Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคพาร์กินสัน 

บทนำ

ยาอะโปมอร์ฟีน (Apomorphine) เป็นยาในกลุ่ม Dopamine agonist มีการออกฤทธิ์ที่สมอง ในบริเวณตัวรับ (Receptor) ที่มีชื่อว่า D1-like และ D2-like receptors ในต้นศตวรรษที่ 20 ทางคลิ นิกเคยใช้ยานี้บำบัดรักษาอาการทางจิตของกลุ่มชายรักชาย (Psychiatic treatment of homosex uality) ปัจจุบันที่พบเห็นในประเทศไทยจะใช้บำบัดอาการของโรคพาร์กินสัน (Parkinson’s disease) เป็นหลัก โดยใช้ในลักษณะของยาฉีดและรักษาอาการสมรรถภาพทางเพศถดถอยในผู้ชาย (นกเขาไม่ขัน) โดยมีรูปแบบผลิตภัณฑ์เป็นยาอมใต้ลิ้น

ยาอะโปมอร์ฟีนมีฤทธิ์กระตุ้นให้รู้สึกอยาอาเจียน แพทย์จึงมักจะจ่ายยาป้องกันการอาเจียนอย่าง Domperidone ร่วมด้วย

บางกรณีแพทย์อาจใช้ยาอะโปมอร์ฟีนมาบำบัดอาการติดยา/สารเสพติดอย่างเช่น เฮโรอีน(Heroin) และฝิ่น (Morphine) รวมถึงรักษาอาการติดสุราเรื้อรังอีกด้วย

ยังมีข้อจำกัดบางประการของการใช้ยาอะโปมอร์ฟีนที่ผู้ป่วยควรทราบเช่น

นอกจากนี้ผู้ป่วยควรแจ้งยืนยันอาการป่วยหรือโรคประจำตัวต่างๆ รวมถึงมีประวัติแพ้ยา สถานภาพการตั้งครรภ์หรืออยู่ในภาวะเลี้ยงลูกด้วยน้ำนมของมารดา ให้แพทย์ทราบก่อนที่จะได้รับการรักษาทุกครั้ง ด้วยยาอะโปมอร์ฟีนสามารถส่งผลกระทบและมีอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ต่อร่างกายผู้ป่วยได้อย่างมากมาย

อาจสรุปข้อมูลบางประการของยานี้เพื่อที่ผู้ป่วยจะได้ปฏิบัติตัวได้อย่างเหมาะสมและถูกต้องในระหว่างที่มีการใช้ยาอะโปมอร์ฟีนเช่น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้จัดให้ยาอะโปมอร์ฟีนชนิดฉีดเป็นยาควบคุมพิเศษ โดยต้องใช้วิธีการฉีดเข้าใต้ผิวหนังเท่านั้น หากฉีดเข้าหลอดเลือดจะก่อให้เกิดการอุดตันของก้อนเลือด/ลิ่มเลือดในปอด ดังนั้นการฉีดยานี้ควรกระทำในสถานพยาบาลและใช้หัตถการทางการแพทย์อย่างถูกต้อง หากจะนำยากลับมาฉีดที่บ้าน ญาติผู้ป่วยควรได้รับการฝึกหัดและทำความเข้าใจการใช้ยาอย่างถูกต้องจนมั่นใจเสียก่อนจากแพทย์/พยาบาล รวมถึงห้ามปรับลดหรือเพิ่มขนาดการใช้ยานี้โดยมิได้รับคำแนะนำจากแพทย์

อะโปมอร์ฟีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อะโปมอร์ฟีน

ยาอะโปมอร์ฟีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

อะโปมอร์ฟีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาอะโปมอร์ฟีนคือ ตัวยาจะเข้าจับกับตัวรับ (Receptor) ประเภท Dopamine receptor ในสมอง ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสมดุลของสารสื่อประสาทและเกิดฤทธิ์ของการรักษาอาการป่วยของโรคพาร์กินสัน ทำให้ผู้ป่วยควบคุมการเคลื่อนไหวและการทรงตัวได้ใกล้เคียงกับภาวะปกติ

อนึ่งบทความนี้ขอกล่าวถึงกลไกการออกฤทธิ์ของยาอะโปมอร์ฟีนเฉพาะที่ใช้เป็นยารักษาอาการโรคพาร์กินสันเท่านั้น

อะโปมอร์ฟีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอะโปมอร์ฟีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาฉีดขนาด 10 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาเม็ดชนิดอมใต้ลิ้นขนาด 2 และ 3 มิลลิกรัม/เม็ด

อะโปมอร์ฟีนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ในบทความนี้ขอกล่าวถึงขนาดการบริหารยา/ใช้ยาอะโปมอร์ฟีนเฉพาะสำหรับรักษาอาการผู้ป่วยพาร์กินสัน (Parkinson’s disease) เท่านั้นเช่น

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นฉีดยา 2 มิลลิกรัมเข้าใต้ผิวหนังวันละ 3 ครั้ง แพทย์อาจเพิ่มขนาดยาทุก 1 มิลลิกรัมในวันถัดไปจนถึงขนาด 6 มิลลิกรัมต่อการฉีด 1 ครั้ง ขนาดการฉีดยาสูงสุดต่อครั้งไม่ควรเกิน 6 มิลลิกรัม ขนาดการฉีดยาสูงสุดไม่เกิน 20 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็ก: การใช้ยานี้กับเด็กยังถือเป็นข้อห้ามด้วยยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกมาสนับสนุนความปลอดภัยอย่างเพียงพอ

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่า นั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาอะโปมอร์ฟีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

อะโปมอร์ฟีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาอะโปมอร์ฟีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้อะโปมอร์ฟีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอะโปมอร์ฟีนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร รวมถึงเด็ก
  • ห้ามปรับขนาดการใช้ยานี้หรือรับประทานยานี้ด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยานี้ชนิดรับประทานร่วมกับการดื่มสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบ
  • ห้ามฉีดยานี้เข้าหลอดเลือด ให้ฉีดเข้าใต้ผิวหนังเท่านั้น
  • มียาหลายรายการที่สามารถทำปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอะโปมอร์ฟีนได้ ดังนั้นผู้ป่วยควรต้องแจ้งให้แพทย์ทราบทุกครั้งว่ามีการใช้ยาอะไรอยู่ก่อนหน้านี้
  • ขณะใช้ยานี้ควรต้องเฝ้าระวังควบคุมเรื่องความดันโลหิตและการเต้นของหัวใจเสมอตามคำแนะนำของแพทย์ผู้รักษา
  • หลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะและ/หรือการทำงานกับเครื่องจักรขณะที่ใช้ยานี้
  • หลังการใช้ยานี้แล้วอาการไม่ดีขึ้นควรต้องรีบกลับมาปรึกษาแพทย์/มาโรงพยาบาลอนนัด
  • หยุดการใช้ยานี้ทันทีเมื่อพบอาการแพ้ยาพร้อมกับนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน
  • ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดและมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอะโปมอร์ฟีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อะโปมอร์ฟีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอะโปมอร์ฟีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาอะโปมอร์ฟีนอย่างไร

สามารถเก็บยาอะโปมอร์ฟีนภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็นหรือเก็บยาที่อุณหภูมิต่ำกว่า 30 องศา เซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยาที่แนบมากับตัวผลิตภัณฑ์ ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง แดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

อะโปมอร์ฟีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอะโปมอร์ฟีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Ixense (ไอเซน) Takeda
APO-go (แอโพ-โก) Stada
Uprima (อัพไพรมา)Abbott

อนึ่งยาชื่อการค้าอื่นของยาอะโปมอร์ฟีนที่จำหน่ายในต่างประเทศเช่น Apokyn, Spontane

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Dopamine_agonist [2016,Feb20]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Apomorphine#Pharmacology [2016,Feb20]
  3. http://www.drugs.com/dosage/apomorphine.html [2016,Feb20]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=Apomorphine [2016,Feb20]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/APO-go/?type=brief [2016,Feb20]
  6. http://www.drugs.com/drug-interactions/apomorphine-index.html?filter=3&generic_only=#C [2016,Feb20]
  7. http://www.drugbank.ca/drugs/DB00714 [2016,Feb20]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน King123
Frame Bottom