Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม  อาการทางจิตเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาควบคุมอารมณ์(Antimanic drugs หรือ Mood Stabilizers) เป็นกลุ่มยาที่มีฤทธิ์บำบัดหรือลดภาวะคลุ้มคลั่ง หรือความผิดปกติทางจิตใจ หรือความตื่นเต้นที่มีมากเกินไป ตัวยาจะช่วยปรับพฤติกรรมบางอย่างที่ไม่เหมาะสม เช่น พูดมากเกินไป มีความเชื่อมั่นมากผิดปกติ อยาอาหารเพิ่มขึ้น มีภาวะอารมณ์แปรปรวน ซึ่งพฤติกรรมดังกล่าวไม่ค่อยจะสอดคล้องกับสถานการณ์ความเป็นจริงสักเท่าใดนัก กรณีที่ผู้ป่วยมีอาการรุนแรงอาจแสดงออกในลักษณะเห็นภาพหลอน หรือมีอาการหวาดระแวงจนเกินเหตุ การใช้ยาควบคุมอารมณ์จึงเป็นหนึ่งทางเลือกที่แพทย์นำมาช่วยเหลือผู้ป่วย

ยาควบคุมอารมณ์มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ยาควบคุมอารมณ์

ยาควบคุมอารมณ์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ยาควบคุมอารมณ์มีกี่ประเภทอะไรบ้าง?

สามารถแบ่งยาควบคุมอารมณ์ออกเป็นประเภทดังนี้

1 ยาประเภทแร่ธาตุ(Mineral)

2 ยากันชัก(Anticonvulsants): ได้แก่

3 ยารักษาโรคจิต (Antipsychotics) ใช้บำบัดรักษาอาการโรคจิตเภท โรคอารมณ์สองขั้ว ภาวะซึมเศร้า ซึ่งมียาหลายรายการ เช่น Aripiprazole, Risperidone, Olanzapine, Quetiapine, Asenapine, Paliperidone, Ziprasidone, และ Lurasidone

อนึ่ง การใช้ยาควบคุมอารมณ์เพียงตัวเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับผุ้ป่วยที่มีอาการรุนแรง ส่วนมากแพทย์จะใช้ยามากกว่า 1 สูตรตำรับยาในการรักษาโดยมี Lithium หรือ Valproate เป็นยาร่วมซึ่งจะทำให้เกิดประสิทธิผลที่ดีกว่าการใช้ยาเพียงสูตรตำรับเดียว อย่างไรก็ตาม ก็มีความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงที่เกิดตามมามากขึ้นเช่นกัน

ยาควบคุมอารมณ์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาควบคุมอารมณ์มีกลไกการออกฤทธิ์ ดังนี้ เช่น

ยาควบคุมอารมณ์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาควบคุมอารมณ์มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

1 Lithium: ยาแคปซูลสำหรับรับประทานขนาด 300 มิลลิกรัม/แคปซูล

2 Valproate:

  • ยาฉีด 400 มิลลิกรัม/4 มิลลิลิตร
  • ยาเม็ดสำหรับรับประทานขนาด 200 และ 500 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาน้ำสำหรับรับประทานขนาด 200 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

3 Carbamazepine :

ยาควบคุมอารมณ์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ขนาดการใช้ยาควบคุมอารมณ์ต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์แต่ผู้เดียว และต้องอยู่ ในเงื่อนไขบางประการดังต่อไปนี้ เช่น

  • ห้ามปรับขนาดการใช้ยาด้วยตนเอง
  • ห้ามหยุดใช้ยาโดยไม่ได้ขอคำปรึกษาจากแพทย์
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้ร่วมกัน
  • ไม่ใช้ยาที่หมดอายุแล้ว
  • หยุดการใช้ยา หากเกิดอาการแพ้ยา แล้วรีบนำผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาล ทันที/ฉุกเฉิน
  • กรณีเกิดอาการข้างที่รบกวนการดำเนินชีวิตประจำวัน สามารถขอคำปรึกษา จากแพทย์/มาโรงพยาบาลก่อนแพทย์นัด เพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการใช้ยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วย
  • มารับยาและตรวจร่างกายตามที่แพทย์นัดหมายทุกครั้ง

เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาควบคุมอารมณ์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

ยาควบคุมอารมณ์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาควบคุมอารมณ์อาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ยาควบคุมอารมณ์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาควบคุมอารมณ์ เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยากลุ่มนี้
  • การใช้ยานี้กับ สตรีมีครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ ต้องอยู่ ภายใต้คำสั่งแพทย์เท่านั้น
  • ระหว่างที่ใช้ยากลุ่มนี้ ควรมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อตรวจร่างกาย เพื่อตรวจภาวะแทรกซ้อนตามที่แพทย์นัดทุกครั้ง
  • ระหว่างการใช้ยานี้หากพบอาการ อึดอัด/หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว ให้ตั้งสมมุติฐานว่า อาจเกิดอาการแพ้ยานี้ ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • ปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบัน ทุกชนิด (รวมยาควบคุมอารมณ์ด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บhaamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ยาควบคุมอารมณ์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาควบคุมอารมณ์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้ เช่น

ควรเก็บรักษายาควบคุมอารมณ์อย่างไร?

ควรเก็บรักษายาควบคุมอารมณ์ดังนี้ เช่น

  • เก็บยาตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยา
  • ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น
  • เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น
  • เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง
  • ไม่เก็บยาที่หมดอายุ
  • ไม่ทิ้งยาลงพื้นดินหรือตามแม่น้ำคูคลองในธรรมซาติ

ยาควบคุมอารมณ์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาควบคุมอารมณ์ มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Licarb (ไลคราบ) R.x.
Limed (ไลเมด) Medifive
Lamictal (ลามิกทอล) GlaxoSmithKline
Antafit (แอนตาฟิท) Polipharm
Carbazene (คาร์บาซีน) Medifive
Carmapine (คาร์มาปีน) Pharmasant Lab
Carpine (คาร์ปีน) Atlantic Lab

บรรณานุกรม

  1. https://www.britannica.com/science/antimanic-drug [2018,Aug11]
  2. https://www.youtube.com/watch?v=0mhAN4-8uWo [2018,Aug11]
  3. http://tmedweb.tulane.edu/pharmwiki/doku.php/mood_stabilizers_antimanic [2018,Aug11]
  4. https://www.mims.com/thailand/drug/info/sodium%20valproate%20aguettant/?type=brief [2018,Aug11]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom