Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ตับอ่อน  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เบาหวาน 

บทนำ

ยาอะคาร์โบส (Acarbose) เป็นยาสังเคราะห์ที่นำมารักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 2 จัดอยู่ในกลุ่มยาแอลฟา-กลูโคซิเดส อินฮิบิเตอร์ (Alpha-glucosidase inhibitor) มีจำหน่ายแพร่หลายในแถบยุโรปและจีนภายใต้ชื่อการค้าว่า “กลูโคเบย์ (Glucobay)” หลักการทำงานของยาชนิดนี้ไม่มีอะไรซับซ้อน โดยตัวยาจะไปยับยั้งไม่ให้เอนไซม์ในลำไส้ที่ชื่อว่าไกลโคไซด์ ไฮโดรเลส (Glycoside hydrolases) และเอนไซม์จากตับอ่อนที่ชื่อว่า แอลฟา-อะมัยเลส (Alpha amylase) เปลี่ยนสารอาหารจำพวกแป้งไปเป็นน้ำตาลโมเลกุลที่เล็กลง ทำให้ลดการดูดซึมน้ำตาลจากลำไส้เล็ก ทางคลินิกยาอะคาร์โบสจึงช่วยลดปริมาณน้ำตาลในเลือดได้ในระยะสั้น และให้ผลการรักษาระยะยาวกับการลดระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสมหรือที่วงการแพทย์เรียกว่า Glycated hemoglobin (HbA1c)

สำหรับผู้ใหญ่ ยาอะคาร์โบสมีขนาดรับประทานเฉลี่ยครั้งละ 25 - 100 มิลลิกรัมรับประทานวันละ 3 ครั้งทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้ตรวจรักษาอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ที่โดดเด่นของยานี้ได้แก่ มีภาวะท้องอืด เนื่องจากยานี้ทำให้การย่อยอาหารประเภทแป้งไปเป็นน้ำตาลทำได้ยากขึ้นนั่นเอง

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นยาชนิดรับประทานเท่านั้น ยาอะคาร์โบสมีการดูดซึมเข้าสู่ร่างกายต่ำ ตัวยาจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีจากระบบทางเดินอาหารเท่านั้น ร่างกายสามารถขับยานี้ทิ้งไปกับอุจจาระและมีบางส่วนที่ถูกดูดซึมและขับออกจากร่างกายไปพร้อมกับปัสสาวะ

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุให้ยาอะคาร์โบสอยู่ในรายการบัญชียาหลักแห่งชาติ โดยระบุการใช้กับผู้ป่วยเบาหวานบางรายที่มีระดับน้ำตาลในเลือดหลังอาหารสูง อีกทั้งกำกับให้รับประทานยานี้พร้อมกับอาหารคำแรกอีกด้วย

การเลือกใช้ยาอะคารโบสกับผู้ป่วย แพทย์มักจะคัดกรองโดยการตรวจร่างกายพร้อมกับสอบถามประวัติสุขภาพของผู้ป่วยเพื่อยืนยันว่าเหมาะสมที่จะใช้ยาอะคาร์โบสหรือไม่เช่น

นอกจากนี้ แพทย์จะกำกับเตือนให้ผู้ป่วยทราบว่า การใช้ยาอะคาร์โบสนี้ควรต้องควบคุมอาหารที่รับประทานพร้อมกับมีการออกกำลังกายที่เหมาะสม ด้วยประโยชน์ของยานี้ไม่เพียงแต่ใช้บำบัดรักษาเท่านั้น แต่ยังนำมาใช้ในเชิงป้องกันกับผู้ที่มีภาวะเสี่ยงกับการเกิดโรคเบาหวาน เพื่อความปลอดภัยในการใช้ยาอะคาร์โบสผู้ป่วยจะต้องรับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง หากเกิดอาการผิดปกติหลังใช้ยานี้ให้รีบกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว

อะคาร์โบสมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อะคาร์โบส

ยาอะคาร์โบสมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้คือ

อะคาร์โบสมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาอะคาร์โบสมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งกลุ่มเอนไซม์ในลำไส้เล็กที่มีชื่อว่า Glycoside hydrolases โดยเฉพาะตัวที่ชื่อว่า Alpha-glucosidase รวมถึงเอนไซม์จากตับอ่อนที่มีชื่อว่า Alpha-amylase ไม่ให้เปลี่ยนหรือย่อยแป้งหรืออาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตที่บริโภคเข้าไป โดยไม่ให้เปลี่ยนไปเป็นน้ำตาลที่มีโครงสร้างโมเลกุลเล็กลง ส่งผลให้ลำไส้ดูดซึมน้ำตาลโมเลกุลเล็กกลูโคส (Glucose) เข้าสู่กระแสเลือดได้น้อยลง และช่วยสนับสนุนในการบำบัดอาการเบาหวานประเภทที่ 2 ตามสรรพคุณ

อะคาร์โบสมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอะคาร์โบสมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 25, 50 และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด

อะคาร์โบสมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาอะคาร์โบสมีขนาดรับประทานเช่น

ก. ใช้บำบัดโรคเบาหวานประเภทที่ 2:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทาน 50 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้งพร้อมอาหารคำแรก แพทย์อาจปรับเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 100 มิลลิกรัม/ครั้ง ถ้าจำเป็น และอาจปรับขนาดรับประทานสูงสุดได้ถึง 200 มิลลิกรัม/ครั้ง

ข. ใช้ป้องกันการเกิดโรคเบาหวาน:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 50 มิลลิกรัมพร้อมอาหารคำแรกวันละ 3 ครั้ง หลังจากนั้นอีก 4 - 8 สัปดาห์แพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเป็น 100 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้ง

*อนึ่ง:

  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลทางการแพทย์ชัดเจนในการใช้ยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาอะคาร์โบส ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาอะคาร์โบสสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อะคาร์โบสมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาอะคาร์โบสสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น

ก. อาการข้างเคียงทั่วไป: เช่น ปวดท้อง มีอาการท้องอืด ท้องเสีย วิงเวียน อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ อาจพบภาวะโลหิตจางด้วยยานี้มีผลยับยั้งการดูดซึมธาตุเหล็กจากระบบทางเดินอาหารได้เช่นกัน นอกจากนี้ยังพบอาการทางผิวหนังเช่น ผื่นคันได้อีกด้วย

ข. อาการข้างเคียงที่พบได้แต่น้อยมาก: เช่น ตัวเหลือง/ตาเหลืองคล้ายดีซ่าน

มีข้อควรระวังการใช้อะคาร์โบสอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอะคาร์โบสเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอะคาร์โบสด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อะคาร์โบสมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอะคาร์โบสมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาอะคาร์โบสอย่างไร?

ควรเก็บยาอะคาร์โบสภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

อะคาร์โบสมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอะคาร์โบสที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Glucobay (กลูโคเบย์) Bayer HealthCare Pharma

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Alpha-glucosidase_inhibitor [2015,Aug29]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Acarbose [2015,Aug29]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Glycated_hemoglobin [2015,Aug29]
  4. http://mims.com/HONGKONG/Home/GatewaySubscription/?generic=acarbose [2015,Aug29]
  5. http://mims.com/Hongkong/drug/info/Glucobay/?type=brief [2015,Aug29]
  6. http://dmsic.moph.go.th/dmsic/admin/files/userfiles/files/essential_book_56.pdf [2015,Aug29]
  7. http://www.drugs.com/mtm/acarbose.html [2015,Aug29]
  8. http://www.drugs.com/sfx/acarbose-side-effects.html [2015,Aug29]
  9. http://www.drugs.com/drug-interactions/acarbose-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Aug29]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 6 คน Pbma panlvgin PRdelivery Thuksa Saelao Wannamon Kunniya
Frame Bottom