Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อเอชไอวี   ไวรัสตับอักเสบ 

บทนำ

ยาต้านไวรัสกลุ่มยารีเวอร์ส ทรานคริปเทส อินฮิบิเตอร์ (Reverse-transcriptase inhibitors) หรือย่อว่า ‘อาร์ทีไอ (RTI)’ ถูกนำมาใช้รักษาการติดเชื้อเอขไอวี และในบางกรณีถูกนำมาใช้รักษาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ-บีอีกด้วย สามารถแบ่งยาในกลุ่มนี้ได้อีก 3 กลุ่มย่อยคือ

  1. Nucleoside analog reverse-transcriptase inhibitors ประด้วยตัวยาต่างๆเช่น Zidovudine, Didanosine, Zalcitabine, Stavudine, Lamivudine, Abacavir, Emtricitabine, Entecavir,
  2. Nucleotide analog reverse-transcriptase inhibitors ประด้วยตัวยา Tenofovir, Adefovir
  3. Non-nucleoside reverse-transcriptase inhibitors ประด้วยตัวยา Efavirenz, Nevirapine, Delavirdine, Etravirine, Rilpivirine

(หมายเหตุ: Nucleoside และ Nucleotide เป็นสารที่เป็นส่วนประกอบในสารพันธุกรรมอาร์เอ็นเอ/RNA และ ดีเอ็นเอ/DNA ทั้งคู่ โดยต่างกันที Nucleoside ไม่มีสาร Phosphate แต่ Nucleotide มี)

ทั้งนี้ กลุ่มยาเหล่านี้ไม่สามารถรักษาโรคเอดส์ให้หายขาดได้ เพียงแต่ทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยดีขึ้นโดยการลดจำนวนไวรัสเอดส์ในร่างกายให้น้อยลงรวมถึงลดอัตราการเสียชีวิต

ยาส่วนใหญ่ในกลุ่มนี้ขึ้นทะเบียนยาในหมวดยาควบคุมพิเศษ ผู้ป่วยไม่สามารถหาซื้อได้เองตามร้านขายยาทั่วไป การรับยาต้องผ่านทางสถานพยาบาลที่ลงชื่อการรักษาไว้ และต้องมีใบสั่งจากแพทย์ประกอบในการรับยากลับบ้าน

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาอาร์ทีไอ

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีสรรพคุณดังนี้

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาต้านไวรัสอาร์ทีไอคือ ตัวยาจะทำให้ไวรัสเอดส์/เอชไอวีชะลอการแพร่พันธุ์ โดยมีกลไกที่เกี่ยวพันระหว่างสารพันธุกรรมของผู้ป่วยร่วมกับการขัดขวางการจำลองสารพันธุกรรมของไวรัส ด้วยเหตุนี้จึงส่งผลให้อาการของผู้ป่วยดีขึ้นและช่วยลดอัตราการเสียชีวิตได้ในระดับหนึ่ง

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ด้วยในกลุ่มยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีหลายรายการ ขนาดรับประทานจึงขึ้นกับการพิจารณาของแพทย์ โดยต้องอาศัยข้อมูลทางการแพทย์ของตัวผู้ป่วยเช่น สภาพร่างกาย โรคแทรกซ้อนที่เป็นอยู่ รวมกับเลือกใช้ยาให้ตรงตามอาการและมีความปลอดภัยมากที่สุด ดังนั้นการรับประทานจึงต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาต้านไวรัสอาร์ทีไอ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาต้านไวรัสอาร์ทีไอสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตาม แพทย์ผู้รักษาอาจมีการแนะนำการรับประทานในกรณีลืมรับประทานยาเฉพาะผู้ป่วยแต่ละราย ดังนั้นจึงควรปรึกษาแพทย์ไว้ล่วงหน้าว่า เมื่อลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร

อนึ่ง การลืมรับประทานยาต้านไวรัสอาร์ทีไอบ่อยๆหลายครั้ง ย่อมส่งผลเสียต่อผู้ป่วยโดยตรง และอาจทำให้อาการโรคลุกลามมากยิ่งขึ้น

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ผื่นคัน ปวดศีรษะ ท้องเสีย ตับอ่อนอักเสบ ปากแห้ง ท้องอืด อ่อนเพลีย ไตทำงานผิดปกติ ตับอักเสบ วิงเวียน ง่วงนอน จิตใจสับสน หงุดหงิด นอนไม่หลับ และซึมเศร้า

มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านไวรัสอาร์ทีไออย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอดังนี้

  • ผู้ป่วยควรรับประทานยานี้อย่างเคร่งครัดและพบแพทย์เพื่อตรวจสภาพร่างกายตามกำหนดนัดหมายของแพทย์
  • การใช้ยานี้กับหญิงตั้งครรภ์ต้องอยู่ภายใต้การพิจารณาของแพทย์ผู้รักษาว่าปลอดภัยหรือเหมาะสมเพียงใด
  • ปกติหญิงที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร จะถูกห้ามการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา เพื่อป้องกันการส่งผ่านเชื้อไวรัสเอดส์จากน้ำนมมารดา แนะนำให้เลี้ยงบุตรด้วยผลิตภัณฑ์นมที่มีจำหน่ายตามเกณฑ์มาตรฐานของอายุทารก
  • หากการตอบสนองของร่างกายกับยาที่ได้รับไม่เป็นผลดีหรือพบอาการข้างเคียงอย่างมาก ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล เพื่อแพทย์ปรับแนวทางการรักษาหรือเปลี่ยนยารับประทานที่เหมาะสม
  • ห้ามแบ่งยานี้ให้ผู้อื่นรับประทาน
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาต้านไวรัสอาร์ทีไอด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาต้านไวรัสอาร์ทีไออย่างไร?

สามารถเก็บยาต้านไวรัสอาร์ทีไอที่อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อน และความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาต้านไวรัสอาร์ทีไอที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Antivir (แอนทิเวียร์) GPO
Epivir (อีพิเวียร์) GlaxoSmithKline
GPO-Vir Z250 (จีพีโอ-เวียร์ ซีท250) GPO
Lamivir (ลามิเวียร์) GPO
Retrovir (เรโทรเวียร์) GlaxoSmithKline
Zovilam (โซวิแลม) Mylan
Videx EC (ไวเด็กซ์ อีซี) Bristol-Myers Squibb
Divir (ดิเวียร์) GPO
GPO-Vir S30 (จีพีโอ-เวียร์ เอส30) GPO
La-Stavir (ลา-สตาเวียร์) GPO
Stavir (สตาเวียร์) GPO
Baraclude (บาราคลูด) Bristol-Myers Squibb
Hepsera (เฮพเซรา) GlaxoSmithKline
Kivexa (คีเวซา) GlaxoSmithKline
Lahep (ลาเฮพ) GPO
Lamivudine Mylan (ลามิวูดีน มายแลน) Mylan
Truvada (ทรูวาดา) Gilead
Zeffix (เซฟฟิกซ์) GlaxoSmithKline
Ziagenavir (เซียจีนาเวียร์) GlaxoSmithKline
Atripla (อะทริพลา) Gilead
Ricovir-Em (ริโคเวียร์-อีเอ็ม) Mylan
Teno-Em (เทโน-อีเอ็ม) GPO
Viread (วีรีด) Gilead
Neravir (เนราเวียร์) GPO
Nevirapine Mylan (เนวิราพีน มายแลน) Mylan
Viramune (วีรามูน) Boehringer Ingelheim
Intelence (อินเทเลนซ์) Janssen-Cilag
Edurant (เอดูแรนท์) Janssen-Cilag

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Reverse-transcriptase_inhibitor [2014,Oct25]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/Discovery_and_development_of_non-nucleoside_reverse-transcriptase_inhibitors [2014,Oct25]
3 http://en.wikipedia.org/wiki/Nucleoside [2014,Oct25]
4 http://en.wikipedia.org/wiki/Nucleotide [2014,Oct25]
5 http://hivinsite.ucsf.edu/InSite?page=ar-05-01#S2.1X [2014,Oct25]
6 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2730100/ [2014,Oct25]
7 http://aidsinfo.nih.gov/guidelines/html/1/adult-and-adolescent-arv-guidelines/285/nnrti-drug-interactions [2014,Oct25]
8 http://www.thermoscientificbio.com/reverse-transcription-rtpcr-rtqpcr/revertaid-h-minus-reverse-transcriptase/ [2014,Oct25]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน nightingale
Frame Bottom