Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทวารหนัก  เภสัชกรรม  เภสัชวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ริดสีดวงทวาร 

บทนำ

ยาบรรเทา/ยารักษาโรคริดสีดวงทวาร หรือ ยาริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids medica tions) ที่มีจำหน่ายทั่วโลกมากมายหลายสูตรตำรับ ถูกนำมาใช้รักษากับผู้ป่วยเป็นจำนวนหลายล้านคนที่ป่วยด้วยโรคริดสีดวงทวาร เพื่อความเข้าใจและรู้จักประเภทของยารักษาโรคริดสีดวงทวาร จึงขอแบ่งยากลุ่มนี้ตามหมวดต่างๆเพื่อง่ายต่อความเข้าใจและตรงต่อความต้อง การของผู้ใช้ยาได้ดังนี้

  1. แบ่งตามลักษณะการใช้:
  2. แบ่งตามฤทธิ์ของการรักษา:
    ยาในหมวดนี้มีความหลากหลายและเป็นทางเลือกของแพทย์และผู้ป่วย โดยขอยกตัว อย่างกลุ่มยาที่นำมาประกอบเป็นสูตรตำรับของการรักษาดังนี้

ทั้งนี้ การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ยาชนิดใด ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น อาการและความรุน แรงของโรค ความสะดวก ความชอบในการใช้ผลิตภัณฑ์ยา ศักยภาพในการจ่ายค่ายา ค่าใช้ จ่ายในการรักษาพยาบาล ฯลฯ

กรณีที่มีอาการไม่รุนแรง อาจใช้เพียงการบำบัดรักษาโดยลดพฤติกรรมเสี่ยงต่อโรคริด สีดวงทวาร เช่น ท้องผูก การนั่ง-ยืนนานเกินไป หากเพียงปฏิบัติได้ตามคำแนะนำของแพทย์ก็อาจจะหายจากโรคได้เอง

แต่ในทางตรงข้ามหากมีอาการรุนแรง อาจต้องใช้หัตถการทางแพทย์ เช่น การผ่าตัดร่วมกับยารับประทาน ยาทาขี้ผึ้ง ยาเหน็บทวาร จึงจะเยียวยาผู้ป่วยได้

นอกจากนี้ ยังมียากลุ่มอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับการรักษาโดยตรง แต่ถูกนำมาใช้ในเชิงบำ บัดอาการให้ทุเลา เช่น ยาแก้ปวดพาราเซตามอล (Paracetamol) หรือใช้ในเชิงป้องกัน เช่น ยาระบายต่างๆ (ยาแก้ท้องผูก) ก็อาจจะถูกนำมาประกอบการรักษาได้เช่นเดียวกัน

ด้วยข้อมูลดังกล่าวข้างต้น การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ยาสำหรับรักษาโรคริดสีดวงทวาร จึงควรต้องปรึกษาและขอคำแนะนำจากแพทย์ก่อนการใช้ยาเสมอ

ยารักษาโรคริดสีดวงมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาริดสีดวงทวาร

ยารักษาโรคริดสีดวงทวารมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) ดังนี้

ยารักษาโรคริดสีดวงมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยารักษาริดสีดวงทวาร แตกต่างกันออกไป ขึ้นกับตัวยาของยาแต่ละชนิด ดังต่อไปนี้

  • ยาที่ออกฤทธิ์ต่อผนังเส้นเลือด จะช่วยทำให้เลือดไหลเวียนผ่านบริเวณริดสีดวงทวารได้ดีขึ้น และเพิ่มความแข็งแรงและเพิ่มความยืดหยุ่นของเส้นเลือด ยาบางตัวมีฤทธิ์ทำให้ หลอดเลือดหดตัว จึงลดอาการเลือดออกและลดอาการบวมของแผลริดสีดวงฯ อีกทั้งช่วยให้หัวริดสีดวงฯยุบตัวลง เรามักจะพบในยาชนิดรับประทานที่ประกอบไปด้วยตัวยา Diosmin, Hesperidin, Aescin, Ginkgo biloba, Rutosides
  • ยาที่ออกฤทธิ์ลดการอักเสบของริดสีดวง ทำให้แผลริดสีดวงหายได้เร็วขึ้น ยากลุ่มนี้ ได้แก่ สเตียรอยด์ เช่น Hydrocortisone, Fluocortolone pivalate
  • ยาที่ออกฤทธิ์โดยลดอาการเจ็บปวดบริเวณแผลของริดสีดวง หรือแผลตรงรูทวารซึ่งมักจะใช้ยาชาเป็นส่วนผสม เช่น Lidocaine, Cinchocaine
  • ยาปฏิชีวนะสำหรับยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย ซึ่งพบมากในบริเวณรูทวารหนัก ซึ่งทำให้แผลริดสีดวงฯหายช้า ตัวอย่างยากลุ่มนี้ เช่น Framycetin
  • ยาที่เป็นสารระงับและยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย (Antiseptic: สารระงับเชื้อ)ที่เป็นคนละกลุ่มกับยาปฏิชีวนะ ยากลุ่มนี้จะช่วยยับยั้งการลุกลามของเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้ริด สีดวงฯหรือแผลบริเวณรูทวารหนักหายช้า ตัวอย่างยากลุ่มนี้ เช่น Resorcinol
  • ยาที่มีฤทธิ์เป็นยาสมานแผล ระงับเชื้อแบคทีเรียได้อ่อนๆ ทำให้อาการระคายเคือง อา การคัน ทุเลาลง ยากลุ่มนี้ เช่น Bismuth oxide, Bismuth subgallate, Zince oxide

ยารักษาโรคริดสีดวงมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

สำหรับประเทศไทย ยารักษาริดสีดวงทวารมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ชนิดรับประทานในรูปแบบ ยาเม็ด ยาแคปซูล
  • ชนิดเหน็บทวาร
  • ชนิดยาขี้ผึ้ง ใช้ทาบนตัวริดสีดวงฯ และ/หรือแผลที่รูทวารหนัก

การบริหารยารักษาโรคริดสีดวงมีวิธีการอย่างไร?

การบริหารยา หรือ ขนาดการรับประทานยาริดสีดวงทวารแต่ละสูตรตำรับยา ซึ่งมีประ สิทธิภาพในการรักษาที่แตกต่างกัน ควรใช้ตามคำแนะนำที่กำกับในเอกสารกำกับยา หรือรับ ประทานตามคำแนะนำของแพทย์

การใช้ยาเหน็บหรือยาทาขี้ผึ้ง อาจใช้หลักเกณฑ์ในการเลือกใช้โดยคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของการใช้ยา ความปลอดภัยของผู้ป่วย อย่างเช่น การใช้ยาเหน็บกับ ริดสีดวงทวารชนิดริดสีดวงภายใน น่าจะได้ประโยชน์มากกว่ายาทาขี้ผึ้ง หรือการใช้ยาทากับริดสีดวงฯชนิดภายนอกน่าจะเหมาะสมมากกว่ายาเหน็บ

อย่างไรก็ตาม การที่จะเลือกใช้ยารูปแบบใด ไม่ว่าจะเป็นชนิดรับประทาน หรือชนิดเหน็บ หรือยาทา หรือใช้หลายขนานร่วมกัน ขึ้นอยู่กับความเห็นของแพทย์ร่วมกับการยอมรับ/ความสะดวกของผู้ป่วย

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยารักษาริดสีดวงทวาร ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาหรือลืมเหน็บยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาหรือลืมเหน็บยารักษาริดสีดวงทวาร สามารถรับประทานหรือ เหน็บยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาหรือเหน็บยาในมื้อถัดไปไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยารักษาโรคริดสีดวงมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

สำหรับผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ของยาเหน็บทวารหรือยาทาขี้ผึ้งที่รักษาริดสี ดวงทวารที่อาจพบเห็นได้ เช่น มีอาการระคายเคือง หรือรู้สึกคันผิวหนังบริเวณที่สัมผัสยา

ส่วนยารับประทานรักษาริดสีดวงทวาร อาจพบอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) คือไม่สบายท้องได้เล็กน้อย หรือบางทีจะพบอาการนอนไม่หลับได้บ้าง พบว่าบางสูตรตำรับยา อาจก่อให้เกิดอาการแพ้ยาในผู้ป่วยบางรายได้ เช่น หายใจลำบาก ปากบวม หน้าบวม ซึ่งถ้าเกิดอาการเหล่านี้ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

อนึ่ง หากพบว่าอาการข้างเคียงที่เกิดขึ้น ก่อความรำคาญ ความกังวล และเป็นปัญหาต่อการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ผู้ป่วยสามารถเข้าพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเพื่อขอคำ แนะนำและเปลี่ยนยาที่ใช้รักษาได้

มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาโรคริดสีดวงอย่างไร?

ข้อควรระวังในการใช้ยารักษาริดสีดวงทวาร ได้แก่

  • ห้ามเผลอรับประทานยาเหน็บทวารเป็นอันขาด
  • ไม่สมควรใช้ยาเหน็บทวารกับผู้ที่กำลังมีอาการเลือดออกที่ช่องทวารหนัก หรือผู้ที่อยู่ในภาวะท้องเสียและยังไม่หยุดขับถ่าย
  • ระวังการใช้ยาเหน็บทวารชนิดที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์กับภาวะริดสีดวงที่มีการติดเชื้ออย่างรุนแรง ด้วยอาจทำให้อาการของโรคกำเริบมากยิ่งขึ้น
  • การสอดยาเหน็บทวาร ควรสอดเข้ารูทวารหนักจนมิด ไม่ให้มีส่วนของแท่งยาโผล่ยื่น ออกมา ด้วยจะเป็นเหตุให้แท่งยาหลุดออกมาได้
  • หากการสอดยาเหน็บฯเข้ารูทวารหนักทำไม่ได้หรือยากและไม่สะดวกต่อการใช้ ควรขอคำแนะนำจากแพทย์เพื่อเปลี่ยนรูปแบบของการใช้ยาเป็นลักษณะอื่น เช่น ยาครีม ยาขี้ผึ้งชนิดป้ายแทน
  • สำหรับสูตรตำรับที่มี Aescin (ตัวยารักษาเส้นเลือดของริดสีดวงทวาร) เป็นตัวยาสำ คัญ มีข้อห้ามใช้กับผู้ป่วยโรคไตและผู้ที่แพ้ยาตัวนี้
  • ไม่สมควรแบ่งยาให้กับผู้อื่นใช้ โดยมิได้รับการตรวจจากแพทย์เพื่อคัดกรองโรคว่าเป็นโรคอะไร ใช่ริดสีดวงทวารหรือไม่
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุก ชนิด (รวมยารักษาริดสีดวงทวารด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยารักษาโรคริดสีดวงมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

โดยปกติ ไม่ค่อยพบว่ายารักษาโรคริดสีดวงทั้งชนิดยารับประทาน ยาเหน็บทวาร ยา ทาขี้ผึ้ง มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาชนิดรับประทานหรือยาฉีดชนิดใดๆ ถ้าหากมีอาการผิดปกติ หลังใช้ยารักษาโรคริดสีดวงร่วมกับยาใดๆก็ตาม ให้รีบไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเพื่อทำ การรักษาอย่างทันท่วงที

ควรเก็บรักษายารักษาโรคริดสีดวงอย่างไร?

สำหรับชนิดยารับประทาน ยาทาขี้ผึ้ง สามารถเก็บภายใต้อุณหภูมิห้อง ส่วนชนิดยา เหน็บทวาร ให้เก็บในตู้เย็นที่มีอุณหภูมิระหว่าง 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาทุกชนิดในภาชนะบรรจุเดิม เก็บในที่มิดชิด พ้นแสงสว่าง แสงแดดและความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยารักษาโรคริดสีดวงมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยารักษาริดสีดวงทวารในประเทศไทยมียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Anusol (อะนูซอล) Pfizer
Circanetten (เซอคาเนทเทน) Fabrik Evers
Cyclo 3 Fort (ไซโคล 3 ฟอร์ท) Pierre Fabre Medicament
Daflon 500 mg (ดาฟลอน 500 มิลลิกรัม) Servier
Dafomin (ดาโฟมิน) T. O. Chemicals
Derfalon-500 (เดอร์ฟาลอน-500) Umeda
Diosmin 500 (ไดออสมิน 500) Charoen Bhaesaj Lab
Doproct (โดพร็อก) Continental-Pharm
Essaven (เอสเซเวน) sanofi-aventis
Flavon (ฟลาวอน) General Drugs House
Ginkor Fort (กินคอร์ ฟอร์ท) Ipsen
Hemolon (ฮีโมลอน) Greater Pharma
Heroid 500 (ฮีรอยด์ 500) Chew Brothers
Heteriod (ฮีเทอรอยด์) Chew Brothers
Proctosedyl (พรอกโตซีดิล) Sanofi-aventis
Reparil-Dragees (เรพาริล-ดรากีส) Madaus
Scheriproct N (เชริพรอก เอ็น) Intendis
Siduol (ซิดูออล) Eisai
T-Osmin (ที-ออสมิน) T. Man Pharma
Venoruton 300 (วีโนรูตอน 300) Novartis

บรรณานุกรม

1. http://www.drugs.com/condition/hemorrhoids.html [2014,June22]
2. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/Anorectal%20Preparations [2014,June22]
3. 4. http://www.minclinic.ru/drugs/drugs_eng/A/Aescin.html [2014,June22]
5. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Reparil-Dragees/?q=anorectal%20preparation&type=brief [2014,June22]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน bigbookkung
Frame Bottom