Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ตับอ่อน  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เบาหวาน 

บทนำ

ยาลดน้ำตาลในเลือด(Antihyperglycemic agent หรือ Antihyperglycemic drug) หรือ ยารักษาโรคเบาหวาน(Diabetes drug หรือ Diabetes medication) เป็นกลุ่มยาที่ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด โดยแต่ละกลุ่มยาย่อย/หมวดหมู่ยาฯ จะมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่แตกต่างกัน ทางคลินิกอาจจัดหมวดหมู่ยาลดน้ำตาลในเลือด/ ยารักษาโรคเบาหวาน ออกเป็น 10 หมวด/กลุ่ม ดังนี้

1. ยาอินซูลิน (Insulin): เป็นยาประเภทฮอร์โมนที่ใช้รักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 1 มีใช้อย่างแพร่หลาย รูปแบบผลิตภัณฑ์เป็น ยาฉีด สามารถใช้ร่วมรักษาโรคเบาหวานประภทที่ 2 ได้ด้วย อาจใช้ระยะเวลาของการออกฤทธิ์เป็นตัวจำแนกประเภทของยาอินซูลิน เช่น

1.1. ประเภทออกฤทธิ์เร็ว (Rapid acting Insulin)

1.2. ประเภทออกฤทธิ์ในช่วงปกติ (Regular or Short-acting Insulin)

1.3. ประเภทออกฤทธิ์นานขึ้นในระดับกลาง(Intermediate – acting Insulin)

1.4. ประเภทออกฤทธิ์นาน (Long – acting Insulin)

2. ไบกัวไนด์(Biguanides): ทางคลินิก นำมาใช้เป็นยารักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 2 ข้อดีของยานี้คือ ไม่ก่อให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ สารอนุพันธ์ไบกัวไนด์ที่มีการใช้บ่อยที่สุดคือ ยา Metformin ข้อดีของ ยา Metformin ได้แก่ก่อให้มีความเสี่ยงน้อยต่อการ เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เป็นยาที่ไม่ส่งผลกระทบต่อความดันโลหิต และช่วยลดไขมัน ไตรกลีเซอไรด์อีกด้วย

3. ซัลโฟนิลยูเรีย(Sulfonylurea): เป็นกลุ่มยาที่นำมาใช้รักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 2 เป็นยาที่มีราคาถูก ออกฤทธิ์เร็ว ไม่กระทบต่อความดันโลหิตของผู้ป่วย ไม่ระคายเคือง กระเพาะอาหาร ไม่ทำให้ระดับไขมันแอลดีแอล (LDL)ผิดปกติ มีขนาดการรับประทานที่ไม่ยุ่งยาก และสะดวกต่อผู้ป่วย

4. เมกลิทิไนด์ (Meglitinides หรือ Prandial glucose regulator หรือ Glinides):เป็นยาที่มีกลไกการออกฤทธิ์คล้ายยา Sulfonylurea แต่มีระยะเวลาการออกฤทธิ์สั้นกว่า ผู้ป่วยต้องรับประทานยากลุ่มนี้ก่อนมื้ออาหารประมาณครึ่งชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ ยาเมกลิทิไนด์สามารถก่อให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ รวมถึงทำให้น้ำหนักตัวของผู้ป่วยเพิ่มขึ้นได้เล็กน้อย

5. แอลฟา-กลูโคซิเดส อินฮิบิเตอร์ (Alpha-glucosidase inhibitor): เป็นหมวดยาสังเคราะห์ที่ใช้รักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 2 โดยจะใช้กลไกป้องกันมิให้ร่างกายย่อยคาร์โบไฮเดรตให้กลายเป็นน้ำตาลโมเลกุลเล็ก ส่งผลป้องกันการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือด สูงหลังจากรับประทานอาหาร ยากลุ่มนี้อาจทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำได้เล็กน้อย แต่ไม่มากเท่ากับกลุ่ม Sulfonylurea ตัวยาไม่ทำให้น้ำหนักตัวเพิ่ม ช่วยลดระดับไขมันไตรกลีเซอไรด์ในเลือด และไม่ส่งผลกระทบต่อระดับคอเลสเตอรอลในเลือด

6. ไธอะโซลิดีนไดโอน(Thiazolidinedione หรือ Glitazones): ใช้รักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 2 กลไกการออกฤทธิ์จะเป็นลักษณะปรับปรุง/ช่วยให้ร่างกายตอบสนองต่อฮอร์โมนอินซูลินได้ดีขึ้น และยังช่วยลดไขมันไตรกลีเซอไรด์ได้อีกด้วย ยากลุ่มนี้มีความเสี่ยงน้อยต่อการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ การบริหารยา/การใช้ยาทำได้ง่าย และสะดวก

7. ไดเพปทิดิลเพปทิเดส-4 อินฮิบิเตอร์/กลิปติน(Dipeptidyl peptidase-4 inhibitor หรือ Gliptins): นำมาใช้รักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 2 กลไกหลักของยา กลุ่มนี้คือ ลดระดับฮอร์โมนที่มีชื่อว่ากลูคากอน (Glucagon)ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่คอยทำให้ระดับน้ำตาลในกระแสเลือดเพิ่มสูงขึ้น และช่วยเพิ่มการหลั่งฮอร์โมนอินซูลินซึ่งมีหน้าที่กระตุ้นให้ร่างกายใช้น้ำตาลในเลือดได้มากยิ่งขึ้น การใช้ยากลุ่มนี้อย่างถูกต้องมักจะไม่ก่อให้เกิดปัญหาน้ำตาลในเลือดต่ำ

8. อินเครติน มิเมติกส์ (Incretin mimetics หรือ GLP-1 analogues): ใช้รักษา เบาหวานประเภทที่ 2 ถูกสังเคราะห์ขึ้นโดยเลียนแบบฮอร์โมนที่อยู่ในระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal hormones) ซึ่งมีหน้าที่คอยลดน้ำตาลในกระแสเลือด ยากลุ่มนี้จะไปกระตุ้น เบต้า เซลล์ (Beta cell) ที่ตับอ่อนให้หลั่งอินซูลิน (Insulin) อีกทั้งยังช่วยชะลอการดูดซึมอาหารที่รับประทานเข้าไป ส่งผลให้ผู้ป่วยรับประทานอาหารได้น้อยตามไปด้วย จนทำให้น้ำหนักของร่างกายลดลงที่นำมาเป็นประโยชน์อีกข้อหนึ่งในทางการแพทย์

9. อะมัยลิน แอนะล็อก (Amylin analogues): ใช้รักษาเบาหวานประเภทที่ 1 และ 2 ยานี้ช่วยลดการปลดปล่อยฮอร์โมนกลูคากอน (Glucagon) และชะลอการดูดซึมน้ำตาลจากระบบทางเดินอาหาร จึงมีผลช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดได้

10. โซเดียม- กลูโคส โคทรานสปอร์เตอร์ อินฮิบิเตอร์ (Sodium–glucose cotransporter inhibitors หรือ SGLT inhibitor): ใช้รักษาเบาหวานประเภทที่ 2 ยากลุ่มนี้มีกลไกการออกฤทธิ์โดยยับยั้งการดูดคืนกลับของน้ำตาลที่ลำไส้เล็ก และที่ไต ตัวยาไม่มีผลกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนอินซูลินจากตับอ่อน แต่มีผลต่ออวัยวะที่คอยดูดน้ำตาลเข้ากระแสเลือดเท่านั้น

ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ยาลดน้ำตาลในเลือด

ยาลดน้ำตาลในเลือดมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เพื่อรักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 1 และ/หรือ ประเภทที่ 2

ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาลดน้ำตาลในเลือด จะขึ้นอยู่กับคุณสมบัติทางเภสัชกรรมของแต่ละกลุ่มยานั้นๆ โดยแต่ละกลุ่ม มีกลไกการออกฤทธิ์ ทั้งคล้ายคลึง และแตกต่างกัน ซึ่งเป็นไปตามลักษณะโครงสร้างทางเคมีของกลุ่มยานั้นๆ ทั้งนี้อ่านเพิ่มเติมรายละเอียดในคุณสมบัติต่างๆของยาแต่ละกลุ่มได้ในเว็บ haamor.com เช่น Sulfonylurea, Biguanides เป็นต้น

ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาลดน้ำตาลในเลือดมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เป็น

ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

การเลือกใช้ยาลดน้ำตาลในเลือดประเภทใด/กลุ่มใด/ตัวยาย่อยตัวยาใด รวมถึงขนาดการใช้ยาเหล่านี้ จะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา เพราะจะแตกกันในแต่ละผู้ป่วย โดยขึ้นกับหลายปัจจัย เช่น ประเภทและความรุนแรงของโรคเบาหวาน อายุผู้ป่วย โรคประจำตัวต่างๆ รวมถึงมีการใช้ยาอื่นๆร่วมด้วยหรือไม่ ทั้งนี้อ่านเพิ่มเติมรายละเอียดของตัวยาแต่ละตัวได้ในเว็บ haamor.com เช่น ยา Metformin เป็นต้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาลดน้ำตาลในเลือด ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมใช้ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดควรทำอย่างไร?

การใช้ยาลดน้ำตาลในเลือดที่ถูกขนาดยา ตรงเวลา จะช่วยทำให้อาการป่วยของโรคเบาหวานทุเลาลงได้ กรณีที่ลืมใช้ยานี้ สามารถใช้ยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการใช้ในครั้งถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาลดน้ำตาลในเลือดแต่ละกลุ่ม สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ที่เหมือน หรือที่แตกต่างกันออกไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับธรรมชาติของหมวดยา/ตัวยาย่อยแต่ละชนิด โดยทั่วไป เช่น มีอาการท้องอืด ท้องเสีย ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน อาหารไม่ย่อย เบื่ออาหาร เอนไซม์การทำงานของตับในเลือดเพิ่มสูงขึ้น มีภาวะดีซ่าน ตับอักเสบ ผื่นคันตาผิวหนัง มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ท้องบวม ตาพร่า ร้อนวูบวาบ อ่อนเพลีย ระดับเกลือโพแทสเซียมในเลือดสูงขึ้น ไขมันชนิด HDL ลดลง ปวดศีรษะ วิงเวียน เป็นต้น ทั้งนี้อ่านเพิ่มเติมรายละเอียดของยาแต่ละกลุ่ม และตัวยาแต่ละตัวได้ในเว็บ haamor.com เช่น ยา Metformin ยา Sulfonylurea เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาลดน้ำตาลในเลือด เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาลดน้ำตาลในเลือดมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษายารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดอย่างไร?

ควรเก็บยาลดน้ำตาลในเลือดตามคำแนะนำของเอกสารกำกับยา ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อน และความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยารักษาโรคเบาหวาน/ยาลดน้ำตาลในเลือดมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาลดน้ำตาลในเลือดที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Actrapid HM/Actrapid Penfill (แอคทราพิด เฮชเอ็ม/แอคทราพิด เพนฟิล) Novo Nordisk
Apidra (อะพิดรา)sanofi-aventis
Basalin (บาซาลิน)Gan & Lee  /  LG Life Sciences
Gensulin M30 (30/70) (เจนซูลิน เอ็ม30 (30/70)SciGen 
Gensulin M50 (50/50) (เจนซูลิน เอ็ม50 (50/50)SciGen
Gensulin N (เจนซูลิน เอ็น)SciGen
Gensulin R (เจนซูลิน อาร์)SciGen
Humalog/Humalog Mix 25 (ฮิวมาล็อก/ฮิวมาล็อก มิกซ์ 25)Eli Lilly
Humulin 70/30 (ฮิวมูลิน 70/30)Eli Lilly
Humulin N (ฮิวมูลิน เอ็น)Eli Lilly
Humulin R (ฮิวมูลิน อาร์)Eli Lilly
Insugen-30/70 (Biphasic) (อินซูเจน-30/70 (ไบฟาซิก)Biocon
Insugen-N (NPH) (อินซูเจน-เอ็น (เอ็นพีเฮช)Biocon
Insugen-R (Regular) (อินซูเจน-อาร์ (เรกูลาร์)Biocon
Insulatard HM/Insulatard Penfill (อินซูลาทาร์ด เฮชเอ็ม/อินซูลาทาร์ด เพนฟิล) Novo Nordisk
Insuman Rapid/Insuman Basal/Insuman Comb 30 (อินซูแมน ราพิด/อินซูแมน บาซัล/อินซูแมน คอมบ์ 30)sanofi-aventis 
Lantus (แลนตัส)sanofi-aventis 
Levemir FlexPen (เลวีเมีย เฟล็กซ์เพน)Novo Nordisk
Mixtard 30 HM/Mixtard 30 Penfill (มิกซ์ทาร์ด 30 เฮชเอ็ม/มิกซ์ทาร์ด 30 เพนฟิล)Novo Nordisk
NovoMix 30 Penfill/NovoMix 30 FlexPen (โนโวมิกซ์ 30 เพนฟิล/โนโวมิกซ์ 30 เฟล็กซ์เพน)Novo Nordisk
NovoRapid Penfill/NovoRapid FlexPen (โนโวราพิด เพนฟิล/โนโลราพิด เฟล็กซ์เพน)Novo Nordisk
Diabinese (ไดเอบินิส)Pfizer
Dibecon (ไดเบคอน)Central Poly Trading
Dibemide (ไดเบไมด์)Suphong Bhaesaj
Propamide (โพรพาไมด์)Atlantic Lab
Daonil (ดาวนิล)sanofi-aventis
Daono (ดาวโน)Milano
Debtan (เด็บแทน)Yung Shin
Diabenol (ไดเอเบนอล)Greater Pharma
Dibesin (ไดเบสซิน)SSP Laboratories
Glamide (กลาไมด์)Community Pharm PCL
Glibenclamide Asian Pharm (ไกลเบนคลาไมด์ เอเซียน ฟาร์ม)Asian Pharm
Glibenclamide GPO (ไกเบนคลาไมด์ จีพีโอ)GPO
Glibetic (ไกลเบติค)The Forty-Two
Glibic (ไกลบิค)Medicine Products
Gliclamin (ไกลคลามิน)Inpac Pharma
Glicon (ไกลคอน)Suphong Bhaesaj
Glimide (ไกลไมด์)Pharmahof
Gluconil (กลูโคนิล)Utopian
Prandin (แพรนดิน)Novo Nordisk
Starlix (สตาร์ลิกซ์)Novartis
Glufast (กลูฟาส)Eisai
Glucobay (กลูโคเบย์)Bayer HealthCare Pharma
Glyset (กลีเซ็ต)Pharmacia and Upjohn Company
Volibo (โวลิโบ)Sun Pharma
Actos (แอ็คทอซ)Takeda
Actosmet (แอ็คทอซเม็ท)Takeda
Gitazone/Gitazone-forte (กีตาโซน/กีตาโซน – ฟอร์ด )Millimed
Glubosil (กลูโบซิล)Silom Medical
Piozone (ไพโอโซน)M & H Manufacturing
Senzulin (เซนซูลิน)Siam Bheasach
Utmos (อัทโมส)Berlin Pharm
Janumet (แจนูเมท)MSD
Januvia (แจนูเวีย)MSD
Trajenta Duo (ทราเจนตา ดูโอ)Boehringer Ingelheim
Trajenta (ทราเจนตา)Boehringer Ingelheim
Galvus (แกลวัส)Novartis
Galvus Met (แกลวัส เม็ท)Novartis
Byetta (ไบเอตตา)Eli Lilly
Victoza (วิกโทซา)Novo Nordisk
Janumet (จานูเม็ท)MSD
Kombiglyze XR (คอมไบกลายซ์ เอ็กซ์อาร์)AstraZeneca
Trajenta (ทราเจนตา)Boehringer Ingelheim
Symlin (ซิมลิน) Amylin Pharmaceuticals, Inc.
Forxiga (ฟอร์ซิกา)AstraZeneca
Jardiance (จาร์เดียน) Boehringer Ingelheim

บรรณานุกรม

  1. http://www.diabetes.co.uk/Diabetes-drugs.html#incretin [2016,Oct1]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-diabetic_medication [2016,Oct1]
  3. http://www.healthline.com/health/diabetes/medications-list#Type1diabetes2 [2016,Oct1]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน sirikul nattaphong_123
Frame Bottom