Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซึมเศร้า 

บทนำ

ยาเซอร์ทราลีน (Sertraline) เป็นยาต้านโรคซึมเศร้าประเภท Selective serotonin reuptake inhibitor (SSRI) มีการวางจำหน่ายครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1991 (พ.ศ. 2534) โดยบริษัทไฟเซอร์ (Pfizer, บริษัทยาประเทศสหรัฐอเมริกา) สรรพคุณในทางคลินิกนอกจากจะใช้รักษาอาการซึมเศร้าแล้ว ยังนำมาบำบัดอาการย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive compulsive disorder) อาการวิตกกังวล (Anxiety disorder) รักษาความผิดปกติที่เกิดหลังได้รับความสะเทือนใจ (Post traumatic stress disorder) รวมถึงกลุ่มอาการรุนแรงก่อนมีประจำเดือน (Premenstrual dysphoric disorder) รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นชนิดรับประทาน

ยาเซอร์ทราลีนจะถูกดูดซึมอย่างช้าๆจากระบบทางเดินอาหาร ยาในกระแสเลือดสามารถซึมผ่านเข้าตาเนื้อเยื่อส่วนต่างๆของร่างกายได้มาก และผ่านเข้าน้ำนมของมารดาได้ ในกระแสเลือดตัวยาจะจับตัวกับพลาสมาโปรตีนถึงประมาณ 98% ตับเป็นอวัยวะที่คอยเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีของยานี้ ร่างกายต้องใช้เวลาถึงประมาณ 26 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำในการกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือด โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

มีข้อมูลสำคัญๆบางประการของยาเซอร์ทราลีนที่ผู้บริโภคควรทราบดังต่อไปนี้เช่น

  • ไม่ควรใช้ยาเซอร์ทราลีนขณะที่ผู้ป่วยมีการใช้ยา Pimozide หรือเพิ่งได้รับการฉีดยา Methylene blue
  • ห้ามใช้ยาเซอร์ทราลีนกับผู้ป่วยที่มีการใช้ยากลุ่ม MAOIs ควรหยุดการใช้ MAOIs ประมาณ 14 วันเป็นอย่างต่ำก่อนใช้ยานี้
  • ยาต้านโรคซึมเศร้ารวมยาเซอร์ทราลีนสามารถทำให้ผู้ป่วยเกิดความคิดอยากทำร้ายตนเอง หรือคิดฆ่าตัวตายได้ ดังนั้นการใช้ยาในกลุ่มนี้จึงต้องเฝ้าระวังเรื่องพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงของผู้ป่วยควบคู่กันไป
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีลงมา
  • แจ้งแพทย์เกี่ยวกับโรคประจำตัวของผู้ป่วยอย่างละเอียดทุกครั้ง ด้วยอาการป่วยบางประเภทไม่เหมาะที่จะใช้ยาเซอร์ทราลีนเช่น โรคตับ โรคไต โรคลมชัก มีภาวะเลือดออกง่าย มีอาการของไบโพลาร์/โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar disorder) หรือมีประวัติติดสาร/ยาเสพติด หรือเคยคิดฆ่าตัวตายมาก่อน
  • ผู้ที่ได้รับยานี้อาจต้องใช้เวลาถึงประมาณ 4 สัปดาห์ขึ้นไปกว่าอาการจะเริ่มดีขึ้น
  • ห้ามมิให้ผู้ป่วยหยุดการใช้ยานี้เองด้วยอาจเกิดภาวะถอนยาติดตามมา
  • ห้ามรับประทานยานี้พร้อมกับสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบด้วยจะทำให้ผู้ป่วยได้รับผลข้างเคียงจากยาเซอร์ทราลีนมากยิ่งขึ้น
  • ยานี้จะทำให้ความคิดการตัดสินใจช้าลง ควรต้องเพิ่มความระมัดระวังอย่างมากหากผู้ป่วยต้องขับขี่ยวดยานพาหนะ

ยาเซอร์ทราลีนยังสามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ต่างๆเช่น มีอาการง่วง นอน วิงเวียน เหนื่อยง่าย คลื่นไส้เล็กน้อย และปวดท้อง เป็นต้น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุให้ยาเซอร์ทราลีนชนิดรับประทานขนาด 50 มิลลิกรัมอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ และระบุเงื่อนไขของการใช้ยาคือ

1. ไม่ควรใช้เป็นยาตัวแรกในการรักษา

2. ควรได้รับการวินิจฉัยและการรักษาเบื้องต้นโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตเวชศาสตร์

ยาเซอร์ทราลีนจัดอยู่ในหมวดยาอันตราย การใช้ยานี้จะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น และสามารถพบเห็นการใช้ยานี้ได้ตาสถานพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชนโดยทั่วไป

เซอร์ทราลีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เซอร์ทราลีน

ยาเซอร์ทราลีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

เซอร์ทราลีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเซอร์ทราลีนมีกลไกการออกฤทธิ์ต่อสมองโดยตรงโดยยับยั้งการดูดกลับของสารสื่อประสาทที่ชื่อว่า 5-HT (5-hydroxytryptamine)/สาร Serotonin ทำให้มีปริมาณ 5-HT ในบริเวณเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาทที่เรียกว่าไซแนปติกเคล็ฟท์ (Synaptic cleft) เพิ่มมากขึ้น มีผลลดอารมณ์ซึมเศร้าหรือทำให้อาการทางจิตดีขึ้น และก่อให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

เซอร์ทราลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเซอร์ทราลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 25, 50 และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด

เซอร์ทราลีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาเซอร์ทราลีนมีขนาดการรับประทานขึ้นกับแต่ละอาการโรคและความรุนแรงของอาการ ขนาดรับประทานจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างเช่น

ก. รักษาภาวะซึมเศร้าและอาการย้ำคิดย้ำทำ:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: เริ่มรับประทานยาขนาด 50 มิลลิกรัมวันละครั้ง และแพทย์อาจปรับขนาดรับประทานในสัปดาห์ถัดมา ขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 50 - 200 มิลลิกรัมวันละครั้ง ทั้งนี้อาการย้ำคิดย้ำทำอาจต้องใช้เวลาการรักษาหลายเดือนกว่าจะเห็นผล

ข. รักษาอาการตื่นตระหนก อาการผิดปกติหลังได้รับความสะเทือนใจ และอาการวิตกกังวลต่อการเข้าสังคม:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: เริ่มรับประทานยาขนาด 25 มิลลิกรัมวันละครั้ง สัปดาห์ต่อมาแพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเป็น 50 มิลลิกรัมวันละครั้ง ขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 50 - 200 มิลลิกรัมวันละครั้ง

ค. บำบัดกลุ่มอาการรุนแรงก่อนมีประจำเดือน:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: เริ่มต้นรับประทานยาขนาด 50 มิลลิกรัมวันละครั้ง ในช่วงที่มีประจำเดือนขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 50 - 150 มิลลิกรัมวันละครั้ง

* อนึ่ง

  • สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือหลังอาหารก็ได้
  • ทางคลินิกมีการใช้ยานี้บำบัดอาการย้ำคิดย้ำทำในกลุ่มผู้ป่วยเด็กที่มีอายุระหว่าง 6 - 17 ปีโดยการใช้ยาจะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น ส่วนอาการป่วยที่นอกเหนือจากนี้ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกมาสนับสนุน การใช้ยานี้ในการบำบัดรักษาอาการอื่นๆจึงอยู่ในดลุพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นเฉพาะกรณีๆ
  • เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึงประสิทธิภาพและผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กกลุ่มอายุนี้ การใช้ยานี้ในเด็กวัยนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นเฉพาะแต่ละกรณี
  • การใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคตับ แพทย์จะพิจารณาปรับขนาดรับประทานและระยะเวลาของการใช้ยาลดลง

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่า นั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเซอร์ทราลีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเซอร์ทราลีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามการลืมรับประทานยาเซอร์ทราไลน์บ่อยๆหลายครั้งหรือหยุดการใช้ยานี้เอง สามารถก่อให้เกิดอาการถอนยาได้ (Withdrawal-like symtoms)

เซอร์ทราลีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเซอร์ทราลีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้เซอร์ทราลีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเซอร์ทราลีนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาเซอร์ทราลีน
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร ผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งแพทย์
  • ห้ามใช้ยานี้กับเด็กและผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี ยกเว้นแต่อาการย้ำคิดย้ำทำซึ่งการใช้ยาจะ ต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานหรือหยุดการใช้ยาด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • หากผู้ป่วยมีอาการอยากทำร้ายตนเองหรือคิดฆ่าตัวตาย ให้รีบพาผู้ป่วยมาพบ แพทย์/มาโรงพยาบาลทันทีเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • ห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่ม MAOIs ควรหยุดการใช้ยากลุ่ม MAOIs ประมาณ 14 วันขึ้นไปก่อนการใช้ยาเซอร์ทราลีน
  • กรณีพบอาการแพ้ยาเช่น แน่นหน้าอก หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก บวมตามร่างกาย หรือ มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว ให้หยุดการใช้ยานี้ทันทีแล้วรีบพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน
  • ญาติต้องคอยช่วยสังเกตอาการผิดปกติหรือพัฒนาการของผู้ป่วย เพื่อมีข้อมูลที่จะเป็นประ โยชน์สำหรับแพทย์ใช้ในการปรับระดับการรักษาได้อย่างถูกต้อง
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเซอร์ทราลีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เซอร์ทราลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเซอร์ทราลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเซอร์ทราลีนอย่างไร?

ควรเก็บยาเซอร์ทราลีนภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

เซอร์ทราลีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเซอร์ทราลีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Selrotine (เซลโรทีน) Siam Bheasach
Serlift (เซอร์ลิฟท์)Ranbaxy
Serlin 50 (เซอร์ลิน 50) Zydus Cadila
Sertra (เซอร์ทรา) Medifive
Sertraline GPO (เซอร์ทราลีน จีพีโอ)GPO
Sertraline Sandoz (เซอร์ทราลีน แซนดอซ) Sandoz
Sisalon (ไซซาลอน)Unison
Starin (สตาริน)Atlantic Lab
Zoloft (โซลอฟท์) Pfizer

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Selective_serotonin_reuptake_inhibitor#List_of_agents [2016,March19]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Sertraline#Pharmacokinetics [2016,March19]
  3. http://www.drugs.com/sertraline.html [2016,March19]
  4. http://www.drugs.com/dosage/sertraline.html [2016,March19]
  5. http://www.drugs.com/drug-interactions/sertraline-index.html?filter=3&generic_only= [2016,March19]
  6. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Sertraline [2016,March19]
  7. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=sertraline [2016,March19]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน Sertthaphong Bobby1 eurokungza hackerza1231 nmaliwan2537
Frame Bottom