Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาออกซิเตตราไซคลีน (Oxytetracycline) จัดเป็นยาต่อต้านแบคทีเรีย/ยาปฏิชีวนะที่ออกฤทธิ์กว้าง (ครอบคลุมแบคทีเรียได้หลายชนิด) ถือเป็นยาตระกูลเดียวกันกับยา Tetracycline เพียงแต่มีโครงสร้างทางเคมีแตกต่างกันเล็กน้อย กลไกหลักๆของออกซิเตตราไซคลีนคือ การก่อกวนการสร้างโปรตีนในตัวแบคทีเรีย ทำให้หยุดการเจริญเติบโตและไม่สามารถแพร่พันธุ์ได้อีก จากนั้นจะเป็นหน้าที่ของระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของร่างกายที่เข้ากำจัดแบคทีเรียที่ยังมีชีวิตและหลงเหลืออยู่ แต่มีแบคทีเรียบางชนิดที่สามารถพัฒนาตัวเองและทนต่อยานี้ได้เช่นกัน เป็นเหตุให้การรักษาด้วยออกซิเตตราไซคลีนแล้วในบางครั้งไม่ได้ผลเท่าที่ควร ทางคลินิกได้นำยาออกซิเตตราไซคลีนมาใช้รักษาการติดเชื้อต่างๆเช่น

ทั้งนี้ รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาออกซิเตตราไซคลีนที่พบเห็นได้จะเป็นยาชนิดรับประทาน ยาใช้ภายนอก (เช่น ยาป้ายตาและยาทาผิวหนัง) ซึ่งขณะที่ยาออกซิเตตราไซคลีนดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด จะมีปริมาณยาประมาณ 20 - 40% ที่เข้าจับกับพลาสมาโปรตีน ยาบางส่วนจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีโดยตับ โดยร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 9 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำเพื่อกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

ข้อจำกัดเด่นๆของการใช้ยานี้คือ ห้ามรับประทานพร้อมกับนม และควรรับประทานยาตอนกระเพาะอาหารว่าง นอกจากนี้ยังมีเงื่อนไขของการใช้ยานี้อีกมากมายที่ต้องคำนึงถึง ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค/ผู้ป่วย จึงควรใช้ยาตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาอย่างเคร่งครัด

ออกซิเตตราไซคลีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ออกซิเตตราไซคลีน

ยาออกซิเตตราไซคลีนมีสรรพคุณใช้รักษาการติดเชื้อแบคทีเรียที่ตอบสนองต่อตัวยาออกซิเตตราไซคลีนเช่น

ออกซิเตตราไซคลีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาออกซิเตตราไซคลีนคือ ตัวยาจะเข้าจับกับสารพันธุกรรมของแบคทีเรียที่เรียกว่า ไรโบโซม (30S และ 50S Ribosome subunits) ส่งผลให้แบคทีเรียหยุดการสังเคราะห์โปรตีนและไม่สามารถแพร่พันธุ์ได้อีก ซึ่งยาออกซิเตตราไซคลีนสามารถออกฤทธิ์ได้ดีกับแบคทีเรียทั้งชนิดแกรมบวกและชนิดแกรมลบ และด้วยกลไกดังกล่าวจึงก่อให้เกิดฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

ออกซิเตตราไซคลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาออกซิเตตราไซคลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 250 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาด 250 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาผงชนิดน้ำเชื่อม ขนาด 50 กรัม/ผงยา 100 กรัม
  • ยาขี้ผึ้งป้ายตาที่ผสมร่วมกับตัวยาอื่นเช่น Oxytetracycline 0.5% + Polymyxin B 10,000 ยูนิต/กรัม
  • ยาขี้ผึ้งทาฆ่าเชื้อบริเวณผิวหนังที่ผสมร่วมกับยาอื่นเช่น Oxytetracycline HCl 30 มิลลิกรัม + Polymyxin B sulfate 10,000 ยูนิต/กรัม

ออกซิเตตราไซคลีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาออกซิเตตราไซคลีนมีขนาดรับประทานสำหรับต่อต้านเชื้อแบคทีเรียที่ตอบสนองต่อยาออกซิเตตราไซคลีนดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่และเด็กที่อายุมากกว่า 12 ปีขึ้นไป รับประทานครั้งละ 250 - 500 มิลลิกรัมวันละ 4 ครั้ง
  • เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: ยังไม่มีข้อมูลชัดเจนถึงผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

*****หมายเหตุ:

  • ควรรับประทานยานี้ก่อนอาหาร 1 ชั่วโมงหรือหลังรับประทานอาหารไปแล้ว 2 ชั่วโมง
  • ในผู้ป่วยโรคไตแพทย์จะปรับขนาดรับประทานของยานี้ลดลงตามความเหมาะสมของร่างกายผู้ป่วยเป็นรายบุคคลไป
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ
  • ขนาดการใช้ยานี้ที่เป็นยาใช้ภายนอกให้ใช้ตามคำแนะนำของแพทย์ผู้รักษา

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาออกซิเตตราไซคลีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและ เภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาออกซิเตตราไซคลีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็นสองเท่า

ออกซิเตตราไซคลีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาออกซิเตตราไซคลีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย แพ้แสงแดด ลิ้นอักเสบ การกลืนลำบาก หลอดอาหารอักเสบ เกิดแผลในกระเพาะอาหาร เกิดพิษกับไต ลำไส้อักเสบ ปวดศีรษะ มีผื่นคันตาผิวหนัง ตาพร่า ความดันในกะโหลกศีรษะสูง

สำหรับผู้ที่รับประทานยาออกซิเตตราไซคลีนเกินขนาด ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อป้องกันการได้รับผลข้างเคียงที่มากเกินไปของยานี้ หากเพิ่งรับประทานออกซิเตตราไซคลีนไม่เกิน 1 ชั่วโมง แพทย์อาจล้างท้องหรือให้ผู้ป่วยดื่มนมหรือยาลดกรดเพื่อทำลายพิษของยาออกซิเตตราไซคลีน

มีข้อควรระวังการใช้ออกซิเตตราไซคลีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ออกซิเตตราไซคลีนดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาออกซิเตตราไซคลีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ออกซิเตตราไซคลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาออกซิเตตราไซคลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาออกซิเตตราไซคลีนอย่างไร

ควรเก็บยาออกซิเตตราไซคลีนภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ออกซิเตตราไซคลีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาออกซิเตตราไซคลีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
O-Tetra (โอ-เตตรา) P P Lab
Oxynutra (ออกซินูตรา) P P Lab
Oxycide (ออกซิไซด์) P P Lab
Oxycline (ออกซิคลีน) General Drugs House
Oxytetracycline HCl Chew Brothers (ออกซิเตตราไซคลีน เฮชซีไอ จิว บราเดอร์ส) Chew Brothers
Oxytetracycline Asian Union (ออกซิเตตราไซคลีน เอเชียน ยูเนียน) Asian Union
Oxylim (ออกซิลิม) Atlantic Lab
Terramycin (เทอร์รามายซิน) Pfizer
Terramycin Topical (เทอร์รามายซิน ทอปิคอล) Pfizer

บรรณานุกรม

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Oxytetracycline [2015,March 21]
2. http://www.mims.com/USA/drug/info/oxytetracycline/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,March 21]
3. https://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=oxytetracycline [2015,March 21]
4. https://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=oxytetracycline [2015,March 21]
5. http://www.drugs.com/uk/oxytetracycline-250-mg-tablets-leaflet.html [2015,March 21]
6. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Terramycin/?type=brief [2015,March 21]
7. https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/24414 [2015,March 21]
8. http://www.drugs.com/uk/oxytetracycline-tablets-250mg-1057.html [2015,March 21]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน OOOkdOOO Kunniya Aem
Frame Bottom