Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาเจนตามัยซิน (Gentamicin) เป็นยาปฏิชีวนะในกลุ่มอะมิโนไกลโคไซด์ (Aminogly coside) ที่สังเคราะห์ได้จากแบคทีเรียแกรมบวกที่มีชื่อว่า Micromonospora ซึ่งพบมากในน้ำและดิน

ยาเจนตามัยซินมีฤทธิ์ต่อต้านเชื้อแบคทีเรียได้หลายชนิดโดยเฉพาะอย่างยิ่งกับแบคทีเรียแกรมลบ แต่ก็มีข้อจำกัดที่ไม่สามารถใช้กับเชื้อแบคทีเรียแกรมลบบางตัวได้เช่น Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitides หรือ Legionella pneumophila,

ตัวยาเจนตามัยซินสามารถก่อให้เกิดพิษต่อเส้นประสาทที่มีหน้าที่เกี่ยวกับการได้ยิน(ประสาทหู) และก่อให้เกิดความเป็นพิษกับไต ซึ่งถือเป็นปัญหาหลักๆของยาตัวนี้

จากข้อมูลด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Pharmacokinetic, การศึกษาความเป็นไปของยาเมื่อยาเข้าสู่ร่างกาย) พบว่า ยาเจนตามัยซินไม่สามารถดูดซึมได้จากระบบทางเดินอาหารของคน จึงไม่พบยานี้ในลักษณะของยารับประทาน แต่จะพบในรูปแบบยาฉีด ยาหยอดตา และยาทาภายนอก (ยาใช้ภายนอก) และเมื่อยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนได้ไม่เกิน 10% ซึ่งร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมงในการกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกได้บรรจุให้ยาเจนตามัยซินเป็นหนึ่งในรายชื่อยาขั้นพื้นฐานที่ควรมีไว้ใช้ในระดับชุมชน คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้รับรองให้เจนตามัยซินอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ และสามารถพบเห็นการใช้ยาตาสถานพยาบาลทั่วไปของรัฐบาลและเอกชน

เจนตามัยซินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เจนตามัยซิน

ยาเจนตามัยซินมีสรรพคุณดังนี้เช่น

เจนตามัยซินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาเจนตามัยซินคือ ตัวยาจะเข้าจับกับสารพันธุกรรมของแบคทีเรียที่เรียกว่า ไรโบโซม (Ribosome) และรบกวนการสร้างโปรตีนของตัวแบคทีเรีย ด้วยกลไกเหล่านี้จึงทำให้แบคทีเรียหยุดการแพร่พันธุ์และตายลงในที่สุด

เจนตามัยซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเจนตามัยซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

เจนตามัยซินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาเจนตามัยซินมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาดังนี้เช่น

ก. สำหรับการติดเชื้อแบคทีเรียที่ตอบสนองกับยานี้:

ข. สำหรับป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียก่อนเข้ารับการผ่าตัด:

ค. สำหรับยาหยอดตา (กรณีที่ติดเชื้อแบคทีเรียบริเวณเปลือกตา/หนังตา):

  • ผู้ใหญ่: หยอดตา 1 - 2 หยดทุก 4 ชั่วโมง หากมีการติดเชื้อรุนแรงหยอดตา 2 หยดทุกชั่วโมง
  • เด็ก: ขนาดยาขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

ง. สำหรับทาผิวเพื่อรักษาการติดเชื้อแบคทีเรีย:

  • ผู้ใหญ่: ทายาบริเวณที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียวันละ 3 - 4 ครั้ง
  • เด็ก: ขนาดยาขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเจนตามัยซิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

เจนตามัยซินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเจนตามัยซินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น วิงเวียน ไตล้มเหลวเฉียบพลัน ไตอักเสบ เกลือแร่/อิเล็กโทรไลต์ (Electrolyte) ในร่างกายขาดสมดุล คลื่นไส้ อาเจียน อาจเกิดอาการชัก ซึมเศร้า ประสาทหลอน และเป็นพิษกับเส้นประสาทหู/การได้ยินลดลง/หูตึง

มีข้อควรระวังการใช้เจนตามัยซินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเจนตามัยซินดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเจนตามัยซินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เจนตามัยซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเจนตามัยซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

