Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  ระบบอวัยวะสืบพันธุ์สตรี  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

เยื่อบุโพรงมดลูก หรือเยื่อบุมดลูก (Endometrium) คือเยื่อเมือกบุภายในโพรงของมดลูก (ดังนั้นจึงเป็นเนื้อเยื่อเฉพาะในเพศหญิงเท่านั้น) ซึ่งในคนปกติเยื่อบุโพรงมดลูกมีความหนาประมาณ 5-6.7 มิลลิเมตร เป็นผนังด้านในสุดของมดลูก ซึ่งในแต่ละรอบประจำเดือนเยื่อบุโพรงมดลูกจะได้รับการกระตุ้นจากฮอร์โมนเพศหญิงจากรังไข่ให้เจริญเติบโตหนาตัวขึ้น เพื่อรองรับการฝังตัวของไข่ที่ผสมกับตัวอสุจิ (สะเปิร์ม,Sperm) เพื่อการเจริญเติบโตเป็นทารก แต่เมื่อไม่มีการฝังตัวของไข่ เยื่อบุโพรงมดลูกจะลอกตัว เกิดเป็นประจำเดือนขึ้น แต่ถ้ามีการฝังตัวของไข่ที่ผสมแล้ว เยื่อบุโพรงมดลูกจะเจริญกลายเป็นส่วนหนึ่งของรก ซึ่งเป็นทางผ่านของออก ซิเจน และอาหารจากเลือดของแม่ สู่ทารกในครรภ์

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก หรือโรคมะเร็งเยื่อบุมดลูก (Endometrial cancer) คือ โรค มะเร็งที่เกิดกับเยื่อบุโพรงมดลูก เป็นโรคพบได้ประมาณ 6% ของโรคมะเร็งในผู้หญิงทั้งหมด ในสหรัฐอเมริกาพบโรคนี้ได้บ่อย โดยพบได้สูงติด 1 ใน 4 ลำดับของมะเร็งพบบ่อยในผู้หญิงสหรัฐอเมริกา แต่เป็นโรคพบได้เรื่อยๆไม่ถึงกับบ่อยในบ้านเรา โดยไม่ติด 1 ใน 10 ของมะเร็งพบบ่อยในผู้หญิงของบ้านเรา ทั้งนี้ในสหรัฐอเมริกา พบโรคนี้ได้ประมาณ 22.6-25.2 ต่อประชา กรหญิง 100,000 คน ส่วนในประเทศไทยช่วงปี พ.ศ. 2544-2546 พบโรคนี้ 2.8 รายต่อประชา กรหญิง 100,000

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก เป็นโรคของผู้ใหญ่ มักพบในอายุตั้งแต่อายุ 40 ขึ้นไป แต่พบได้ในอายุต่ำกว่านี้ (ประมาณ 5% พบในอายุต่ำกว่า 40 ปี) โดยพบได้สูงขึ้นในช่วงวัยหมดประ จำเดือนแล้ว โดย 20-25% พบในวัยยังมีประจำเดือนอยู่

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกมีกี่ชนิด?

มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

เกือบทั้งหมดของโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกเป็นมะเร็งชนิดอะดีโนคาร์ซิโนมา (Adeno carcinoma) โดยชนิดที่พบบ่อย 75%-80% คือชนิด เอ็นโดมีทริออย (Endometrioid adeno carcinoma) ซึ่งเป็นมะเร็งชนิดมีความรุนแรงน้อยกว่าชนิดอื่น แต่ชนิดมีความรุนแรงสูงกว่า คือ ชนิดสะความัส (Squamous cell carcinoma) ชนิดเคลียร์เซลล์ (Clear cell Carcinoma) ชนิดมีเซนคายมัล (Mesenchymal tumor) ชนิดมิวซินัส (Mucinous carcinoma) และชนิดพาพิลลารีซีรัส (Papillary serous adenocarcinoma ซึ่งมีลักษณะการแพร่กระจายของโรคเหมือนโรคมะเร็งรังไข่) ซึ่งแต่ละชนิดดังกล่าวพบได้ประมาณ 3-5%

