Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

รังไข่  อัณฑะ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มีบุตรยาก  มะเร็งต่อมลูกหมาก  

บทนำ

ฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิง (Gonadotropin releasing hormone ย่อว่า GnRH) เป็นฮอร์โมนที่สร้างจากสมองส่วนไฮโปธาลามัสมีบทบาทสำคัญในการควบคุมระบบสืบพันธุ์รวมไปถึง การหลั่งฮอร์โมนเพศทั้งในชาย (ฮอร์โมนเทสโทสเทอโรน/Testosterone) และในหญิง (ฮอร์โมนเอสโตรเจน/Estrogen) การปิดกั้นตัวรับ (Receptor) ของฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงจะทำให้ร่างกายไม่สามารถหลั่งฮอร์โมนเพศได้อย่างเป็นปกติ ทางเภสัชกรรมจึงนำประโยชน์ดังกล่าวมาใช้เป็นยาคือ “กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปิน รีลิสซิง (Gonadotropin-releasing hormone antagonist)” เพื่อรักษาภาวะมีบุตรยากในหญิงและโรคมะเร็งต่อมลูกหมากในชาย

ยาในกลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปิน รีลิสซิง (Gonadotropin-releasing hormone antagonist) ควรใช้ภายใต้คำแนะนำอย่างเคร่งครัดจากแพทย์ และควรสอบถามจากแพทย์ และเภสัชกรถึงวิธีการใช้ยานี้ที่ถูกต้อง

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปิน-รีลิสซิง

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีข้อบ่งใช้หรือสรรพคุณดังต่อไปนี้

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงสร้างขึ้นจากสมองส่วนไฮโปธาลามัสทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของระบบสืบพันธุ์ โดยกระตุ้นการทำงานของต่อมใต้สมองส่วนหน้า (Anterior Pituitary) ให้เกิดการหลั่งฮอร์โมนฟอลลิเคิล สติมิวเลติง (Follicle Stimulating Hormone; FSH) และฮอร์โมนลูทิไนซิง (Luteinizing Hormone; LH) เพื่อไปกระตุ้นเนื้อเยื่อฟอลลิเคิล (Follicle) ในรังไข่ ให้เกิดการสร้างฮอรโมนเอสโตรเจน (Estrogen) ในผู้หญิง ส่วนในชายจะกระตุ้นการเจริญของอัณฑะ การสร้างฮอร์โมนเทสโทสเทอโรน (Testosterone) และการสร้างอสุจิ ดังนั้นกลไกการออกฤทธิ์ของกลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิง (Gonadotropin-releasing hormone antagonist) คือ

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงในประเทศไทยมีรูปแบบการจัดจำหน่าย ดังต่อไปนี้

  • ก. ยากานิรีลิกส์ (Ganirelix): เป็นรูปแบบเภสัชภัณฑ์ยาฉีดปราศจากเชื้อพร้อมใช้ (Pre-filled Injection) ชนิดฉีดเข้าใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Injection) ขนาดความแรง 0.25 มิลลิกรัมต่อ 0.5 มิลลิลิตร (0.25 mg/0.5 mL)
  • ข. ยาดีการีลิกส์ (Degarelix): เป็นรูปแบบเภสัชภัณฑ์ยาผงปราศจากเชื้อพร้อมผสมเพื่อเป็นยาฉีด (Powder for Injection) ชนิดฉีดเข้าใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Injection) ขนาดความแรง 80 และ 120 มิลลิกรัมต่อขวด
  • ค. ยาซีโทรริลิกส์ (Cetrorelix): เป็นรูปแบบเภสัชภัณฑ์ยาผงปราศจากเชื้อพร้อมผสมและสารละลายสำหรับผสมเพื่อเป็นยาฉีด (Powder and Solvent for Solution for Injection) ขนาดความแรง 0.25 มิลลิกรัม

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีขนาดบริหารหรือวิธีใช้ยาอย่างไร?

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาดังต่อไปนี้ เช่น

  • ยาซีโทรริลิกส์ (Cetrorelix) และยากานิรีลิกส์ (Ganirelix): โดยทั่วไปบริหารยาโดยการฉีดเข้าใต้ผิวหนังขนาด 0.25 มิลลิกรัมวันละหนึ่งครั้ง โดยเริ่มการบริหารยาในวันที่ 5 - 6 นับจากวันที่ได้รับฮอร์โมนฟอลลิเคิล สติมิวเลติง (FSH) ระยะเวลาและแบบแผนการบริหารยาจะกำหนดโดยแพทย์ผู้ทำการรักษา ผู้ป่วยจึงควรสอบถามและปฏิบัติตามคำแนะนำจากแพทย์อย่างเคร่งครัด
  • ยาดีการีลิกส์ (Degarelix): โดยทั่วไปบริหารยาขนาด 240 มิลลิกรัมในการบริหารยาครั้งแรก จากนั้นให้บริหารยาขนาด 80 มิลลิกรัมเดือนละหนึ่งครั้ง

อนึ๋งการบริหารยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงในครั้งแรกของการบริหาร/ใช้ ยาควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้ทำการรักษาขณะบริหารยาและหลังบริหารยาไปแล้วนานประมาณ 30 นาทีเพื่อแพทย์ตรวจประเมินอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) และการแพ้ยา

อย่างไรก็ดีขนาดและวิธีการบริหารยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงขึ้นอยู่กับวิจารณาญาณของแพทย์ผู้ทำการรักษาต่อผู้ป่วยเป็นเฉพาะรายไป ขนาด/การบริหารยาดังได้กล่าว เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ผู้ป่วยจึงควรปฏิบัติตามคำแนะนำในการใช้ยานี้ของแพทย์ผู้รักษาอย่างเคร่งครัด

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิง ควรแจ้งแพทย์/ พยาบาลและเภสัชกรเช่น

หากลืมเข้ารับการบริหารยาควรทำอย่างไร?

หากลืมเข้ารับการบริหารยา/ได้รับยาในกลุ่มนี้ให้รีบติดต่อสถานพยาบาลที่ทำการรักษาเพื่อนัดหมายการรับการบริหารยาโดยเร็วที่สุด

ในกรณีที่แพทย์ให้ฉีดยาเอง ให้ฉีดยาทันทีที่นึกขึ้นได้ และโทรปรึกษาแพทย์ทันที

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงอาจก่อให้เกิดอาการ/ผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) เช่น ปวด บวม แดง หรือคันบริเวณที่ฉีดยา อาจมีอาการร้อนวูบวาบ (เดี๋ยวร้อนเดี๋ยวหนาว) เหงื่อออกมาก คลื่นไส้ ท้องผูกหรือท้องเสีย มีการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักตัวซึงอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลง รู้สึกเหนื่อยง่าย ปวดศีรษะ มึนงง หลับยาก/นอนไม่หลับ เต้านมคัดตึง/ขยายตึง มีความต้องการทางเพศลดลง ซึ่งหากอาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้เกิดขึ้นอย่าง ต่อเนื่องหรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ให้รีบแจ้งให้แพทย์ทราบ/หรือไปโรงพยาบาลก่อนนัด

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงอาจก่อให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ชนิดรุนแรงได้เช่น หัวใจเต้นเร็วหรือรู้สึกว่าหัวใจเต้นผิดจังหวะ เสียงเปลี่ยนไป/เสียงแหบ ปัสสาวะลำบาก/ปัสสาวะขัดร่วมกับอาการเจ็บเวลาปัสสาวะ หรือปัสสาวะบ่อย อาจมีอาการมีไข้ หนาวสั่น รวมไปถึงอาการแพ้ยาเช่น ผื่นคันขึ้นตามตัว ใบหน้า ลิ้น เปลือกตา/หนังตา บวม หายใจไม่สะดวก/หายใจลำบาก ซึ่งหากมีอาการเหล่านี้ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันทีฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงเช่น

  • ไม่ใช้ยาในกลุ่มนี้กับผู้ที่แพ้ยาหรือส่วนประกอบของยานี้
  • ผู้ป่วยหญิงตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้ และหากเกิดการตั้งครรภ์ขณะใช้ยานี้ ต้องรายงานให้แพทย์ทราบทันที
  • ไม่ควรใช้ยานี้กับผู้ป่วยหญิงขณะอยู่ในระหว่างการให้นมบุตร
  • ควรใช้ยานี้ด้วยความระมัดระวังในผู้ป่วยที่มีประวัติโรคหัวใจโดยเฉพาะกลุ่มอาการที่เกิดจากคลื่นไฟ้ฟ้าหัวใจผิดปกติชนิดคิวทียาว (QT prolongation) ผู้ป่วยโรคหืดขั้นรุนแรง ผู้ป่วยที่มีมวลกระดูกต่ำ/โรคกระดูกพรุน/กระดูกบาง ผู้ป่วยที่มีปัญหาเกี่ยวกับโรคตับหรือโรคไต
  • ผู้ป่วยที่ใช้ยาในกลุ่มนี้ควรหลีกเลี่ยงการทำงานที่เสี่ยงต่อการเกิดอันตรายเช่น การควบคุมเครื่องจักรหรือการขับยานพาหนะ หากมีอาการมึนงงหลังจากใช้ยานี้
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง: ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิง) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

โดยทั่วไปยาในกลุ่มยับยั้งตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสไม่มีปฏิกิรยาะหว่างยากับยาชนิดอื่นอย่างชัดเจน

อย่างไรก็ดีควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาในกลุ่มนี้ร่วมกับยาที่อาจทำให้เกิดอาการคิวทียาว (QT prolongation) เช่น ยารักษากลุ่มอาการโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Antiarrhythmics) เช่น ยาควินิดีน (Quinidine), ยาไดโซไพรไมด์ (Dysopyramide), ยาอะมิโอดาโรน (Amiodarone), ยาโซทาลอล (Sotalol), ยาโดฟีทีไลด์ (Dofetilide) และยาไอบูลิไทด์ (Ibutilide) รวมไปถึงยาฆ๋าเชื้อแบคทีเรีย/ยาโมซิฟลอกซาซิน (Moxifloxacin) และยาต้านอาการซึมเศร้าต่างๆ (Antipsychotics)

ควรเก็บรักษากลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงอย่างไร?

ควรเก็บรักษากลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงในอุณหภูมิห้อง (สูงกว่า 25 องศาเซลเซียส/Celsius) เก็บให้พ้นจากที่มีแสงแดดส่องโดยตรง และเก็บให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

อนึ่งยาบางชนิดรวมยาในกลุ่มนี้อาจมีวิธีการเก็บรักษาเฉพาะ ควรติดต่อฝ่ายเภสัชกรรมของสถานพยาบาลถึงนโยบายการเก็บรักษายานี้ที่ถูกต้องหรือสอบถามจากเภสัชกรขณะรับยานี้

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

กลุ่มยาปิดกั้นตัวรับฮอร์โมนโกนาโดโทรปินรีลิสซิงที่ขึ้นทะเบียนและจำหน่ายในประเทศไทย มีชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตหรือจัดจำหน่ายดังต่อไปนี้

บรรณานุกรม

  1. Broqua P, Riviere PJ, Conn PM, et al. Pharmacological profile of a new, potent, and long-acting gonadotropin-releasing hormone antagonist: degarelix. J. Pharmacol. Exp. Ther. 2002;301: 95-102.
  2. Orgalutran from MIMS Thailand. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Orgalutran [2016,Feb20]
  3. Firmagon from MIMS Thailand. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Firmagon [2016,Feb20]
  4. Summaries of Product Characteristics. Cetrotide 0.25 mg. http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/8744 [2016,Feb20]
  5. Summaries of Product Characteristics. Firmagon 120mg Injection http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/21701#INTERACTIONS [2016,Feb20]
  6. CETROTIDE PIL http://www.emdserono.com/ms.country.us/en/images/Cetrotide_PI_tcm115_140012.pdf?Version= [2016,Feb20]
  7. ข้อมูลทั่วไปของผลิตภัณฑ์ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา http://wwwapp1.fda.moph.go.th/consumer/conframe.asp [2016,Feb20]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน DoubleJ Zeepeer M1441
Frame Bottom