Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาอะเซตาโซลาไมด์ (Acetazolamide) เป็นยาที่อยู่ในกลุ่มยาคาร์บอนิก แอนไฮเดรส อินฮิบิเตอร์ (Carbonic anhydrase inhibitor) ประโยชน์ที่วงการแพทย์นำมาใช้ในการรักษาผู้ป่วยได้แก่ รักษาโรคต้อหิน โรคลมชัก โรคจากขึ้นที่สูง โรคหัวใจล้มเหลว ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ เป็นต้น รูปแบบของยานี้ที่เป็นยาแผนปัจจุบันมีทั้งยาชนิดรับประทานและยาฉีด

ยาอะเซตาโซลาไมด์สามารถดูดซึมได้เร็วพอประมาณจากทางเดินอาหารของมนุษย์ และมีระยะ เวลาในการออกฤทธิ์ประมาณ 8 - 12 ชั่วโมง หากเป็นยาฉีดระยะเวลาของการออกฤทธิ์จะลดลงมาเป็นประมาณ 4 - 5 ชั่วโมง ตัวยาจะแทรกซึมอยู่ในเม็ดเลือดแดง ในไต และยังเข้าจับกับพลาสมาโปร ตีนได้มาก นอกจากนี้ตัวยายังสามารถผ่านเข้าไปในน้ำนมมารดาได้อีกด้วย ซึ่งร่างกายต้องใช้เวลาประ มาณ 3 - 6 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกได้จัดให้ยาอะเซตาโซลาไมด์เป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานของระดับชุมชน คณะ กรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยานี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ โดยระบุวัตถุประสงค์ใช้เป็นยารักษาโรคต้อหิน ผู้ป่วยจะได้รับยานี้ต่อเมื่อมีคำสั่งจากแพทย์เท่านั้น สิ่งที่พึงปฏิบัติคือ การรับประ ทานยาอย่างเคร่งครัดไม่หยุดหรือปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง

อะเซตาโซลาไมด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อะเซตาโซลาไมด์

ยาอะเซตาโซลาไมด์มีสรรพคุณดังนี้

อะเซตาโซลาไมด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาอะเซตาโซลาไมด์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอน ไซม์คาร์บอนิก แอนไฮเดรส (Carbonic anhydrase) ซึ่งมีหน้าที่เป็นตัวกลางสำคัญของกระบวนการรวมตัวของแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในกระแสเลือดกับน้ำ ตลอดจนถึงกระบวนการเอาน้ำออกจากกรดคาร์บอนิก (Carbonic acid, สารเคมีที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการแลกเปลี่ยนคาร์บอนไดออกไซด์ของปอด) ที่อยู่ในกระแสเลือด จากกลไกเหล่านี้ทำให้มีการขับสารไบคาร์บอเนต (Bicarbonate, สภาพเป็นเกลือของกรดคาร์บอนิก) รวมถึงเกลือโซเดียมและเกลือโพแทสเซียมออกจากร่างกาย ซึ่งจากกลไกทั้งหมดเหล่านี้ทำให้ยาอะเซตาโซลาไมด์มีฤทธิ์ในการรักษาตามสรรพคุณ

อะเซตาโซลาไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอะเซตาโซลาไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาด 250 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 250 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีด ขนาด 500 มิลลิกรัม/ขวด

อะเซตาโซลาไมด์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาอะเซตาโซลาไมด์นำมาใช้รักษาโรคได้หลากหลายโรค ซึ่งจะมีวิธีและขนาดการใช้ยาที่แตกต่างกันในแต่ละโรค ในที่นี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะยารับประทานในโรคต้อหินดังนี้เช่น

สำหรับโรคต้อหิน (Open-angle glaucoma):

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 250 – 1,000 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทาน 2 ครั้ง/วัน
  • เด็กอายุ 1 เดือน - 12 ปี: รับประทาน 10 - 20 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 150 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทาน 2 - 4 ครั้ง/วัน
  • เด็กอายุมากกว่า 12 ปี: ขนาดรับประทานเช่นเดียวกับในผู้ใหญ่
  • เด็กอายุต่ำกว่า 1 เดือน: ยังไม่มีข้อมูลการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มอายุนี้

*****หมายเหตุ:

ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาอะเซตาโซลาไมด์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและ เภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาอะเซตาโซลาไมด์สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียง กับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อะเซตาโซลาไมด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาอะเซตาโซลาไมด์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น มีอาการง่วงนอน ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน วิงเวียน กระหายน้ำ ปวดศีรษะ รู้สึกสับสน ซึมเศร้า ปวดเกร็ง/ปวดบีบในทางเดินอาหาร ปัสสาวะบ่อย มีภาวะกรดยูริคในกระแสเลือดสูง เกิดนิ่วในไต อาจเกิดพิษกับไตและตับส่งผลให้ทำงานผิดปกติ มีบ้างที่ก่อให้เกิดผื่นคันในผู้ป่วยบางราย

อาการของผู้ที่ได้รับยาอะเซตาโซลาไมด์เกินขนาดเช่น มีภาวะเสียสมดุลของเกลือแร่ในร่าง กายและเกิดการเปลี่ยนแปลงความเป็นกรด - ด่างในเลือด การบำบัดรักษาคือ แพทย์ต้องให้การดูแลสมดุลของสารเกลือแร่และควบคุมภาวะของความเป็นกรด - ด่างในกระแสเลือดให้กลับมาเป็นปกติ

มีข้อควรระวังการใช้อะเซตาโซลาไมด์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอะเซตาโซลาไมด์ดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอะเซตาโซลาไมด์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อะเซตาโซลาไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอะเซตาโซลาไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาอะเซตาโซลาไมด์อย่างไร?

ทั้งยาอะเซตาโซลาไมด์ชนิดรับประทานและชนิดยาฉีด สามารถเก็บในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง แดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

อะเซตาโซลาไมด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอะเซตาโซลาไมด์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Aceact (อะซีแอค)Kaizen Drugs (P) Ltd.
Acetamide (อะเซตาไมด์)Micro Labs
Acetamin (อะเซตามิน)Times Drugs & Pharmaceuticals (P) Ltd.
Acetariv (อะเซตารีฟ)East African (l) Remedies Pvt Ltd
Aceta-SR (อะเซตา-เอสอาร์)Mmatrics Pharmaceuticals
ACMox (แอคมอกซ์)Optica Pharmaceuticals
Actamid (แอคตามิด)Jawa Pharmaceuticals (India) Pvt.Ltd.
Actamide (แอคตาไมด์)Micro Vision
Actazid (แอคตาซิด)Ortin Laboratories Ltd
Awa (อะวา)Intas Pharmaceuticals
Axytex (อะไซเทกซ์)Bionet India Pvt. Ltd.
Diamox (ไดอะมอกซ์)Pfizer
Iopar-Sr (ไอโอพาร์-เอสอาร์)FDC
Medene (เมดิน)Pharmaland
Synomax (ซิโนแมกซ์)Syntho Pharmaceuticals
Zac (แซค)Oscar Remedies Pvt. Ltd.
Zolamide (โซลาไมด์)Shalaks Pharmaceuticals Pvt. Ltd.

บรรณานุกรม

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Carbonic_anhydrase_inhibitor#Natural_sources[2015,Feb14]
2. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=Acetazolamide [2015,Feb14]
3. http://en.wikipedia.org/wiki/Acetazolamide[2015,Feb14]
4. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Diamox/?type=brief [2015,Feb14]
5. http://www.mims.com/USA/drug/info/acetazolamide/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Feb14]
6. http://www.rxlist.com/acetazolamide-injection-drug.htm [2015,Feb14]
7. http://www.medindia.net/drug-price/acetazolamide.htm [2015,Feb14]
8. http://www.drugs.com/drug-interactions/acetazolamide-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Feb14]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน bigbookkung
Frame Bottom