Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ยาแก้ปวดรุนแรง 

บทนำ

ยาเฟนทานิล ( Fentanyl) ในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทย จัดอยู่ในหมวดยาเสพติดให้โทษประเภท 2 การขอซื้อของสถานพยาบาลต้องสั่งผ่านกองควบคุมวัตถุเสพติด โดยสถานพยาบาลนั้นๆจะต้องมีใบอนุญาตในการจำหน่ายในสถานพยาบาลเท่านั้น ประชาชนทั่วไปไม่สามารถหาซื้อจากร้านขายยาทั่วไป วงการแพทย์นำมาใช้รักษาอาการปวดอย่างรุนแรงเท่านั้น เช่น อาการปวดจากโรคมะเร็ง เป็นต้น มักใช้ในห้องฉุกเฉินหรือไม่ก็ห้องไอซียู (ICU) เฟนทานิลมีความแรงและฤทธิ์ระงับอาการปวดมากกว่ามอร์ฟีน 50 - 100 เท่าตัว มีรูปแบบการใช้หลายอย่างอาทิเช่น แผ่นแปะผิวหนัง ยาฉีด ยารับประทาน และยาอมใต้ลิ้น เป็นต้น

จากการศึกษาด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Pharmacokinetic: การเป็นไปของยาเมื่อยาเข้าสู่ร่างกาย) ของยาเฟนทานิลพบว่า เมื่อยาเข้าสู่กระแสเลือดจะมีการจับตัวกับโปรตีน 80 - 85% ก่อนที่จะถูกลำเลียงไปที่ตับและโดนเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมี ยานี้สามารถดูดซึมผ่านรกและน้ำนมได้ ร่างกายต้องใช้เวลา 4 ชั่วโมงโดยประมาณในการกำจัดยาออกจากร่างกาย 50% โดยผ่านไปกับปัสสาวะ ด้วยยานี้จัดอยู่ในประเภทยาเสพติดและมีข้อจำกัดในการใช้มากมาย การใช้ยาต้องอยู่ภายใต้คำสั่งแพทย์ผู้รักษาแต่เพียงผู้เดียวเท่านั้น

ยาเฟนทานิลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาเฟนทานิล

ยาเฟนทานิลมีสรรพคุณ ดังนี้

  • ระงับอาการปวดจากโรคมะเร็ง
  • ระงับอาการปวดรุนแรงชนิดเรื้อรัง
  • ใช้เป็นยาเสริมร่วมกับยาสลบในการผ่าตัด
  • ระงับอาการปวดหลังการผ่าตัด

ยาเฟนทานิลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเฟนทานิลมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะออกฤทธิ์เพิ่มความทนทานของอาการปวด ให้กับร่างกาย อีกทั้งยังเข้าไปจับตัวกับตัวรับของสมอง (Stereospecific receptors) เพื่อยับยั้งการรับรู้กระแสความรู้สึกเจ็บปวดของสมองด้วย ด้วยกลไกเหล่านี้ทำให้เฟนทานิลมีฤทธิ์ในการรักษาตามสรรพคุณ

ยาเฟนทานิลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเฟนทานิลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • รูปแบบยาเม็ดอม (Buccal tablet) ขนาด 100, 200, 400, 600, และ 800 ไมโครกรัม/เม็ด
  • รูปแบบยาเม็ดอมชนิดออกฤทธิ์เนิ่น (ออกฤทธิ์ได้นาน/Sustained release) ขนาด 10, 20, 30, 40, 60, และ 80 มิลลิกรัม/เม็ด
  • รูปแบบแผ่นแปะผิวหนัง ขนาด 2.1, 4.2, และ 8.4 มิลลิกรัม
  • รูปแบบแผ่นแปะผิวหนัง ขนาด 12, 25, 50, และ 100 ไมโครกรัม/ชั่วโมง
  • รูปแบบยาฉีด ขนาด 0.05 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

