Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ต่อมไร้ท่อทั่วร่างกาย  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อาการมีฮอร์โมนต่างๆเกินในร่างกาย 

บทนำ

ยาออกทรีโอไทด์ (Octreotide) เป็นยาสังเคราะห์เลียนแบบฮอร์โมนโซมาโตสแตติน (Somatostatin ฮอร์โมนสร้างจากอวัยวะในระบบทางเดินอาหารเพื่อควบคุมการทำงานของต่อมไร้ท่อต่างๆ)ในร่างกายเรา แต่มีฤทธิ์ที่แรงกว่า และถูกนำมารักษาภาวะฮอร์โมนบางตัวของร่างกายมากเกินปกติ จนเป็นเหตุให้เกิดโรคอาทิ

ทั้งนี้การใช้ยาออกทรีโอไทด์อย่างผิดขนาดหรือผิดวิธีก็สามารถส่งผลต่อการทำงานของระบบอวัยวะต่างๆในร่างกายได้อย่างมากมาย เพราะยานี้มีโครงสร้างคล้ายฮอร์โมนของมนุษย์ และอาจสรุปบทบาทการเกิดฤทธิ์ต่อร่างกายของยาออกทรีโอไทด์ได้ดังนี้

อนึ่งด้วยยาออกทรีโอไทด์มีรูปแบบผลิตภัณฑ์เป็นยาฉีด สามารถฉีดเข้าทางผิวหนัง ทางหลอดเลือด หรือทางกล้ามเนื้อก็ได้ การบริหารยา/ใช้ยาจึงต้องกระทำแต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น

โดยหลังจากร่างกายได้รับยาออกทรีโอไทด์ ปริมาณยา 40 - 65% จะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนในกระแสเลือด และเกิดการเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีโดยตับ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 1.7 - 1.9 ชั่วโมงในการกำจัดยานี้ออกไปจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

ยาออกทรีโอไทด์ยังสามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ต่ออวัยวะของร่างกาย เช่น ต่อระบบการทำงานของหัวใจ ต่อระบบต่อมไร้ท่อ ต่อระบบทางเดินอาหาร ต่อระบบประสาท และต่อผิวหนัง รวมถึงมีข้อห้ามใช้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และเด็กอีกด้วย

ประโยชน์ของยาออกทรีโอไทด์ยังมีการนำไปใช้ทางคลินิกอีกมากมายที่ยังมิได้กล่าวถึง ผู้ป่วยที่ได้รับยานี้จะต้องปฏิบัติตามคำสั่งใช้ยาของแพทย์อย่างเคร่งครัด

ออกทรีโอไทด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ออกทรีโอไทด์

ยาออกทรีโอไทด์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้สามารถรักษาอาการโรคต่างๆดังนี้เช่น

ออกทรีโอไทด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาออกทรีโอไทด์เป็นยาเลียนแบบฮอร์โมนโซมาโตสแตติน (Somatostatin) แต่มีฤทธิ์ที่แรงกว่า และมีกลไกการออกฤทธิ์เพื่อทำหน้าที่ต่างๆเช่น

จากการออกฤทธิ์ที่มีมากมายดังกล่าวของยาออกทรีโอไทด์จึงส่งผลให้เกิดกลไกการรักษาโรคตามสรรพคุณ

ออกทรีโอไทด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาออกทรีโอไทด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาฉีด ขนาด 0.1 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร (100 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร)
  • ยาฉีด ขนาด 0.2 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร (200 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร)
  • ยาฉีด ขนาด 50 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาฉีดชนิดผง (ใช้ละลายในสารละลายก่อนการฉีดยา) ขนาดบรรจุ 20, 30 มิลลิกรัม/ขวด

ออกทรีโอไทด์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาออกทรีโอไทด์มีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาขึ้นกับชนิดความรุนแรงของโรคและดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในที่นี้ขอยกตัวอย่างขนาดการใช้ยาในบางโรคเช่น

ก. Acromegaly:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นฉีดยาใต้ผิวหนังขนาด 50 ไมโครกรัมวันละ 3 ครั้ง ขนาดที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 100 - 300 ไมโครกรัม/วัน

ข. Gastrinoma/Pituitary Adenoma:

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาใต้ผิวหนังขนาด 100 - 200 ไมโครกรัมวันละ 3 ครั้ง ขนาดที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 100 - 300 ไมโครกรัม/วัน ขนาดสูงสุดไม่เกิน 1,500 ไมโครกรัม/วัน

ค. Insulinoma:

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาใต้ผิวหนังขนาด 100 - 200 ไมโครกรัมวันละ 3 ครั้ง ขนาดที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 100 - 300 ไมโครกรัม/วัน

ง. Glucagonoma:

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาใต้ผิวหนังขนาด 100 - 200 ไมโครกรัมวันละ 3 ครั้งเป็นเวลา 2 สัปดาห์ ขนาดที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 300 - 1,500 ไมโครกรัม/วัน

*อนึ่ง ในเด็ก: ทางคลินิกยังไม่มีการใช้ยานี้ในเด็ก

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาออกทรีโอไทด์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมให้ยาควรทำอย่างไร?

บุคคลากรทางการแพทย์จะมีตารางเวลาการให้ยาออกทรีโอไทด์กับผู้ป่วยโดยเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ และกระทำในสถานพยาบาล การลืมให้ยาออกทรีโอไทด์กับผู้ป่วยจึงมีความเป็นไปได้น้อยมาก

ออกทรีโอไทด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาออกทรีโอไทด์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระ บบการทำงานของอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

*อนึ่งอาการของผู้ที่แพ้ยาออกทรีโอไทด์: อาจพบอาการเจ็บหน้าอก ท้องเสียมาก วิงเวียน หน้าแดง หัวใจเต้นผิดจังหวะ ปวดท้องมาก น้ำหนักลด ตัวเหลือง ตาเหลือง เป็นต้น หากพบอาการเหล่านี้ต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งแพทย์/ส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว/ทันทีฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ออกทรีโอไทด์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาออกทรีโอไทด์เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาชนิดนี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และเด็ก ด้วยตัวยามีโครงสร้างเหมือนฮอร์โมนในร่างกายและส่งผลต่อระบบการทำงานของอวัยวะต่างๆได้อย่างมากมาย
  • ผู้ป่วยเบาหวานที่ได้ใช้ยานี้ควรต้องเฝ้าระวังและควบคุมให้ระดับน้ำตาลในเลือดอยู่ในระดับปกติเสมอ
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้สูงอายุด้วยจะก่อให้เกิดอาการข้างเคียงมากกว่าผู้ป่วยกลุ่มอื่น
  • หลังการใช้ยานี้ไปตามระยะเวลาที่เหมาะสมหากปรากฏว่าอาการป่วยยังไม่ดีขึ้น ให้ผู้ป่วยกลับมาปรึกษาแพทย์/มาโรงพยาบาลก่อนนัดเพื่อแพทย์พิจารณาปรับเปลี่ยนวิธีการรักษา
  • หยุดการใช้ยานี้ทันทีเมื่อเกิดอาการแพ้ยากับผู้ป่วยและรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • การรักษาด้วยยานี้ในหลายอาการโรคต้องใช้ความต่อเนื่องดังนั้นในการรับยานี้ผู้ป่วยควรมารับการให้ยาตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาออกทรีโอไทด์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ออกทรีโอไทด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาออกทรีโอไทด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาออกทรีโอไทด์อย่างไร?

ควรเก็บยาออกทรีโอไทด์ในช่วงอุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ออกทรีโอไทด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาออกทรีโอไทด์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Octreotide Injection Hospira (ออกทรีโอไทด์ อินเจคชั่น ฮอสพิรา) Hospira
Octride (ออกไทรด์)Sun Pharma
Sandostatin (แซนโดสแตติน)Novartis
Sandostatin LAR (แซนโดสแตติน แอลเออาร์)Novartis

*อนึ่ง ยาออกทรีโอไทด์ในต่างประเทศมียาชื่อการค้าที่เป็นที่นิยมเรียกคือ Sandostatin

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Octreotide [2016,Feb6]
  2. http://www.drugs.com/cdi/octreotide.html [2016,Feb6]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Octride/?type=brief [2016,Feb6]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/sandostatin-sandostatin%20lar/?type=BRIEF [2016,Feb6]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน bigbookkung
Frame Bottom