Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคภูมิแพ้ 

บทนำ

ไดเฟนไฮดรามีน (Diphenhydramine) หรือยาชื่อการค้าที่เป็นที่รู้จักคือ เบนาดริล (Bena dryl) จัดอยู่ในกลุ่มยาต้านสารฮิสตามีนลำดับต้น (First-generation antihistamine) ถูกนำมาใช้รักษาอาการแพ้ของร่างกาย นอกจากนี้ยังมีฤทธิ์ทำให้ง่วงนอน ยานี้ถูกค้นพบครั้งแรกในปี ค.ศ.1943 (พ.ศ. 2486) และถูกขึ้นทะเบียนเป็นยาพร้อมกับนำมาใช้ในวงการแพทย์ในปี ค.ศ.1946 (พ.ศ. 2489)

จากการศึกษาด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Phamacokinetics: การเป็นไปของยาเมื่อเข้าสู่ร่าง กาย) พบว่าไดเฟนไฮดรามีนจะจับตัวกับโปรตีนในกระแสเลือดประมาณ 98 - 99% และถูกส่งไปเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีที่อวัยวะตับ ร่างกายของผู้ป่วยต้องใช้เวลาในการกำจัดยาออกจากกระแสเลือด 50% แตกต่างกันไปในแต่ละวัย โดยเด็กต้องใช้เวลาประมาณ 8 ชั่วโมง ผู้ใหญ่ต้องใช้เวลาประมาณ 9 - 12ชั่วโมง และผู้สูงอายุใช้เวลาในการกำจัดยาประมาณ 17 ชั่วโมง ยาที่ถูกกำจัดออกจากร่างกายจะผ่านไปกับปัสสาวะประมาณ 94% และกับอุจจาระประมาณ 6%

ไดเฟนไฮดรามีนถูกบรรจุลงในบัญชียาหลักแห่งชาติของประเทศไทย ทำให้เราพบเห็นมีใช้ยาไดเฟนไฮดรามีนตาโรงพยาบาลทั่วไป ซึ่งยานี้จัดอยู่ในหมวดยาอันตราย การใช้ยานี้จึงต้องอยู่ในความดูแลของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาไดเฟนไฮดรามีน

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีสรรพคุณดังนี้

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไดเฟนไฮดรามีนคือ ตัวยาจะออกฤทธ์ไปจับกับตัวรับที่ตอบสนองต่อสารฮิสตามีนในร่างกาย หรือที่เรียกว่า Histamine H1-receptor ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของอวัยวะในระบบทางเดินอาหาร ผนังหลอดเลือด และระบบทางเดินหายใจ ทำให้ร่างกายมีอาการบรรเทาจากอาการแพ้ต่างๆตามสรรพคุณของยา

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • รูปแบบยาแคปซูล ขนาดความแรง 25 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • รูปแบบยาเม็ด ขนาดความแรง 50 มิลลิกรัม/เม็ด
  • รูปแบบยาน้ำชนิดรับประทาน โดยผสมร่วมกัยาอื่น
  • รูปแบบยาครีม ยาโลชั่น สำหรับทาผิว

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีขนาดรับประทานดังนี้

ก. รักษาอาการแพ้ต่างๆ เช่น ไอ เป็นโรคหวัด ลมพิษ

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 25 - 50 มิลลิกรัม วันละ 3 - 4 ครั้ง ขนาดสูงสุดของการรับ ประทานไม่ควรเกิน 300 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็ก: รับประทาน 6.25 - 25 มิลลิกรัม วันละ 3 - 4 ครั้ง การปรับขนาดรับประทานในเด็กให้เพิ่มครั้งละ 5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม โดยแบ่งรับประทาน

ข. สำหรับป้องกันการเมารถ เมาเรือ

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 25 - 50 มิลลิกรัม ก่อนการขึ้นยาพาหนะเพื่อเดินทางประมาณครึ่งชั่วโมง และอาจให้ยาซ้ำทุก 6 ชั่วโมง
  • เด็ก: ขนาดรับประทานขึ้นกับ อายุ และน้ำหนักตัวของเด็ก ซึ่งแพทย์เท่านั้นที่จะเป็นผู้แนะนำขนาดรับประทาน