ยาเฟนทานิลมีขนาดรับประทาน/ขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาเฟนทานิลมีขนาดรับประทาน/ขนาดการบริหารยาดังนี้

ก. สำหรับระงับอาการปวดจากโรคมะเร็ง:

  • ผู้ใหญ่:

    ยาเม็ดสำหรับอม’ เริ่มต้น 200 ไมโครกรัมเป็นเวลา 15 นาที หากจำเป็นต้องอมซ้ำให้รออีก 15 นาทีแล้วค่อยอมเม็ดยา ห้ามใช้ยาเกิน 4 เม็ด/วัน

    ‘ชนิดแปะผิวหนัง’ ขนาด 25 ไมโครกรัม/ชั่วโมง ทุกๆ 72 ชั่วโมง

  • เด็ก: การใช้ยานี้ขึ้นกับน้ำหนักตัวของเด็ก จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์เท่านั้น

ข. สำหรับสนับสนุนหรือเป็นยาเสริมก่อนให้ยาสลบ:

ฉีดเข้ากล้าม 50 - 100 ไมโครกรัม หากจำเป็นอาจให้ยาซ้ำอีกภายใน 1 - 2 ชั่วโมง

*****หมายเหตุ:

ด้วยมีรูปแบบการใช้ยาที่ซับซ้อน การใช้ยาเฟนทานิลจึงต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น ห้ามซื้อยาหรือปรับขนาดยาด้วยตนเอง

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเฟนทานิล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเฟนทานิล สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาเฟนทานิลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเฟนทานิลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ได้ดังนี้ เช่น มีอาการ คลื่นไส้ อาเจียน หัวใจเต้นช้า มีอาการบวม สับสน มีภาวะซึม วิงเวียน ง่วงนอน ปวดศีรษะ ความดันโลหิตต่ำ ความดันในกะโหลกศีรษะเพิ่มขึ้น กดการหายใจ (หายใจเบาจนถึงหยุดหายใจ) ตลอดจนหลอดลมหดเกร็งตัว (หายใจลำบาก) สำหรับเฟนทานิลในรูปแบบแผ่นแปะผิวหนังอาจทำให้เกิดผื่นคันตาผิวหนัง

มีข้อควรระวังการใช้ยาเฟนทานิลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเฟนทานิล ดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเฟนทานิลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาเฟนทานิลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเฟนทานิลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้

ควรเก็บรักษายาเฟนทานิลอย่างไร

ควรเก็บยาเฟนทานิลที่อุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsisu) เก็บยาให้พ้นแสงแดด และความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาเฟนทานิลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเฟนทานิลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Durogesic (ดูโรเจซิก) Janssen-Cilag
Durogesic Patch (ดูโรเจซิก แพท) Janssen-Cilag
Fentanyl GPO (เฟนทานิล จีพีโอ) Hexal AG
Fentanyl Hexal (เฟนทานิล เฮ็กซอล) Hexal AG
Fentanyl Janssen-Cilag (เฟนทานิล แจนเซน ซีแล็ก) Janssen-Cilag
Fentanyl Sandoz (เฟนทานิล แซนดอซ) Hexal AG
Fentanyl Tablet, Buccal (เฟนทานิล แทบเล็ท, บัคคอล) Watson Laboratories Inc
OxyContin Tablet Film Coated (เฟนทานิล แทบเล็ท ฟิล์ม โคท) Purdue Pharma LP

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Fentanyl [2014,Sept 13]
2 http://www.mims.com/USA/drug/info/fentanyl/?type=full&mtype=generic#Actions [2014,Sept 13]
3 http://www.mims.com/USA/drug/search/?q=fentanyl [2014, Sept13]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=fentanyl [2014,Sept13]
5 http://www.drugs.com/dosage/fentanyl.html#Usual_Adult_Dose_for_Anesthesia [ 2014,Sept13]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน sirikul
Frame Bottom