Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ลำไส้  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มีพยาธิ 

บทนำ

ยาไพแรนเทล (Pyrantel) เป็นยารักษาโรคพยาธิชนิดหนึ่ง ซึ่งออกฤทธิ์ทำให้เกิดอาการอัมพาตกับตัวพยาธิ โดยเฉพาะในกลุ่มพยาธิปากขอและพยาธิตัวกลม บางตำรับยามีการผสมไพแรนเทลกับยาพราซิควอนเทล (Praziquantel) เพื่อรักษาโรคพยาธิตัวตืด (เช่น ตืดหมู ตืดวัว)

จากการศึกษาด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Pharmacokinetic, การศึกษาความเป็นไปเมื่อยาเข้าสู่ร่างกาย) พบว่า ยาไพแรนเทลดูดซึมได้ค่อนข้างน้อยจากทางเดินอาหาร หลังรับประทาน ระดับยาในกระแสเลือดจะเพิ่มขึ้นสูงสุดภายใน 1 - 3 ชั่วโมง ประมาณ 50% ของยาที่รับประทานเข้าไปจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีโดยตับ ก่อนถูกกำจัดออกมากับอุจจาระและออกทางปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกกำหนดให้ไพแรนเทลเป็นยาที่เหมาะสมกับระบบสาธารณสุขขั้นมูลฐานของชุมชน คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุไพแรนเทลลงในบัญชียาหลักแห่งชาติในรูปของยารับประทานชนิดเม็ดและยาน้ำแขวนตะกอน โดยอยู่ในหมวดยาอันตราย อย่างไรก็ตามการใช้ยาอย่างปลอดภัยได้ผลดีกับผู้ป่วยต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น

ยาไพแรนเทลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาไพแรนเทล

ยาไพแรนเทลมีสรรพคุณคือ รักษาโรค พยาธิปากขอ พยาธิไส้เดือน พยาธิเข็มหมุด (พยาธิ เส้นด้าย)

ยาไพแรนเทลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไพแรนเทลคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ต่อพยาธิไส้เดือน พยาธิเส้น ด้าย พยาธิเข็มหมุด พยาธิปากขอ พยาธิตัวกลม แต่ไม่มีผลกับพยาธิแส้ม้า โดยตัวยาจะทำให้กล้ามเนื้อของพยาธิเหล่านั้นเป็นอัมพาต หมดความสามารถที่จะเกาะกับผนังลำไส้ของมนุษย์ จึงหลุดปนออกมากับอุจจาระ

ยาไพแรนเทลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไพแรนเทลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

ยาไพแรนเทลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาไพแรนเทลมีขนาดรับประทานดังนี้

ก. สำหรับโรคพยาธิไส้เดือน (Ascariasis):

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 3 - 4 วัน ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 1 กรัมต่อ 1 ครั้งการรับประทาน

ข. สำหรับโรคพยาธิปากขอ (Necatoriasis):

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 10 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 3 - 4 วัน หรือรับประทาน 20 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 2 วัน

ค. สำหรับโรคพยาธิเส้นด้ายหรือพยาธิเข็มหมุด (Enterobiasis):

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 10 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมครั้งเดียว จากนั้นรับประทานซ้ำ หลังจากยารอบแรก 2 - 4 สัปดาห์ ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 1 กรัมต่อ 1 ครั้งของการรับประทาน

ง. สำหรับโรคพยาธิทริคิโนซิส (Trichinosis):

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 10 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน เป็นเวลา 5 วัน

*****หมายเหตุ:

  • สามารถรับประทานยาไพแรนเทลก่อนหรือหลังอาหารก็ได้
  • การใช้ยานี้ในเด็กตั้งแต่อายุ 2 ปีขึ้นไป ขนาดยาขึ้นกับน้ำหนักตัวของเด็กและยังมีการจำกัดขนาดยาต้องไม่เกิน 1 กรัม ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยในการใช้ยานี้ การใช้ยานี้จึงควรต้องปรึกษา แพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ
  • ห้ามใช้ยานี้ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาไพแรนเทล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไพแรนเทล สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาไพแรนเทลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไพแรนเทลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น เบื่ออาหาร คลื่นไส้อาเจียน ปวดท้อง ง่วงนอน นอนไม่หลับ ท้องเสีย ค่าการทำงานของตับจากการตรวจเลือดอาจผิดปกติ ปวดศีรษะ วิงเวียน และมีผื่นคัน

มีข้อควรระวังการใช้ยาไพแรนเทลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไพแรนเทลดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไพแรนเทลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาไพแรนเทลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไพแรนเทลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้คือ การรับประทานยาไพแรนเทลร่วมกับยาตรวจโรคของต่อมไทรอยด์ เช่น น้ำแร่รังสีไอโอดีน จะส่งผลทำให้การวินิจฉัยโรคด้วยน้ำแร่รังสีไอโอดีนคลาดเคลื่อนไป ควรหยุดการใช้ยาไพแรนเทลก่อนเมื่อมีการตรวจด้วยตัวยาดังกล่าว

ควรเก็บรักษายาไพแรนเทลอย่างไร?

ควรเก็บยาไพแรนเทลระหว่างอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดดและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาไพแรนเทลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไพแรนเทลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Bantel (แบนเทล) Thai Nakorn Patana
Pyrapam (ไพราแพม) General Drugs House
Pyteldon (ไพเทลดอน) Acdhon

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Pyrantel_pamoate#Drug_action [2014,Sept 20]
2 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/101#item-8688 [2014,Sept 20]
3 http://www.drugs.com/monograph/pyrantel-pamoate.html [2014,Sept 20]
4 http://www.mims.com/USA/drug/info/pyrantel/?type=full&mtype=generic#Dosage [2014,Sept 20]
5 http://www.healthcentral.com/medications/r/medications/pyrantel-pamoate-oral-9999/dosage [2014,Sept 20]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน DoubleJ Zeepeer M1441
Frame Bottom