Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อ 

บทนำ

โค-ไตรม็อกซาโซล (Co-trimoxazole) เป็นยาต้านเชื้อแบคทีเรีย (ยาปฏิชีวนะ) ที่ประกอบไปด้วยตัวยา 2 ตัว คือ Trimethoprim กับ Sulfamethoxazole นอกจากฤทธิ์ในการต้านเชื้อแบคทีเรียแล้ว โคไตรม็อกซาโซลยังถูกใช้ในการบำบัดการติดเชื้อรา เชื้อโปรโตซัวอีกด้วย (อ่านเพิ่ม เติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง โรคติดเชื้อสัตว์เซลล์เดียว)

องค์การอนามัยโลกได้เสนอให้โค-ไตรม็อกซาโซลเป็นยาจำเป็นสำหรับระบบสาธารณสุขขั้นมูลฐาน และประเทศไทยบรรจุยาตัวนี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติแล้ว เราจึงพบเห็นในหลายสถานพยาบาลยังมียาตัวนี้เพื่อใช้รักษาคนไข้ ปัจจุบันโค-ไตรม็อกซาโซลได้รับความนิยมในการใช้น้อยลง ด้วยผลข้างเคียงของยาซึ่งผู้ป่วยหลายรายได้รับผลกระทบ นอกจากนี้ยังมีรายงานการแพ้ยาของผู้ใช้ยามาประกอบ จึงเป็นเหตุให้หลายประเทศไม่ยอมรับและเริ่มปฏิเสธการใช้ยาตัวนี้

ปกติ ยาโค-ไตรม็อกซาโซลใช้รักษาการติดเชื้อที่ระบบทางเดินหายใจทั้งช่วงบนและช่วงล่าง การติดเชื้อที่ระบบทางเดินอาหาร การติดเชื้อที่ไต และการติดเชื้อที่ระบบทางเดินปัสสาวะ นอกจากนี้ยังใช้รักษาการติดเชื้อบริเวณผิวหนังและบาดแผลต่างๆ ตลอดจนกระทั่งใช้รักษาการติดเชื้อในกระแสเลือด (ภาวะพิษเหตุติดเชื้อ) พบว่าเชื้อโรคหลายสายพันธุ์ดื้อต่อยาปฏิชีวนะหลายตัว เป็นเหตุให้วงการแพทย์เริ่มนำโค-ไตรม็อกซาโซลกลับมาใช้ใหม่อีกครั้ง

หลังจากได้รับยาเข้าสู่ร่างกาย ทั้ง Trimethoprim และ Sulfamethoxazole จะมีการจับกับ โปรตีนในกระแสเลือด ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 10 ชั่วโมงสำหรับกำจัด Trimethoprim ออกจากกระแสเลือด 50% และประมาณ 8 - 10 ชั่วโมงในการกำจัด Sulfamethoxazole เช่นกัน ยาโค-ไตรม็อกซาโซลจะถูกขับออกมากับปัสสาวะ แพทย์มักจะแนะนำให้ผู้ป่วยดื่มน้ำในปริมาณมากพอหลังกินยา (2 แก้วโดยประมาณ) เพื่อป้องกันมิให้ยาเกิดการตกค้างหรือมีผลเสียต่ออวัยวะไตของคนไข้

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลจัดอยู่ในหมวดของยาอันตราย มีประวัติของการแพ้ยานี้ในผู้ป่วยหลายราย หรือได้รับผลข้างเคียงของยาเป็นจำนวนมาก การใช้ยาจึงต้องอยู่ภายใต้ดุลยพินิจของแพทย์เท่านั้น

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาโค-ไตรม็อกซาโซล

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีสรรพคุณดังนี้

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยยับยั้งการสร้างโปรตีนในกลุ่มเชื้อโรคที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นแบคทีเรีย เชื้อรา และโปรโตซัว โดย Sulfamethoxazole จะรบกวนกระบวนการสังเคราะห์สาร Dihydrofolate ส่วน Trimethoprim จะรบกวนกระบวนการสังเคราะห์สาร Tetrahydrofolic acid ด้วยกระบวนการดังกล่าว จึงทำให้กลุ่มเชื้อโรคหยุดการเจริญเติบโตและตายในที่สุด