***** หมายเหตุ:

  • สามารถรับประทานยาไดเฟนไฮดรามีนก่อนหรือหลังอาหารก็ได้
  • แพทย์เท่านั้นที่จะเป็นผู้ปรับขนาดรับประทานได้อย่างปลอดภัยและเหมาะสม

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาไดเฟนไฮดรามีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไดเฟนไฮดรามีน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไดเฟนไฮดรามีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น กดประสาทส่วนกลาง (ซึม มึนงง) มีอาการวิงเวียน ปวดศีรษะ ง่วงนอน ปากแห้ง คัดจมูก ตาพร่ามัว ปัสสาวะขัด รู้สึกไม่สบายในช่องท้อง เป็นต้น

หากได้รับยานี้เกินขนาด อาจพบอาการจิตหลอน/ประสาทหลอน ขาดสติ ชัก หัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ ภาวะกล้ามเนื้อถูกทำลาย (เจ็บ ปวดกล้ามเนื้อมาก) และภาวะการหายใจล้มเหลว

มีข้อควรระวังการใช้ยาไดเฟนไฮดรามีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไดเฟนไฮดรามีนดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไดเฟนไฮดรามีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

  • การใช้ยาไดเฟนไฮดรามีนร่วมกับเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ สามารถก่อให้เกิดอาการ ง่วงนอน วิงเวียน ได้มากยิ่งขึ้น ควรหลีกเลี่ยงและห้ามรับประทานร่วมกัน
  • การใช้ยาไดเฟนไฮดรามีนร่วมกับยารักษาโรคมะเร็งเต้านม เช่น Tamoxifen พบว่าไดเฟนไฮดรามีนจะลดประสิทธิภาพในการบำบัดรักษาของ Tamoxifen หากมีความจำเป็นที่ต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะเป็นผู้ปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมกับคนไข้
  • การใช้ยาไดเฟนไฮดรามีนร่วมกับยารับประทานเพื่อชดเชยเกลือโพแทสเซียม เช่น Potassium chloride อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อกระเพาะอาหารและลำไส้เล็กส่วนต้น อาจพบอาการอื่นติดตามมาอีก เช่น วิงเวียน เลือดออกภายในกระเพาะอาหาร (เลือดออกในทางเดินอาหาร) อุจจาระมีสีดำคล้ำ หากพบอาการดังกล่าว ต้องรีบแจ้งแพทย์เพื่อรักษาและปรับแนวทางการใช้ยาในผู้ป่วยโดยเร็ว

ควรเก็บรักษายาไดเฟนไฮดรามีนอย่างไร?

ควรเก็บยาไดเฟนไฮดรามีนที่อุณหภูมิไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาให้พ้น แสงแดดและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาไดเฟนไฮดรามีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไดเฟนไฮดรามีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Allerdryl (แอลเลอดริล) Greater Pharma
Antipru Lotion (แอนตี้พรู โลชั่น) BJ Benjaosoth
Aracaf (เอราคาฟ) Thai Nakorn Patana
Benadryl (เบนาดริล) Johnson & Johnson
Benadryl Cough Syrup (เบนาดริล คอฟ ไซรัป ) Johnson & Johnson
Benylin CD (เบนิลิน ซีดี) Olic
Bronchoprex (บรอนโคเพรก) Kenyaku
Cabana (คาบานา) L.B.S.
Cadinyl (คาดินิล) Medifive
Cadramine V (คาดรามีน) Atlantic Lab
Caloryne (คาลอไรน์) T.O. Chemicals
Codiphen (โคไดเฟน) Community Pharm PCL
Coldanyl (โคลดานิล) Osoth Interlab
Diphendryl Expectorant (ไดเฟนดริล เอ็กเป็กทอแร้น) T. O. Chemicals
Histodryl (ฮีโทดริล) Biolab
Umeda Calamine-D (ยูเมดา คาราไมด์- ดี) Umeda

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Diphenhydramine [2014,Aug16]
2 http://www.mims.com/USA/drug/info/diphenhydramine/?type=full&mtype=generic#Overdosage [2014,Aug16]
3 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=diphenhydramine [2014,Aug16]
4 http://www.drugs.com/drug-interactions/diphenhydramine.html [2014,Aug16]
5 http://druginfosys.com/Drug.aspx?drugCode=250&drugName=Diphenhydramine&type=12 [2014,Aug16]
6 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=DIPHENHYDRAMINE [2014,Aug16]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom