Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เป็นโรคไข้จับสั่น 

บทนำ

ยาอาร์เทซูเนท (Artesunate) เป็นอนุพันธุ์กึ่งสังเคราะห์ของยากลุ่ม Artemisinin (ยารักษาไข้จับสั่น/มาลาเรีย) มีคุณสมบัติละลายน้ำได้ดี ทางคลินิกได้นำมาใช้ต่อต้านเชื้อมาลาเรียโดยมีการใช้ในลักษณะของยารับประทานและยาฉีด องค์การอนามัยโลกได้จัดให้ยาอาร์เทซูเนทเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานที่สถานพยาบาลควรมีสำรองไว้ให้บริการกับผู้ป่วย

ยาอาร์เทซูเนทใช้ได้ดีกับการติดเชื้อมาลาเรียที่มีสาเหตุจากเชื้อชนิด Falciparum malaria เคยมีรายงานการรักษามาลาเรียโดยใช้ยานี้แล้วพบว่า กรณีที่ผู้ป่วยมีการติดเชื้อมาลาเรียและมีอาการในระดับที่รุนแรง เมื่อได้รับการฉีดยานี้สามารถลดความทรมานจากพิษไข้มาลาเรียภายในเวลาประมาณ 16 - 25 ชั่วโมง องค์การอนามัยโลกยังระบุอีกว่าสามารถใช้ยานี้ฉีดเข้าหลอดเลือดดำหรือเข้ากล้ามเนื้อก็ได้

ยาอาร์เทซูเนทสามารถลดอัตราการเสียชีวิตจากมาลาเรียได้ดีกว่ายา Quinine และได้รับการยืนยันประสิทธิผลของการใช้ทั้งในทวีปแอฟริกาและในเอเชีย

กรณีผู้ป่วยมาลาเรียเป็นสตรีตั้งครรภ์ ทางคลินิกมีข้อห้ามใช้ยาอาร์เทซูเนทชนิดรับประทานในช่วงไตรมาสแรกของอายุครรภ์ แต่สามารถใช้ได้กับสตรีที่มีอายุครรภ์ในไตรมาสที่ 2 และที่ 3

อาจกล่าวถึงแบบแผนการใช้ยาอาร์เทซูเนทให้เกิดประโยชน์และป้องกันการดื้อยาของเชื้อมาลาเรียได้โดย เมื่อมีการติดเชื้อมาลาเรียในระดับที่ไม่รุนแรงสามารถใช้ยาอาร์เทซูเนทแบบรับประทาน แต่ควรใช้ยาต้านมาลาเรียตัวอื่นร่วมด้วยอย่างเช่น Mefloquine หรือ Amodiaquine อย่างไรก็ตามมีรายงานการดื้อยาอาร์เทซูเนทเกิดในประเทศกัมพูชาด้วยการใช้ยาในภูมิภาคดังกล่าวใช้เพียงยาอาร์เทซูเนทเดี่ยวๆมิได้มียาต้านมาลาเรียชนิดอื่นร่วมด้วยนั่นเอง

ยาอาร์เทซูเนทสามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ต่อการทำงานของหัวใจ ทางระบบประสาท ต่อระบบทางเดินอาหาร และทางผิวหนังได้เช่นเดียวกับยาอื่นๆ

สำหรับประเทศไทยก็ได้บรรจุให้ยาอาร์เทซูเนทอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติโดยระบุเงื่อนไขของการใช้ยานี้ดังนี้

  • ใช้รักษามาลาเรียตามข้อกําหนดในแนวทางการบําบัดรักษาหรือการใช้ยาฉบับปัจจุบันของกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
  • ห้ามใช้ยานี้ในการป้องกันมาลาเรีย

ทั้งนี้การใช้ยาอาร์เทซูเนทได้อย่างปลอดภัยเหมาะสมจะต้องผ่านการคัดกรองและยืนยันจากแพทย์ก่อนเสมอ ผู้บริโภคไม่ควรไปซื้อหายานี้มาใช้รับประทานด้วยตนเองเพราะไม่เพียงจะก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อการดื้อยาของเชื้อมาลาเรีย แต่ยังมีความเสี่ยงเรื่องอันตราย/ผลข้างเคียงจากตัวยานี้ที่สามารถเกิดขึ้นได้หากใช้ไม่ถูกต้อง

อาร์เทซูเนทมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อาร์เทซูเนท

ยาอาร์เทซูเนทมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้

  • ใช้บำบัดรักษาการติดเชื้อมาลาเรียที่สาเหตุเชื้อมาลาเรียชนิด Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax และ Plasmodium malariae
  • รักษาอาการมาลาเรียที่ดื้อต่อยา Chloroquine

อาร์เทซูเนทมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาอาร์เทซูเนทมีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ในเชื้อมาลาเรียที่มีชื่อว่า Glutathione S-transferase จึงรบกวนการขนถ่ายโปรตีนที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของเชื้อมาลาเรีย ทำให้เชื้อมาลาเรียไม่สามารถแพร่พันธุ์และตายลงในที่สุด

อาร์เทซูเนทมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอาร์เทซูเนทมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 50 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 60 มิลลิกรัม/ขวด/Vial

อาร์เทซูเนทมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาอาร์เทซูเนทมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาในผู้ใหญ่และเด็กที่อายุมากกว่า 6 เดือนขึ้นไป:

ก. ชนิดยารับประทาน: รับประทานขนาด 5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมในวันแรก จากนั้นให้รับประทาน 2.5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมในวันที่ 2 และ 3 โดยใช้ร่วมกับยา Mefloquine ขนาด 15 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมครั้งเดียวในวันที่ 2 ของการรับประทานยา บางกรณีอาจต้องใช้ยา Mefloquine ขนาด 25 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เพื่อก่อให้เกิดประสิทธิผลของการรักษามากที่สุดโดยควรรับประทานยาอาร์เทซูเนทหลังอาหารและรับประทานยา Mefloquine พร้อมอาหาร

ข. ชนิดยาฉีด: ยาฉีดจะเป็นผงที่ปราศจากเชื้อต้องผสมด้วย 5% Sodium bicarbonate และเจือจางด้วย 5% glucose หรือน้ำเกลือที่ปราศจากเชื้อโดยใช้สัดส่วนตามที่ระบุในเอกสารกำกับยา และควรฉีดยาให้ผู้ป่วยทันทีหลังการเตรียมยาเสร็จสิ้น สามารถให้ยานี้กับผู้ป่วยโดยฉีดเข้าเส้นเลือดดำหรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อก็ได้โดยใช้ยาขนาด 2 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม จากนั้นให้ยานี้กับผู้ป่วยขนาด 1 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมหลังจากการให้ยาครั้งแรกไปแล้ว 4 และ 24 ชั่ว โมง แพทย์อาจเปลี่ยนสลับมาเป็นยารับประทานหลังจากใช้ยาฉีดโดยพิจารณาจากอาการและการตอบสนองของผู้ป่วยเป็นสำคัญ

อนึ่งในเด็กอายุตั้งแต่ 6 เดือนลงมา: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกแนะนำการใช้ยานี้ที่ชัดเจน การใช้ยานี้ในเด็กวัยนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาของการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาอาร์เทซูเนท ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาอาร์เทซูเนทสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาอาร์เทซูเนทตรงเวลา

อาร์เทซูเนทมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาอาร์เทซูเนทอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น

อนึ่งอาการข้างเคียงที่พิจารณาแล้วว่าก่อความรำคาญต่อการใช้ชีวิตประจำวันหรือสร้างความรุนแรงจนเป็นอันตรายต่อผู้ป่วยจะต้องได้รับการรักษาอย่างทันเวลา ผู้ป่วยที่มีอาการดังกล่าวจึงควรต้องรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัดเพื่อให้แพทย์พิจารณาปรับเปลี่ยนยาที่รักษา แต่สำหรับอาการข้างเคียงที่ไม่รุนแรง ร่างกายจะค่อยๆปรับตัวดีขึ้นเรื่อยๆหรืออาการจะกลับมาเป็นปกติหลังจากหยุดการใช้ยานี้

มีข้อควรระวังการใช้อาร์เทซูเนทอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอาร์เทซูเนทเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยาอาร์เทซูเนทชนิดรับประทานกับสตรีตั้งครรภ์ที่มีอายุครรภ์ในช่วงไตรมาสแรก
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามมิให้ผู้บริโภคไปซื้อยานี้ชนิดรับประทานมารับประทานด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม
  • หยุดการใช้ยานี้ทันทีหากพบอาการแพ้ยาเกิดขึ้นกับผู้ป่วย แล้วรีบไปโรงพยาบาลทันที/ฉุก เฉินเพื่อแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาปรับวิธีการรักษาได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัยที่สุด
  • ระหว่างการบำบัดรักษาผู้ป่วยควรปฏิบัติตัวตามคำสั่งของแพทย์อย่างเคร่งครัด
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอาร์เทซูเนทด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อาร์เทซูเนทมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอาร์เทซูเนทมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • การใช้ยาอาร์เทซูเนทร่วมกับยา Primaquine และ Tetracycline จะทำให้การออกฤทธิ์ของการรักษามาลาเรียเพิ่มมากขึ้น กรณีที่ใช้ร่วมกันแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาปรับขนาดการใช้ยาได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิผลได้สูงสุดกับผู้ป่วย
  • การใช้ยาอาร์เทซูเนทร่วมกับยา Mefloquine อาจทำให้ร่างกายกำจัดยา Mefloquine ได้อย่างรวดเร็ว หากมีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันควรเว้นระยะเวลาห่างกันประมาณ 24 ชั่วโมงขึ้นไป
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาอาร์เทซูเนทร่วมกับยา Pyrimethamine และ Sulphonamide ด้วยกลุ่มยาเหล่านี้จะทำให้การออกฤทธิ์ของยาอาร์เทซูเนทด้อยลงไป

ควรเก็บรักษาอาร์เทซูเนทอย่างไร?

ควรเก็บยาอาร์เทซูเนทตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยา และเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

อาร์เทซูเนทมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอาร์เทซูเนทที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบรืษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Artesunate Atlantic (อาร์เทซูเนท แอตแลนติก) Atlantic Lab
ARTESUNATE AMODIAQUINE WINTHROP (อาร์เทซูเนท เอโมไดอาควิน วินทร็อป) Maphar –Morocco

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Artesunate [2016,Feb6]
  2. http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Jh2922e/2.5.11.html [2016,Feb6]
  3. http://druginfosys.com/Drug.aspx?drugCode=2188&type=7 [2016,Feb6]
  4. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Artesunate [2016,Feb6]
  5. file:///C:/Users/apai/Downloads/nlem2558_20150811%20(4).pdf [2016,Feb6]
  6. http://www.antimicrobe.org/drugpopup/artesunate.html [2016,Feb6]
  7. http://www.drugsupdate.com/generic/view/726/Artesunate [2016,Feb6]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Forevt2
Frame Bottom