Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์ (Valganciclovir) เป็นยาต้านไวรัส (Antiviral agent) ชนิดรับประ ทานที่มีประสิทธิภาพในการรักษาการติดเชื้อไวรัสไซโตเมกกาโลไวรัส (Cytomegalovirus) หรือเรียกสั้นๆว่า การติดเชื้อไวรัสซีเอมวี (CMV) (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง โรคติดเชื้อไซโตเมกกาโลไวรัส) ในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต้านทานโรคต่ำ (Immunocompromised host) เช่น ผู้ป่วยเอชไอวี, ผู้ป่วยที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกันต้านทานโรค (Immunosuppressive drug) นอก จากนี้ยานี้ยังใช้ในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสซีเอมวี/โรคติดเชื้อไซโตเมกาโลไวรัส (CMV: Cyto megalovirus) ในผู้ป่วยปลูกถ่ายอวัยวะ (CMV disease in transplant patients) ด้วย

วาลแกนไซโคลเวียร์เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้วจะถูกเปลี่ยนรูปเป็นยาแกนไซโคลเวียร์ (Ganciclo vir) อย่างรวดเร็วและสมบูรณ์เพื่อออกฤทธิ์ต้านไวรัส พบว่าระดับยาแกนไซโคลเวียร์ในร่างกายที่ถูกเปลี่ยนมาจากยาวาลแกนไซโคลเวียร์นั้นจะมีระดับยาในร่างกายสูงกว่ายาแกนไซโคลเวียร์ที่นำมารับประทานถึง 10 เท่า ดังนั้นยาวาลแกนไซโคลเวียร์จึงมีค่าชีวประสิทธิผล (Oral Bioavailability: อัตราเร็วและปริมาณของตัวยาที่ถูกดูดซึมจากผลิตภัณฑ์เข้าสู่กระแสเลือด) สูงว่ายาแกนไซโคลเวียร์ชนิดรับประทานถึง 10 เท่า โดยยาวาลแกนไซโคลเวียร์ขนาด 900 มิลลิกรัม (ยาฉีด) เทียบ เท่าได้กับยาแกนไซโคลเวียร์ชนิดฉีดเข้าเส้นเลือดดำ 5 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม

*หมายเหตุ: ยาแกนไซโคลเวียร์ชนิดรับประทานยังไม่มีจำหน่ายในประเทศไทยแต่มีในต่าง ประเทศ

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

วาลแกนไซโคลเวียร์

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์เป็นยาต้านไวรัสชนิดรับประทาน มีข้อบ่งใช้/สรรพคุณในการรักษา การติดเชื้อไวรัสไซโตเมกกาโลไวรัส (Cytomegalovirus) หรือเรียกสั้นๆว่า เชื้อไวรัสซีเอ็มวี ในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี และใช้ในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสซีเอมวีในผู้ป่วยปลูกถ่ายอวัยวะที่มีความ เสี่ยงติดเชื้อไวรัสซีเอมวีสูง (CMV disease in high-risk transplant patients) กล่าวคือ ผู้บริจาคอวัยวะเป็นบุคคลที่ตรวจพบเชื้อไวรัสซีเอ็มวี (การตรวจให้ผลบวก/Donor CMV positive) ขณะที่ผู้ รับอวัยวะตรวจไม่พบเชื้อไวรัสซีเอมวี (การตรวจให้ผลลบ/Recipient CMV negative)

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์ (Valganciclovir) เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะถูกเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและสมบูรณ์ให้ไปเป็นยาแกนไซโคลเวียร์ (Ganciclovir) ซึ่งยาแกนไซโคลเวียร์มีโครงสร้างเป็น Acyclic guanine nucleoside analog ที่มีโครงสร้างคล้ายคลึงกับยาอะไซโคลเวียร์ (Acyclovir: ยาต้านไวรัส) ดังนั้นกลไกการออกฤทธิ์ของยาวาลแกนไซโคลเวียร์จึงเช่นเดียวกับยา Acyclovir และกับยา Ganciclovir คือ ยับยั้งการสร้างสารพันธุกรรมดีเอ็นเอ (DNA) ของไวรัส

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

รูปแบบที่มีจำหน่ายของยาวาลแกนไซโคลเวียร์ในประเทศไทย มีรูปแบบทางเภสัชภัณฑ์ เพียงอย่างเดียวคือ เป็นยาเม็ดเคลือบฟิล์ม (Film-coated tablets) ชนิดรับประทานขนาด 400 มิล ลิกรัมต่อเม็ด

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีขนาดหรือวิธีใช้ยาอย่างไร?

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีขนาดหรือวิธีใช้ยาดังนี้เช่น

  1. ขนาดยาสำหรับทารกอายุ 4 เดือนถึงเด็กอายุ16 ปีที่ได้รับการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะที่มีความเสี่ยงในการเกิดการติดเชื้อไวรัสซีเอมวี: ขนาดยาที่เหมาะสมจะถูกคำนวณโดยอ้างอิงจากพื้นที่ผิวร่างกาย (Body Surface Area: BSA) และค่าการทำงานของไต ทั้งนี้ขนาดยาที่เหมาะ สมแพทย์และ/หรือเภสัชกรจะเป็นผู้แนะนำ ผู้ป่วยไม่ควรปรับเพิ่มหรือลดขนาดยาด้วยตนเอง
  2. ขนาดยาสำหรับเด็กอายุ 16 ปีขึ้นไปและผู้ใหญ่:

    2.1 ขนาดยาสำหรับการรักษาจอตาอักเสบจากการติดเชื้อไวรัสซีเอ็มวี (CMV retinitis): ขนาดยาเริ่มต้นคือ 900 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้งหลังอาหารเช้าและเย็นเป็นเวลา 21 วัน โดยขนาดยาเพื่อคงระดับการรักษาคือ 900 มิลลิกรัมวันละ 1 ครั้งหลังอาหาร ทั้งนี้หากผู้ป่วยมีอาการแย่ลง สามารถกลับไปใช้ขนาดยาเริ่มต้นได้

ขนาดยาสำหรับการป้องกันการติดเชื้อไวรัสซีเอ็มวีในผู้ป่วยที่ปลูกถ่ายอวัยวะ:

  • สำหรับผู้ป่วยเปลี่ยนถ่ายไต ขนาดยาเริ่มต้นคือ 900 มิลลิกรัมวันละ 1 ครั้งหลังอาหาร ทั้งนี้เริ่มต้นให้ยาภายในวันแรกของการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะและรับประทานยาติดต่อกันทุกวันเป็นเวลา 200 วัน
  • สำหรับผู้ป่วยเปลี่ยนถ่ายอวัยวะอื่นที่นอกเหนือจากไต ขนาดยาที่แนะนำคือ 900 มิลลิกรัมวันละ 1 ครั้งหลังอาหาร ควรเริ่มใช้ยาภายใน 10 วันหลังการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะนั้นจนถึงครบการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ 100 วัน (ใช้ยา 100 วัน)

การปรับขนาดยาสำหรับผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตบกพร่องและ/หรือผู้ป่วยบำบัดทด แทนไต/ล้างไต: ปรับขนาดยาตามค่าการทำงานของไต/ชนิดการบำบัดทดแทนไต โดยเริ่มปรับขนาดยาในผู้ป่วยที่มีค่าการทำงานของไตน้อยกว่า 60 มิลลิลิตร/นาที และไม่แนะนำให้ใช้ยาวาลแกนไซโคลเวียร์ในผู้ป่วยที่มีค่าการทำงานของไตน้อยกว่า 10 มิลลิลิตร/นาที หรือได้รับการบำบัดทดแทนไต โดยแนะนำให้ใช้ยาแกนไซโคลเวียร์แทนและต้องปรับขนาดยาแกนไซโคลเวียร์ด้วย ทั้งนี้ขนาดยาที่เหมาะสมแพทย์และ/หรือเภสัชกรจะเป็นผู้แนะนำ ผู้ป่วยไม่ควรปรับขนาดยาเอง

การปรับขนาดยาสำหรับผู้ป่วยที่มีการทำงานของตับบกพร่อง: ไม่จำเป็นต้องปรับขนาด ยาเนื่องจากยังไม่มีการศึกษาขนาดยาในผู้ป่วยตับบกพร่อง

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษา แพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมทั้งยาวาลแกนไซโคลเวียร์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

อีกทั้งหากอยู่ในช่วงให้นมบุตร แนะนำให้หลีกเลี่ยงการให้นมบุตร เพราะยานี้อาจถูกขับออกทางน้ำนม จึงอาจก่อให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์/ผลข้างเคียงรุนแรงแก่บุตร จึงควรพิจารณาหยุดให้นมบุตรหากมารดากำลังได้รับยานี้อยู่หรือหยุดการใช้ยา ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์

หากลืมบริหารยา/ใช้ยาควรทำอย่างไร?

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์จะมีวิธีการรับประทานยาวันละ 1 ครั้งหรือวันละ 2 ครั้ง

  • การรับประทานยาวันละ 1 ครั้ง กรณีลืมรับประทานยา ให้รับประทานทันทีที่นึกขึ้นได้ (หากห่างไม่เกิน 12 ชั่วโมงจากเวลารับประทานยาปกติ) แต่หากนึกขึ้นได้ในช่วงใกล้กับเวลาที่ต้องรับประ ทานยามื้อถัดไป (เกินกว่า 12 ชั่วโมงจากเวลารับประทานยาปกติ) ให้ข้ามมื้อยาที่ลืมไป รับประทาน ยามื้อถัดไปในขนาดยาปกติ จากนั้นรับประทานยาในขนาดปกติต่อไป
  • การรับประทานยาวันละ 2 ครั้ง ควรรับประทานยาให้ห่างกัน 12 ชั่วโมง กรณีลืมรับประทานยา ให้รับประทานยาทันทีที่นึกขึ้นได้ (หากห่างไม่เกิน 6 ชั่วโมงจากเวลารับประทานยาปกติ) แต่หากนึกขึ้นได้ในช่วงใกล้กับเวลาที่ต้องรับประทานในมื้อถัดไป (เกินกว่า 6 ชั่วโมงจากเวลารับประทานยาปกติ) ให้ข้ามมื้อที่ลืมรับประทานยาไป รับประทานยามื้อถัดไปในขนาดยาปกติ จากนั้นรับประ ทานยาในขนาดปกติต่อไป (ไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่าหรือนำยามื้อที่ลืมมารับประทานด้วย) และรับประทานยาในมื้อถัดๆไปในขนาดยาปกติเช่นเดิม ยกตัวอย่างเช่น ปกติรับประทานยาเวลา 8.00 น. และ 20.00 น. หากผู้ป่วยนึกขึ้นได้ว่าลืมรับประทานยามื้อ 8.00 น. โดยนึกขึ้นได้ตอนเวลา 12.00 น.(เกินกว่าเวลาปกติที่รับประทานยา 4 ชั่วโมง) ก็ให้รับประทานยามื้อ 8.00 น. ทันที ณ เวลาที่นึกขึ้นได้ จากนั้นเมื่อถึงเวลา 20.00 น. ให้รับประทานยามื้อ 20.0 น.ในขนาดปกติ แต่ถ้าหากผู้ป่วยนึกขึ้นได้ในช่วงเวลาที่นานเกินกว่า 6 ชั่วโมงของเวลาปกติแล้ว ให้รอรับประทานยามื้อต่อไป โดยข้ามยามื้อที่ลืมไปและรับประทานยามื้อถัดไปในขนาดปกติ (ไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่าหรือนำยามื้อที่ลืมไปมารับประทานด้วย) ยกตัวอย่างเช่น หากนึกขึ้นได้ว่าลืมรับประทานยามื้อ 8.00 น. ตอนเวลา 16.00 น. (เกิน 6 ชั่วโมง) ให้ผู้ป่วยข้ามมื้อ 8.00 น. ไปเลย และให้รับประทานยามื้อ 20.00 น. ในขนาดยาปกติ ไม่ต้องนำยาที่ลืมในมื้อ 8.00 น. มารับประทานหรือเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่าโดยเด็ดขาด

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการไม่พึงประสงค์/อาการข้างเคียง) ของยาวาลแกนไซโคลเวียร์ที่พบได้บ่อยเช่น

มีข้อควรระวังการใช้ยาแกนไซโคลเวียร์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาแกนไซโคลเวียร์ดังนี้เช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาวาลแกนไซโคลเวียร์) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษายาวาลแกนไซโคลเวียร์อย่างไร?

แนะนำเก็บยาวาลแกนไซโคลเวียร์ที่อุณหภูมิห้อง ไม่เก็บยาในที่อุณหภูมิสูงเกินกว่า 30 อง ศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น หรือเก็บยาในห้องที่ร้อนจัด หรือมีความชื้นมากเช่น ในรถยนต์หรือในห้องน้ำ

นอกจากนี้ยังควรเก็บยาในภาชนะบรรจุเดิม และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาให้พ้นจากแสงแดด หรือบริเวณที่มีแสงสว่างส่องถึงตัวยาตลอดเวลา ทั้งนี้เพื่อรักษาคุณภาพของยาให้มีประสิทธิภาพตลอดถึงวันสิ้นอายุของยา

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาวาลแกนไซโคลเวียร์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Valcyte (วาลไซท์) 450 มิลลิกรัม Roche

บรรณานุกรม

  1. Taketomo CK, Hodding JH, Kraus DM. Pediatric & Neonatal Dosage Handbook, 19th ed. Hudson, Ohio, Lexi-Comp, Inc.; 2012
  2. Lacy CF, Amstrong LL, Goldman MP, Lance LL. Drug Information handbook. 20th ed. Ohio: Lexi-Comp,Inc.; 2011-12.
  3. Micromedex Healthcare Series, Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado
  4. Product Information: Valcyte, Valganciclovir, Roche, Thailand.
  5. Randa HD, Laurence L.B. Goodman and Gilman’s Manual of Pharmacology and Therapeutics. 2nd ed. China: McGraw-Hill; 2014.
  6. TIMS (Thailand). MIMS. 130th ed. Bangkok: UBM Medica; 2013.


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน sirikul aw248 France
Frame Bottom