Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เต้านม  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มะเร็งเต้านม  

บทนำ

ยายั้บยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทส (Aromatase inhibitor ย่อว่า เอไอ/AI) เป็นยาที่ยับยั้งการเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (Testosterone) ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศชายให้มาเป็นฮอร์ โมนเอสโทรเจน (Estrogen) ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิง ดังนั้นจึงมีผลทำให้ระดับฮอร์โมนเอสโทรเจนในร่างกายลดลง โดยยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสเป็นยาที่ใช้รักษาในสตรีวัยหมดประจำเดือนที่เป็นมะเร็งเต้านมที่มีตัวรับสัญญาณ/ตัวรับ (Receptor) กระตุ้นจากฮอร์โมนเอสโทรเจน (Estrogen receptor-positive, ER+) เนื่องจากสตรีวัยหมดประจำเดือนนั้น รังไข่ไม่สามารถทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนเอสโทรเจนได้ ดังนั้นฮอร์โมนเอสโทรเจนจึงถูกเปลี่ยนมาจากฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (สร้างจากต่อมหมวกไต) โดยเอ็นไซม์อะโรมาเทส (Aromatase) ซึ่งหากฮอร์โมนเอสโตรเจนไปกระตุ้นตัวรับสัญญาณในเซลล์มะเร็งฯ จะมีผลทำให้เซลล์มะเร็งฯสามารถแบ่งเซลล์เพิ่มจำนวนและเจริญเติบโต ดังนั้นหากสามารถลดระดับฮอร์โมนเอสโทรเจนได้ จะทำให้เซลล์มะเร็งถูกกระตุ้นลดลงและหยุดการแบ่งเซลล์เพิ่มจำนวนและหยุดการเจริญเติบโตได้ ทั้งนี้ ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสไม่สามารถใช้ลดระดับฮอร์โมนเอสโทรเจนที่ถูกสร้างจากรังไข่ในผู้หญิงที่ยังมีประ จำเดือนได้

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีสรรพคุณอย่างไร?

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทส

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้คือ

  1. ใช้เป็นยาเสริมการรักษา (Adjuvant treatment) ในสตรีวัยหมดประจำเดือนที่เป็นมะ เร็งเต้านมระยะเริ่มต้น (Early breast cancer) ที่มีตัวรับสัญญาณกระตุ้นจากฮอร์โมนเอสโทรเจน (Estrogen receptor-positive, ER+)
  2. ใช้รักษาสตรีวัยหมดประจำเดือนที่เป็นมะเร็งเต้านมระยะลุกลาม (Advanced breast cancer)

โดยยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสสามารถใช้เป็นยาเดี่ยวสำหรับเริ่มการรักษามะเร็งเต้านม ในสตรีวัยหมดประจำเดือน หรือใช้หลังจากที่ผู้ป่วยได้รับยาทาม็อกซิเฟน (Tamoxifen) ซึ่งเป็นยาที่ใช้รักษามะเร็งเต้านมโดยออกฤทธิ์ต้านตัวรับฮอร์โมนเอสโทรเจนเช่นกัน ทั้งนี้ การใช้ยาร่วมกันนี้จะใช้ตามข้อบ่งชี้ที่จะอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสออกฤทธิ์ในการยับยั้งการทำงานของเอ็นไซม์อะโรมาเทสซึ่งมีหน้าที่เปลี่ยนฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (Testosterone) ให้เป็นฮอร์โมนเอสโทรเจน (Estro gen) ดังนั้นระดับฮอร์โมนเอสโทรเจนในร่างกายจึงลดลง ซึ่งทั้งฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนและฮอร์โมนเอสโทรเจนเป็นฮอร์โมนสเตียรอยด์ โดยยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสแบ่งตามกลไกการออกฤทธิ์เป็น 2 ชนิดได้แก่

  1. ชนิดที่ 1: ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสที่มีโครงสร้างเหมือนฮอร์โมนสเตียรอยด์ (Steroidal analog inhibitor) ที่มีผลยับยั้งการทำงานของเอ็นไซม์อะโรมาเทสแบบผันกลับไม่ ได้ (Irriversible steroidal inhibition) ตัวอย่างยาเช่น ยาอีซีเมสเทน (Exemestane)
  2. ชนิดที่ 2: ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสที่มีโครงสร้างไม่เหมือนฮอร์โมนสเตียรอยด์ (Non-steroidal inhibitors) ซึ่งออกฤทธิ์จับที่เอ็นไซม์อะโรมาเทสแบบผันกลับ/แบบแข่งขัน(Reversibly competitive inhibition) ตัวอย่างยาเช่น ยาอะแนสโทรโซล (Anastrozole) และ ลีโทรโซล (Letrozole)

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีขนาดการใช้อย่างไร?

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีขนาดการใช้เช่น

  1. ขนาดการใช้ยาอะแนสโทรโซล:
  2. ขนาดยาลีโทรโซล:
  3. ขนาดยาอีซีเมสเทน:

*อนึ่ง ระยะเวลาในการใช้ยาแต่ละชนิดจะขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาโดยประเมินจากการตอบสนองของโรคต่อยาและผลข้างเคียงที่เกิดจากยา

*****หมายเหตุ:

ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่ สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึก ษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรเช่น

หากลืมรับประทานยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสให้รับประทานยาทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่หาก ใกล้กับเวลาที่ต้องรับประทานยาครั้งถัดไป ให้รับประทานยาครั้งถัดไปเลย โดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่า จากนั้นรับประทานยาครั้งถัดไปในขนาดยาปกติ

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) เช่น

มีข้อควรระวังในการใช้ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสอย่างไร?

มีข้อควรระวังในการใช้ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทส เช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวม ถึงยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษายายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสอย่างไร?

ควรเก็บรักษายายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสที่อุณหภูมิห้อง 25 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius ) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในที่แห้ง พ้นแสงแดด และควรเก็บรักษายานี้ให้มิดชิด พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ชื่อทางการค้าและบริษัทผู้ผลิตยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสที่ขายในประเทศไทยมีอะไร บ้าง?

ยาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตยายับยั้งเอ็นไซม์อะโรมาเทสที่ขายในประเทศไทยเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Arimidex (อาริมิเด็กซ์) ของยาอะแนสโทรโซล แอสตร้าเซนเนก้า (ประเทศไทย)
Aromasin (อาโรมาซิน) ของยาอีซีเมสเทน ไฟเซอร์ (ประเทศไทย) ไฟเซอร์ (ประเทศไทย)
Femara (ฟีมารา) ของยาลีโทรโซล โนวาร์ตีส (ประเทศไทย)

บรรณานุกรม

  1. Brunton LL, Chabner BA, Knollman BC. Chapter 63 Natural Products in Cancer Chemotherapy: Hormones and Related Agents. Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics. 12th edition. 2011; 1760-1763.
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Aromatase_inhibitor [2015,July25]
  3. http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2014/020753s015s016lbl.pdf [2015,July25]
  4. http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2014/020541s029lbl.pdf [2015,July25]
  5. http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2011/020726s024lbl.pdf [2015,July25]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน kudomzzu Prameruthai Rattanas
Frame Bottom