.doctorsomkiat.com/ [2014,June4]
    4. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Ozurdex/?q=dexamethasone&type=brief [2014,June4]
    5. http://www.drugs.com/dosage/dexamethasone.html#Usual_Adult_Dose_for_Acute_Mountain_Sickness [2014,June4]
    6. http://www.drugs.com/drug-interactions/dexamethasone-index.html?filter=2#R [2014,June4]
    7. http://www.medicinenet.com/dexamethasone-oral/page5.htm [2014,June4]
    8. http://www.medicines.org.uk/EMC/medicine/8369/SPC/Dexamethasone+4.0mg+ml+injection++(Organon+Laboratories+Ltd)/ [2014,June4]



    สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
    Frame Bottom