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลจัดจำหน่ายในรูปแบบ

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีขนาดรับประทาน ดังนี้

ก. ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 2 เม็ด หลังอาหารเช้า - เย็น ควรรับประทานพร้อมน้ำดื่มที่สะอาด 2 แก้วเป็นอย่างต่ำ หากต้องใช้ยาเป็นเวลานานให้ลดขนาดรับประทานเหลือครั้งละ 1 เม็ดหลังอาหารเช้า - เย็น

ข. เด็กอายุ 6 - 12 ปี: รับประทานครั้งละ 10 มิลลิลิตร หลังอาหารเช้า - เย็น

ค. เด็กอายุ 6 เดือน - 5 ปี: รับประทานครั้งละ 5 มิลลิลิตร หลังอาหารเช้า - เย็น

*****หมายเหตุ:

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาโค-ไตรม็อกซาโซล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาโค-ไตรม็อกซาโซล สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้ดังนี้คือ ระคายเคืองต่อระบบทางเดินอาหาร เกิดภาวะกระเพาะอาหารอักเสบ ผื่นคันตาผิวหนัง การได้ยินบกพร่อง มีภาวะ Stevens-Johnson syndrome นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดผลต่อระบบเลือด/ระบบโลหิตวิทยาโดยก่อให้เกิดภาวะโลหิตจาง เม็ดเลือดขาวต่ำ (Leukopenia) Neutropenia (เม็ดเลือดขาวชนิด Neutrophil ต่ำ) เกล็ดเลือดต่ำ (Thrombocytopenia) เกิดภาวะเกลือโพแทสเซี่ยมในกระแสเลือดมีระดับสูงเกินมาตรฐาน (เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ) น้ำตาลในเลือดต่ำ (เช่น วิงเวียน จะเป็นลม กระสับกระส่าย ) เกิดอาการทางสมอง (เช่น วิงเวียน ปวดศีรษะ ชัก) และ/หรือการทำงานของระบบขับถ่ายปัสสาวะผิด ปกติ (เช่น ปัสสาวะขุ่น ปัสสาวะเป็นเลือด) เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้ยาโค-ไตรม็อกซาโซลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโค-ไตรม็อกซาโซลดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโค-ไตรม็อกซาโซลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาโค-ไตรม็อกซาโซลอย่างไร?

สามารถเก็บยาโค-ไตรม็อกซาโซลที่อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิดพ้นแสงแดดและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโค-ไตรม็อกซาโซลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่ และบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Co-trimoxazole Community Pharm (โค-ไตรม็อกซาโซล คอมมูนิตี้ ฟาร์ม) Community Pharm PCL
Co-trimoxazole Mixture (โค-ไตรม็อกซาโซล มิกเซอร์) Medicpharma
Co-trimoxazole Patar (โค-ไตรม็อกซาโซล พาต้า) Patar Lab
Co-trimoxazole T Man (โค-ไตรม็อกซาโซล ที แมน) T. Man Pharma
Co-trimoxazole Utopian (โค-ไตรม็อกซาโซล ยูโทเปียน) Utopian

บรรณานุกรม

1. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=co-trimoxazole [2014,Aug2]
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Trimethoprim/sulfamethoxazole [2014,Aug2]
3. http://www.medicinenet.com/sulfamethoxazole_and_trimethoprim/article.htm [2014,Aug2]
4. http://www.mims.com/thailand/drug/info/Bactrim/ [2014,Aug2]
5. http://www.drugs.com/ppa/trimethoprim-sulfamethoxazole-co-trimoxazole.html [2014,Aug2]
6. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a684026.html#storage-conditions [2014,Aug2]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom