Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

คอ  คอหอย  หูคอจมูก 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เจ็บคอ  โรคติดเชื้อ 

บทนำ

เจ็บคอ (Sore throat) คออักเสบ หรือคอหอยอักเสบ (Pharyngitis) เป็นอาการไม่ใช่โรค คืออาการเจ็บในลำคอ/ในคอหอยที่เกิดจากลำคอ/คอหอยเกิดการอักเสบ ได้รับบาดเจ็บ หรือระคายเคือง เป็นอาการที่พบได้บ่อยมาก เกือบทุกคนต้องเคยมีอาการนี้อย่างน้อย 1 ครั้งในชีวิต ในสหรัฐอเมริกาพบอาการนี้เป็นสาเหตุให้ผู้ป่วยมาพบแพทย์ได้ประมาณ 2.4 ล้านคนต่อปี อาการนี้พบได้ตลอดปีแต่พบได้สูงขึ้นในช่วงฤดูหนาว

เจ็บคอ/คออักเสบพบได้ทังในเพศหญิงและในเพศชายในอัตราส่วนใกล้เคียงกัน และพบได้ในทุกอายุตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ แต่มักพบได้บ่อยในเด็ก วัยรุ่น และในวัยหนุ่มสาว

เจ็บคอมีสาเหตุจากอะไร?

เจ็บคอ

เจ็บคอ/คออักเสบมีสาเหตุได้ทั้งจากลำคอติดเชื้อ และจากที่เกิดโดยไม่มีการติดเชื้อ

ก. สาเหตุจากลำคอติดเชื้อ: เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดคิดเป็นประมาณ 80 - 90% ของการเจ็บคอทั้งหมด โดยมักเป็นจากการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจตอนบน (จมูก ช่องปาก และช่องคอ) ซึ่งเกิดได้ทั้งจากเชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย หรือเชื้อรา

ข. สาเหตุเจ็บคอที่ไม่ได้เกิดจากติดเชื้อ: พบได้น้อยประมาณ 5 - 10% เช่น

อาการเจ็บคอเกิดร่วมกับอาการอะไรได้บ้าง?

เจ็บคอ/คออักเสบ/คอหอยอักเสบอาจเกิดร่วมกับอาการอื่นๆได้ดังนี้เช่น

ก. อาการที่มักเกิดร่วมกับเจ็บคอที่สาเหตุจากติดเชื้อ: ที่พบบ่อยเช่น

ข. อาการที่เกิดร่วมกับการเจ็บคอทั้งที่ติดเชื้อหรือไม่ได้ติดเชื้อ: ที่พบบ่อยเช่น

ควรพบแพทย์เมื่อไร?

เมื่อมีอาการเจ็บคอมากจนมีผลต่อการกิน/ดื่ม และ/หรือมีอาการอื่นๆร่วมด้วยดังกล่าวในหัวข้อ อาการ และอาการไม่ดีขึ้นใน 2 - 3 วันหลังการดูแลตนเองในเบื้องต้นตามอาการ ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอเพื่อการวินิจฉัยหาสาเหตุ เพื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม แต่ถ้าอาการเลวลงหลังการดูแลตนเองในเบื้องต้นควรรีบไปโรงพยาบาลไม่ควรรอจนถึง 2 - 3 วัน

อนึ่งควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเป็นการฉุกเฉิน ถ้ามีอาการหายใจลำบาก หอบเหนื่อยร่วมด้วย

แพทย์วินิจฉัยหาสาเหตุเจ็บคอได้อย่างไร?

โดยทั่วไปแพทย์วินิจฉัยสาเหตุการเจ็บคอ/คออักเสบ/คอหอยอักเสบโดยใช้เพียงลักษณะทางคลินิกเช่น ประวัติอาการของผู้ป่วย การตรวจร่างกาย การตรวจดูในลำคอ การตรวจคลำต่อมน้ำเหลืองลำคอ อาจร่วมกับการตรวจทางหูคอจมูก แต่ในผู้ป่วยที่อาการรุนแรง มักมีการตรวจสืบค้นอื่นๆเพิ่มเติมเช่น การตรวจเลือดซีบีซี (CBC) การตรวจปัสสาวะ การตรวจย้อมเชื้อและ/หรือการเพาะเชื้อจากสารคัดหลั่ง จากเสมหะและ/หรือจากลำคอ หรือการตรวจเลือดดูสารภูมิต้านทานและ/หรือสารก่อภูมิต้านทานโรคติดเชื้อต่างๆ หรือเอกซเรย์ภาพปอดกรณีที่ไอมากร่วมกับมีเสมหะมาก เป็นต้น

รักษาเจ็บคออย่างไร?

แนวทางการรักษาเจ็บคอ/คออักเสบ/คอหอยอักเสบคือ การรักษาสาเหตุ และการรักษาประคับประคองตามอาการ

ก. การรักษาสาเหตุ: เช่น

ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ: เช่น การดื่มน้ำสะอาดให้พอเพียงอย่างน้อยวันละ 8 - 10 แก้ว (ถ้าไม่มีโรคที่แพทย์ให้จำกัดน้ำดื่ม) ให้ยาแก้ปวด/ยาแก้เจ็บคอ ยาลดไข้ อมยาลูกอมลดการระคายคอ บ้วนปากบ่อยๆด้วยน้ำเกลือหรือน้ำยาบ้วนปากเพื่อรักษาความสะอาดช่องปากและช่วยให้ช่องปากชุ่มชื้นลดการระคายคอ การพักผ่อนเต็มที่ และการให้สารอาหารทางหลอดเลือดดำเมื่อกินดื่มได้น้อย เป็นต้น

เจ็บคอรุนแรงไหม? มีผลข้างเคียงไหม?

ความรุนแรง/การพยากรณ์โรคของการเจ็บคอ/คออักเสบขึ้นกับหลายปัจจัยที่สำคัญคือ

อนึ่ง โดยทั่วไปการเจ็บคอ/คออักเสบ/คอหอยอักเสบมักไม่รุนแรง มักรักษาสาเหตุและอาการให้หายได้เสมอ

ส่วนผลข้างเคียง/ภาวะแทรกซ้อนจากการเจ็บคอคือ อาจเกิดภาวะขาดอาหารและภาวะขาดน้ำโดยเฉพาะในเด็กเล็กและในผู้สูงอายุจากการไม่ยอมกลืนเพราะกลืนแล้วเจ็บ

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อเจ็บคอ?

การดูแลตนเองเมื่อเจ็บคอ/คออักเสบ/คอหอยอักเสบที่สำคัญคือ

  • กินอาหารอ่อน รสจืด (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com ในเกร็ดเรื่อง ประเภทอาหารทางการแพทย์) โดยกินครั้งละน้อยๆแต่ให้บ่อยขึ้น
  • บ้วนปากด้วยน้ำเกลือที่ไม่เค็มมากบ่อยๆโดยเฉพาะทุกครั้งหลังอาหาร ดื่มเครื่องดื่มเพื่อให้ช่องปากลำคอชุ่มชื้น ลดการระคายเจ็บคอ และกำจัดเศษอาหาร สารคัดหลั่งต่างๆ เป็นการรักษาความ สะอาดในช่องปาก/คอ
  • ดื่มน้ำสะอาดให้ได้มากๆเพิ่มขึ้นกว่าเดิมอย่างน้อยวันละ 8 - 10 แก้วเมื่อไม่มีโรคที่ต้องจำกัดน้ำดื่ม ควรเป็นน้ำอุณหภูมิปกติหรือน้ำพออุ่น
  • กินยาแก้ปวด/ยาลดไข้พาราเซตามอลเมื่อมีไข้หรือเจ็บคอมาก
  • อาจอมยาเม็ดอมบรรเทาอาการเจ็บคอ ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนซื้อยาเสมอ
  • พักผ่อนให้เพียงพอ
  • งดใช้เสียง
  • ไม่ไปในที่แออัดหรือมีฝุ่นละอองมีควันต่างๆ
  • ควรหยุดงาน หยุดเรียน จนกว่าไข้จะลงแล้วอย่างน้อย 24 ชั่วโมง
  • งดบุหรี่/ไม่สูบบุหรี่ งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
  • รู้จักใช้หน้ากากอนามัย
  • ถ้าได้พบแพทย์แล้วควรปฏิบัติตามแพทย์พยาบาลแนะนำ และกินยาต่างๆที่แพทย์สั่งให้ครบถ้วน ไม่หยุดยาเองแม้อาการจะดีขึ้น และพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลตามนัดเสมอ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์ก่อนนัด?

ถ้าเจ็บคอ/คออักเสบ/คอหอยอักเสบและได้พบแพทย์แล้ว ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัดเมื่อ

ป้องกันเจ็บคอได้อย่างไร?

การป้องกันการเจ็บคอ/คออักเสบ/คอหอยอักเสบคือ การป้องกันสาเหตุซึ่งประมาณ 80 - 90% เกิดจากการติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ ดังนั้นวิธีป้องกันการเจ็บคอที่ดีที่สุดคือ การป้องกันการติดเชื้อทางเดินหายใจซึ่งที่สำคัญคือ

บรรณานุกรม

  1. Armstrong, C. (2010). AHA Guidelines on prevention of rheumatic fever and diagnosis and treatment of acute streptococcal pharyngitis. Am Fam Physician. 81, 346-359.
  2. Choby, B.(2009). Diagnosis and Treatment of Streptococcal Pharyngitis Am Fam Physician. 79,383-390
  3. Vincent, M. et al. (2004). Pharyngitis. Am Fam Physician.69, 1465-1470.
  4. http://en.wikipedia.org/wiki/Sore_throat [2016,June25]
  5. http://www.nhs.uk/conditions/sore-throat/pages/introduction.aspx [2016,June25]
  6. http://www.entnet.org/HealthInformation/soreThroats.cfm [2016,June25]
  7. http://jama.ama-assn.org/content/291/13/1664.full.pdf [2016,June25]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Supanut
Frame Bottom