  • การใช้ยาเจนตามัยซินร่วมกับยากลุ่ม Ampicillin, Benzylpenicillin และ Beta – lactam antibiotics จะเกิดการเสริมฤทธิ์ในการรักษา โดยการใช้ยาต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น
  • การใช้ยาเจนตามัยซินร่วมกับยาสลบ (Anaesthetics) หรือยากลุ่มอนุพันธุ์ฝิ่น (Opioids) อาจเพิ่มความเสี่ยงในการ กดการหายใจ (หายใจช้า ตื้น จนถึงหยุดหายใจ) ของผู้ป่วย จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาเจนตามัยซินร่วมกับยาที่ชะลอการสูญเสียมวลกระดูกเช่น Biphosphonate จะทำให้เกิดภาวะแคลเซียมในร่างกายต่ำ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • ห้ามใช้ยาเจนตามัยซินร่วมกับยาชีวะวัตถุ (Biological drug, ยาที่เป็นสารทางชีววิทยา) เช่น ยาที่ใช้รักษาโรคทางพันธุกรรมที่มีความผิดปกติของเอนไซม์บางชนิด (เช่น ยา Agalsidase alfa และ Agalsidase beta)

ควรเก็บรักษาเจนตามัยซินอย่างไร?

ควรเก็บรักษายาเจนตามัยซินดังนี้

*****อนึ่ง ควรเก็บยาทุกรูปแบบให้พ้นแสงแดดและความชื้น ต้องไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ และต้องเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เจนตามัยซินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเจนตามัยซินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นๆและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Beprogent (เบโพนเจน)HOE Pharmaceuticals
Beprogenta (เบโพนเจนตา)Chew Brothers
Betagen (เบทาเจน)Thai Nakorn Patana
Dermaheu (เดอมาเฮ)Thai Nakorn Patana
Dertec (เดอเทค)Millimed
Garamycin Cream (การามัยซิน)MSD
Gencidal (เจนไซดอล)Thai Nakorn Patana
Genquin (เจนควิน)Seng Thai
Genta M H (เจนตา เอ็มเฮช)M&H Manufacturing
Genta T Man (เจนตา ที แมน)T. Man Pharma
Gentacin (เจนตาซิน)Olan-Kemed
Gentaderm (เจนตาเดิร์ม)T. O. Chemicals
Gental (เจนทอล)General Drugs House
Gental Cream (เจนทอล ครีม)General Drugs House
Gental Eyedrops (เจนทอล อายดร็อบ)General Drugs House
Gental-F (เจนทอล-เอฟ)General Drugs House
Gentamicin Injection Meiji (เจนตามัยซิน อินเจ็คชัน เมจิ)Meiji
Gentamicin Sulfate GPO (เจนตามัยซิน ซัลเฟต จีพีโอ)GPO
Gentamicin Vesco (เจนตามัยซิน เวสโค)Vesco Pharma
Gentawin (เจนตาวิน)General Drugs House
Genta-Oph (เจนตา-ออฟ)Seng Thai
Gentrex (เจนเตร็ก)Seng Thai
Grammicin (แกรมมัยซิน)Siam Bheasach
Grammixin (แกรมมิคซิน)Siam Bheasach
Miramycin (ไมรามัยซิน)Atlantic Lab
Pred Oph Ear Drops (เพรดออฟเอียดร็อบ)Seng Thai
Pred Oph Eye Drops (เพรดออฟอายดร็อบ)Seng Thai
Quadriderm (ควอดิเดิร์ม)MSD
Skinfect (สกินเฟค)Bangkok Lab & Cosmetic
Skinfect-B (สกินเฟค-บี)Bangkok Lab & Cosmetic
Spectroderm (สเปคโตเดิร์ม)Meiji

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Gentamicin [2014,Dec20]
2 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Gentamicin%20Vesco/ [2014,Dec20]
3 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Versigen/ [2014,Dec20]
4 http://www.mims.com/USA/drug/info/gentamicin/?type=full&mtype=generic#Dosage [2014,Dec20]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน nanzaaa
Frame Bottom