Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไขกระดูก  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เลือดแข็งตัวผิดปกติ 

บทนำ

ยาอีนอกซาพาริน (Enoxaparin) เป็นยาที่ใช้ต้านการแข็งตัวของเลือด ตัวยาในเภสัชภัณฑ์คือ อีนอกซาพาริน โซเดียม (Enoxaparin sodium) หรือยาเฮพาริน (Heparin) ที่มีน้ำหนักของโครงสร้างโมเลกุลต่ำนั่นเอง ทางการแพทย์นำยานี้มาใช้ป้องกันภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ (Deep vein thrombosis), บำบัดหลอดเลือดในปอดอุดตัน (Pulmonary embolism) ทั้งแบบจากมีลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดหรือไม่มีลิ่มเลือดร่วมด้วย และช่วยทำให้เลือดหมุนเวียนได้ดีขึ้นในผู้ป่วยที่มีภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดแบบเฉียบพลัน (Acute coronary syndrome: ACS)

บริษัทยาระดับโลก Sandoz ของยุโรปได้พัฒนายาอีนอกซาพารินมาจากเมือกที่เคลือบอยู่ในลำไส้เล็กของสุกร (Intestinal mucosa of pig) โดยมีรูปแบบยาแผนปัจจุบันเป็นยาฉีดที่สามารถฉีดเข้าใต้ผิวหนังและฉีดเข้าหลอดเลือด

ปกติตัวยาอีนอกซาพารินในกระแสเลือดจะถูกขับออกจากร่างกายภายในเวลาประมาณ 4.5 ชั่ว โมง ยาอีนอกซาพารินเป็นยาที่มีประโยชน์ต่อการแพทย์เป็นอย่างมาก อย่างไรก็ตามยังมีปัจจัยบางอย่างที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถใช้ยาอีนอกซาพารินหรือต้องเพิ่มความระมัดระวังเป็นอย่างมากหากจะใช้ยานี้เช่น

  • เป็นผู้ที่มีประวัติแพ้ยาเฮพาริน (Heparin) หรือแพ้ส่วนประกอบในสูตรตำรับยาต่างๆเช่น เบนซิล แอลกอฮอล์ (Benzylalcohol) หรือเป็นผู้ที่แพ้ผลิตภัณฑ์จากสุกร
  • เป็นผู้ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงในระดับรุนแรง หรืออยู่ในช่วงที่ไม่สามารถควบคุมความดันโลหิตได้ รวมถึงผู้ป่วยที่มีภาวะตกเลือดก็อยู่ในขอบข่ายที่ห้ามใช้ยานี้
  • ผู้ป่วยที่ได้รับยาประเภท Aspirin ยากลุ่ม NSAIDs อย่างเช่น Ibuprofen, Naproxen ล้วนแล้วแต่เป็นยาที่ส่งเสริมฤทธิ์ของยาอีนอกซาพารินจนอาจก่อให้เกิดภาวะเลือดออกง่ายจนเป็นอันตรายติดตามมา
  • สตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร จัดเป็นกลุ่มเสี่ยงต่อการใช้ยาต่างๆแทบทุกประเภทรวมยาอีนอกซาพารินด้วย ทั้งนี้รวมถึงผู้ที่มีเกล็ดเลือดต่ำ
  • ผู้ป่วยโรคตับโรคไตก็จัดอยู่ในกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังเช่นกันเมื่อใช้ยานี้
  • ผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีลงมาเป็นกลุ่มผู้ป่วยที่ยังไม่มีข้อกำหนดขนาดการใช้ยานี้ที่เหมาะสม ดังนั้นการใช้ยานี้กับผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องให้ความระมัดระวังและเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น
  • ผู้ป่วยสูงอายุเป็นกลุ่มเสี่ยงที่สามารถเกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) จากยานี้ได้ง่ายกว่าผู้ป่วยกลุ่มอื่น

องค์การอนามัยโลกได้ระบุให้ยาอีนอกซาพารินเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานที่สถานพยาบาลควรมีไว้เพื่อให้บริการกับผู้ป่วย คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยานี้อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ และอยู่ในหมวดยาอันตราย โดยมีเงื่อนไขของการใช้ยานี้ดังนี้

1. ใช้สำหรับ Deep vein thrombosis และ Pulmonary embolism

2. ใช้สำหรับ Venous stroke (เนื้อสมองขาดเลือดจากหลอดเลือดดำในสมองอุดตันจากลิ่มเลือด) และ Cardioembolic stroke (เนื้อสมองขาดเลือดจากหลอดเลือดสมองอุดตันจากก้อนเลือดเล็กๆ/Emboli ที่หลุดจากหัวใจเข้าสู่หลอดเลือดสมอง)

3. ใช้กับผู้ป่วย Acute coronary syndrome (ACS) ที่ต้องรับการรักษาด้วยวิธีใส่ท่อขยาหลอดเลือดหัวใจที่เรียกว่า Percutaneous Coronary Intervention

อนึ่งยาอีนอกซาพารินจะมีใช้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น ผู้บริโภคสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่ม เติมได้จากแพทย์ผู้รักษาหรือเภสัชกรที่ประจำในสถานพยาบาลที่ผู้ป่วยเข้ารับการรักษาได้ทุกแห่ง

อีนอกซาพารินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อีนอกซาพาริน

ยาอีนอกซาพารินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

อีนอกซาพารินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาอีนอกซาพารินมีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะออกฤทธิ์ต่อต้านการจับตัวและยับยั้งการรวมตัวของเกล็ดเลือด (Antithrombotic) จึงไม่ทำให้เกิดการแข็งตัวของเลือด/ลิ่มเลือด จึงเป็นที่ มาของฤทธิ์ในการรักษาตามสรรพคุณ

อีนอกซาพารินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอีนอกซาพารินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาฉีดขนาด 40 มิลลิกรัม/0.4 มิลลิลิตร
  • ยาฉีดขนาด 60 มิลลิกรัม/0.6 มิลลิลิตร
  • ยาฉีดขนาด 80 มิลลิกรัม/0.8 มิลลิลิตร

อีนอกซาพารินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาอีนอกซาพารินมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาเช่น

ก. ป้องกันการเกิดลิ่มเลือด:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: ฉีดยา 40 มิลลิกรัมเข้าใต้ผิวหนังวันละครั้งเป็นเวลา 6 - 11 วัน หรือ 14 วันขึ้นไป

ข. รักษาอาการจากการเกิดลิ่มเลือด:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: ฉีดยา 1 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมเข้าใต้ผิวหนังทุกๆ 12 ชั่วโมง ระยะเวลาการใช้ยาโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 5 วัน หรืออาจใช้เวลา 7 วันไปจนถึง 17 วัน

ค. บำบัดอาการกล้ามเนื้อหัวใจตาย หรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนังขนาด 1 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุก 12 ชั่วโมง โดยอาจใช้ร่วมกับยา Aspirin ชนิดรับประทานขนาด 100 - 325 มิลลิกรัมวันละครั้ง ระยะเวลาการใช้ยานี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

ง. ป้องกันลิ่มเลือดหลังการผ่าตัดเข่าและสะโพก:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง 30 มิลลิกรัมทุก 12 ชั่วโมง ระยะเวลาการใช้ยานี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

จ. ป้องกันลิ่มเลือดหลังการผ่าตัดช่องท้อง:

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง 40 มิลลิกรัมทุก 12 ชั่วโมง ระยะเวลาการใช้ยานี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

*อนึ่ง

  • การใช้ยานี้ในแต่ละอาการโรคแพทย์อาจปรับขนาดการให้ยาที่แตกต่างกันออกไปซึ่งเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา
  • ในเด็กและผู้อายุต่ำกว่า 18 ปี: การใช้ยานี้กับผู้ป่วยกลุ่มนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป โดยแพทย์จะใช้น้ำหนักตัวและเกณฑ์ของอายุของผู้ป่วยมาเป็นปัจจัยร่วมในการคำนวณขนาดการใช้ยานี้

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาอีนอกซาพาริน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

อีนอกซาพารินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาอีนอกซาพารินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้อีนอกซาพารินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอีนอกซาพารินเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอีนอกซาพารินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อีนอกซาพารินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอีนอกซาพารินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาอีนอกซาพารินอย่างไร?

ควรเก็บยาอีนอกซาพารินภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) อนุโลมให้เก็บยาในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียสได้ ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

อีนอกซาพารินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอีนอกซาพารินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Clexane (เคลกเซน) sanofi-aventis

อนึ่งยาชื่อการค้าอื่นของยาอีนอกซาพารินที่จำหน่ายในประเทศตะวันตกเช่น Lovenox, Xaparin

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Enoxaparin_sodium [2016,April2]
  2. http://www.drugs.com/dosage/enoxaparin.html [2016,April2]
  3. http://www.si.mahidol.ac.th/Th/division/nursing/NDivision/N_MEd/admin/download_files/14_67_1.pdf [2016,April2]
  4. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/44#item-8424 [2016,April2]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Clexane/?type=full#Indications [2016,April2]
  6. http://www.drugs.com/drug-interactions/enoxaparin-index.html?filter=3&generic_only= [2016,April2]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน King123 Vavaaaa
Frame Bottom