Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หัวใจ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคหัวใจ 

บทนำ

คาร์ดิแอกไกลโคไซด์ (Cardiac glycoside) เป็นสารประกอบอินทรีย์ที่มีโครงสร้างทางเคมี ประกอบด้วยหมู่น้ำตาลหรือเรียกว่าหมู่ไกลโคไซด์ (Glycoside) จับอยู่กับหมู่อะไกลโคน (Aglycone, สารน้ำตาลหมู่หนึ่งในหมู่ไกลโคไซด์) สกัดได้จากพืชชั้นสูง เช่น วงศ์ Apocynaceae, Asclepiadaceae, Liliaceae, Ranunculaceae อาจจำแนกสารคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ Cardenolides และ Bufanolides

สำหรับฤทธิ์ทางยา คาร์ดิแอกไกลโคไซด์เป็นหมวดกลุ่มยาที่นำมารักษาโรคหัวใจล้มเหลวรวมถึงอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ นอกจากจะออกฤทธิ์ที่หัวใจแล้ว คาร์ดิแอกไกลโคไซด์ยังออก ฤทธิ์ที่กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ระบบประสาทของร่างกาย แต่หากจำแนกคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ตามการละลาย สามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ

  • กลุ่มที่ละลายในไขมัน เช่น Digitoxin, Beta-acetyldigitoxin
  • กลุ่มที่ดูดซึมร่วมกับไขมันในระดับกลางๆ เช่น Lanatoside C, Methyldigoxin
  • กลุ่มที่ละลายน้ำ เช่น Ouabain

สำหรับการบริหารยาในผู้ป่วย มีทั้งยาฉีดและยารับประทาน หลังการดูดซึมยาจะจับตัวกับโปรตีนในกระแสเลือด โดยทั่วไปจะถูกขับออกจากร่างกายทางปัสสาวะ ระยะเวลาของการกำจัดยาออกจากร่างกายจะขึ้นกับชนิดหรือกลุ่มของคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ซึ่งใช้ระยะเวลาที่ไม่เท่ากัน

ด้วยคาร์ดิแอกไกลโคไซด์เป็นยาที่มีฤทธิ์แรง ใช้ในปริมาณน้อยในการรักษา การใช้ยากลุ่มนี้จึงต้องอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของแพทย์อย่างถูกต้องและเหมาะสมเท่านั้น

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีสรรพคุณดังนี้

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ในเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจที่เรียกว่า Na+-K+-ATPase (Sodium-potassium adenosine triphosphatase) ทำให้เกิดการเพิ่มของเกลือโซเดียมที่อยู่ในเซลล์ และทำให้เกลือแคลเซียมถูกดึงออกมานอกเซลล์ ส่งผลให้เกิดแรงบีบตัวของกล้ามเนื้อหัวใจ และเกิดฤทธิ์ในการรักษาตามสรรพคุณ

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

การให้ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ในผู้ป่วยแต่ละรายบุคคลขึ้นกับ ชนิดของโรค ความรุนแรงของอาการ อายุ และน้ำหนักตัว จึงมีข้อแตกต่างกันออกไปที่รวมถึงขนาดยา ระยะเวลาในการใช้ยา และชนิดของตัวยา ดังนั้นผู้ป่วยควรต้องใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด ห้ามมิให้ซื้อรับประทานเอง ปรับขนาดรับประทานหรือหยุดการใช้ยาเอง

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้ เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย รู้สึกสับสน วิงเวียน ง่วงนอน ใจสั่น ตาพร่า เต้านมโตขึ้น

หากเป็นยาฉีด จะรู้สึกระคายเคืองบริเวณที่ฉีดยา และอาจทำให้หลอดเลือดหดตัวและนำไปสู่อาการความดันโลหิตสูงได้

มีข้อควรระวังการใช้ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้

  • การใช้ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ในผู้ป่วยที่ได้รับการฉายรังสีบริเวณหัวใจ อาจทำให้ฤทธิ์ในการรักษาของคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ด้อยลง ควรต้องปรับขนาดการใช้ยาในผู้ป่วยเป็นรายบุคคลไป
  • การใช้ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ร่วมกับยาต่อไปนี้ อาจทำให้ฤทธิ์การรักษาของคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ด้อยประสิทธิภาพลง หากมีความจำเป็นต้องใช้ร่วมกัน ควรปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมในผู้ป่วยเป็นรายบุคคลไป ยากลุ่มดังกล่าว เช่น Phenytoin, Neomycin, Sulphasala zine, Kaolin Pectin, และยาลดกรด
  • การใช้ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ร่วมกับยาต่อไปนี้ อาจส่งผลให้ระดับคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ในกระแสเลือดเพิ่มมากขึ้น จนอาจได้รับผลข้างเคียงของยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ตามมา ควรปรับขนาดรับประทานเพื่อความเหมาะสมในผู้ป่วยแต่ละราย ยากลุ่มดังกล่าว เช่น Calcium channel blocker, Spironolactone, Quinidine และเกลือแคลเซียม

ควรเก็บรักษายาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์อย่างไร?

ควรเก็บยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ที่อุณหภูมิไม่เกิน 25 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดดและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Cardial (คาร์เดียล) T.Man Pharma
Grexin(เกรกซิน) Pharmasant Lab
Lanoxin(ลานอกซิน) Aspen Pharmacare

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Cardiac_glycoside [2014,Sept20]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/Cardiac_glycoside [2014,Sept20]
3 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2580874 [2014,Sept20]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=DIGOXIN [2014,Sept20]
5 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=digoxin [2014,Sept20]
6 http://www.mims.com/USA/Drug/info/digoxin/?type=brief&mtype=generic [2014,Sept20]
7 http://www.drugs.com/enc/cardiac-glycoside-overdose.html [2014,Sept20]
8 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=digitoxin [2014,Sept20]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom