Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หลอดเลือดสมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดศีรษะไมเกรน 

บทนำ

ยาอีลีทริปแทน (Eletriptan หรือ Eletriptan hydrobromide)เป็นยาที่อยู่ในกลุ่มยาทริปแทน(Triptan)รุ่นที่ 2 ทางคลินิกได้นำมาใช้บำบัดอาการปวดศีรษะไมเกรนทั้งชนิดที่ไม่มีออร่าหรือมีออร่า(Aura,เป็นอาการเห็นแสงเป็นเส้นคลื่นและเห็น เป็นจุดดำเกิดนำขึ้นก่อนมีอาการปวดศีรษะ) ยานี้ไม่ได้ใช้เป็นยาป้องกันการเกิดไมเกรน แต่ใช้บำบัดอาการปวดศีรษะไมเกรนที่ผู้ป่วยกำลังเป็นอยู่ โดยมีกลไกทำให้หลอดเลือดในสมองหดตัวแคบลง ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้อาการไมเกรนทุเลาลงได้

ประเทศในซีกโลกตะวันตกได้จดทะเบียนตำรับของยาอีลีทริปแทนตั้งแต่ปี ค.ศ.2002 (พ.ศ.2545) และอายุของสิทธิบัตรหมดลงที่เดือนธันวาคม ค.ศ.2016 (พ.ศ.2559) รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยานี้ เป็นยาชนิดรับประทานที่มีส่วนประกอบของ Eletriptan HBr/Hydrobromide ขนาด 20, 40, และ 80 มิลลิกรัม/เม็ด

ยาอีลีทริปแทนถูกดูดซึมได้อย่างรวดเร็วจากระบบทางเดินอาหาร แต่จะกระจายตัวเข้าสู่กระแสเลือดได้ประมาณ 50% เท่านั้น ตับจะเป็นอวัยวะที่คอยทำลายโครงสร้างของยานี้อย่างต่อเนื่อง ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 4 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้ออกจากร่างกายโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

มีเงื่อนไขและข้อห้ามอยู่บางประการที่ทำให้ผู้บริโภค/ผู้ป่วยบางกลุ่มไม่สามารถใช้ยาชนิดนี้ได้ อาทิเช่น

โดยทั่วไป การใช้ยาอีลีทริปแทน แพทย์มักให้เริ่มต้นที่ขนาดต่ำๆก่อน โดยรับประทานพร้อมอาหารหรือตอนท้องว่างก็ได้ กรณีที่มีอาการกลับมาปวดหัว/ปวดศีรษะไมเกรนอีกไม่แนะนำให้รับประทานยานี้ซ้ำทันที ในทางคลินิก ให้เว้นระยะห่างของการรับประทานยานี้อย่างน้อย 2 ชั่วโมงขึ้นไป และขนาดรับประทานสูงสุดไม่ควรเกิน 80 มิลลิกรัม/วัน

*ในกรณีที่ผู้ป่วยรับประทานยาเอีลีทริปแทนเกินขนาด ควรต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะควรได้รับการดูแลโดยใช้หัตถการทางการแพทย์อย่างถูกต้อง และแพทย์จะเฝ้าสังเกตอาการผู้ป่วย 20 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ

ยาอีลีทริปแทนยังสามารถก่อให้เกิดผลข้างเคียง เช่น อาการ วิงเวียน ง่วงนอน อ่อนเพลีย หากพบอาการดังกล่าวหลังรับประทานยานี้ ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะต่างๆหรือการทำงานกับเครื่องจักร ด้วยจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย หรือกรณีที่มีอาการหัวใจเต้นผิดปกติหลังใช้ยานี้ ควรพาผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลทันที

ยาอีลีทริปแทนที่มีจำหน่ายในประเทศไทยนั้น ทางกระทรวงสาธารณสุขได้จัดให้เป็นยาประเภทยาควบคุมพิเศษ และการใช้ยานี้ต้องมีใบสั่งจากแพทย์มาประกอบการสั่งจ่าย ซึ่งหากต้องการทราบข้อมูลการใช้ยานี้เพิ่มเติม สามารถสอบถามได้จากแพทย์ผู้ที่ทำการรักษา หรือจากเภสัชกรตามร้านขายยาได้โดยทั่วไป

อีลีทริปแทนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

อีลีทริปแทน

ยาอีลีทริปแทนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อ บำบัดอาการปวดศีรษะไมเกรน ทั้งชนิดที่มีหรือไม่มีออร่า(Aura) ร่วมด้วย

อีลีทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ตัวยา/ยาอีลีทริปแทนเป็นยาประเภท Selective serotonin (5-HT1) agonist มีกลไกการออกฤทธิ์ต่อเส้นเลือด/หลอดเลือดในสมอง โดยทำให้เส้นเลือดหดตัว ส่งผลให้การปวดศีรษะไมเกรนบรรเทาลง การรับประทานยานี้ที่ถูกขนาดพบว่า อาการปวดศีรษะไมเกรนจะลดและบรรเทาลงภายในเวลาประมาณ 30 นาทีหลังจากการรับประทานยานี้

อีลีทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอีลีทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทานที่ประกอบด้วยตัวยา Eletriptan HBr ขนาด 20,40,และ 80 มิลลิกรัม/เม็ด

อีลีทริปแทนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาอีลีทริปแทน มีขนาดรับประทาน เช่น

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: รับประทานยาครั้งละ 20 หรือ 40 มิลลิกรัม และรอเวลาให้ยาออกฤทธิ์ หากยังมีอาการปวดไมเกรนอยู่ ให้เว้นระยะเวลาห่างจากการรับประทานยาครั้งแรก 2 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ แล้วจึงรับประทานยาครั้งที่ 2 โดยขนาดรับประทานยานี้สูงสุดรวมกันต้องไม่เกิน 80 มิลลิกรัม/วัน ทั้งนี้ สามารถรับประทานยานี้พร้อมอาหารหรือตอนท้องว่างก็ได้
  • ผู้อายุต่ำกว่า 18 ปีลงมา: ห้ามใช้ยานี้ เพราะทางคลินิก ยังไม่มีข้อมูลด้านขนาดยา และความปลอดภัยจากยานี้ที่แน่ชัด

อนึ่ง:

  • ขนาดรับประทานเริ่มที่ครั้งละ 20 มิลลิกรัม หรือ 40 มิลลิกรัม หรือ 80 มิลลิกรัมตามคำสั่งแพทย์ กรณีที่รับประทานยาในขนาด 80 มิลลิกรัมในครั้งเดียว อาจทำให้ผู้ป่วยได้รับอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)ต่างๆตามมาได้ง่าย
  • ห้ามใช้ยานี้รักษาอาการไมเกรนประเภทรุนแรงที่มีอาการทางสมองร่วมด้วย เช่น Hemiplegic migraines หรือ Basilar migraines

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยา อีลีทริปแทน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาอีลีทริปแทน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อีลีทริปแทนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาอีลีทริปแทนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้อีลีทริปแทนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอีลีทริปแทน เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอีลีทริปแทนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑเสริมอาหาร และสมุนไพร ต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อีลีทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอีลีทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

  • ห้ามใช้ยาอีลีทริปแทนร่วมกับยา Ergotamine ด้วยจะก่อให้เกิดภาวะหลอดเลือด แคบและตีบลง จนส่งผลให้เกิดความดันโลหิตสูงตามมา
  • การใช้ยาอีลีทริปแทน ร่วมกับยา Fluoxetine อาจก่อให้เกิดภาวะ Serotonin syndrome เพื่อป้องกันการเกิดอาการดังกล่าว จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาอีลีทริปแทน ร่วมกับ Nelfinavir และ Ketoconazole จะทำให้ระดับ ยาอีลีทริปแทนในกระแสเลือดเพิ่มมากขึ้นจนอาจก่อให้เกิดอาการข้างเคียงสูงขึ้นติดตามมา หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นกรณีๆไป
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาอีลีทริปแทน ร่วมกับยา Amiodarone ด้วยจะทำให้ระดับยา อีลีทริปแทนในกระแสเลือดสูงขึ้นจนเกิดอาการข้างเคียงที่สูงขึ้นตามมา หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป

ควรเก็บรักษาอีลีทริปแทนอย่างไร?

ควรเก็บยาอีลีทริปแทน ภายใต้อุณหภูมิ 20-25 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

อีลีทริปแทนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอีลีทริปแทนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Relpax (เรลแพกซ์)Pfizer Inc

บรรณานุกรม

  1. https://www.drugs.com/cdi/eletriptan.html [2017,Feb4]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Eletriptan [2017,Feb4]
  3. http://www.mims.com/thailand/drug/info/eletriptan/?type=brief&mtype=generic [2017,Feb4]
  4. http://www.mims.com/thailand/drug/info/relpax/?type=brief [2017,Feb4]
  5. https://www.drugs.com/drug-interactions/eletriptan-index.html?filter=3&generic_only= [2017,Feb4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน MTAGodLike
Frame Bottom