อนึ่ง ยังมีการแบ่งมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก เป็น 2 ชนิด คือ มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกชนิด 1 (Endometrial cancer type I) และ มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก ชนิด 2 ( Endometrial cancer type II)

มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกชนิด 1 มักพบในอายุน้อยกว่า พบในวัยใกล้หมดประจำเดือน หรือวัยเพิ่งหมดประจำเดือน มีธรรมชาติของโรคสัมพันธ์กับฮอร์โมนเอสโตรเจน เซลล์มะเร็งเป็นชนิด Endometrioid และเซลล์มะเร็งแบ่งตัวต่ำ (Grade 1) ไม่ค่อยมีการรุกรานเข้าผนังมดลูกชั้นกล้ามเนื้อ และเป็นชนิดมีความรุนแรงของโรค/การพยากรณ์โรคดี

มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกชนิด2 มักพบในผู้สูงอายุ ในวัยหมดประจำเดือนนานแล้ว มีธรรมชาติของโรค ไม่สัมพันธ์กับฮอร์โมนเอสโตรเจน เซลล์มะเร็งมักเป็นชนิด Clear cell และ Serous และเซลล์มะเร็งแบ่งตัวสูง (Grade 3) มีการรุกรานเข้าผนังมดลูกชั้นกล้ามเนื้อสูง และเป็นชนิดมีความรุนแรงของโรค/การพยากรณ์โรคเลวกว่าชนิด 1 มาก

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

ปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนของการเกิดโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก แต่พบมีปัจจัยเสี่ยงดังนี้ คือ

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกมีอาการอย่างไร?

อาการพบบ่อยของโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก คือ

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกได้จาก ประวัติอาการ การตรวจร่างกาย และการตรวจภายใน แต่ที่ให้ผลแน่นอนคือการขูดมดลูกเพื่อนำเยื่อบุโพรงมดลูกเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

เมื่อทราบผลว่าเป็นโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกแล้ว จะมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติม เพื่อประ เมินระยะโรคมะเร็งและสุขภาพของผู้ป่วย เช่น การตรวจเลือดดูโรคเบาหวานดูการทำงานของไขกระดูก (การตรวจซีบีซี/CBC) ตับและไต การตรวจภาพปอดด้วยเอกซเรย์ดูโรคปอด หัวใจ และโรคมะเร็งฯแพร่กระจายสู่ปอด และอาจตรวจภาพช่องท้องด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อดูโรคมะเร็งฯลุกลามแพร่กระจายในช่องท้อง ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกมีกี่ระยะ?

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก มี 4 ระยะเช่นเดียวกับโรคมะเร็งอื่นๆ และในบางระยะอาจแบ่ง เป็นระยะย่อยได้อีกเพื่อแพทย์โรคมะเร็งใช้เป็นแนวทางในการรักษา และในการศึกษา ระยะทั้ง 4 ได้แก่

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกรักษาอย่างไร?

การรักษาหลักในโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก คือการผ่าตัดมดลูก ปีกมดลูก รังไข่ และบางครั้งผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกรานออกด้วย ต่อจากนั้นจึงประเมินผลชิ้นเนื้อหลังการผ่าตัดอีกครั้งด้วยการตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อดูการลุกลามของโรค เมื่อพบเป็นโรคระยะลุก ลาม แพทย์จะรักษาต่อเนื่องด้วยรังสีรักษาและ/หรือยาเคมีบำบัด ส่วนยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในขั้นตอนของการศึกษา

แต่โรคในระยะที่ผ่าตัดไม่ได้ หรือเมื่อสุขภาพผู้ป่วยไม่อำนวยต่อการผ่าตัด การรักษาคือ รังสีรักษาวิธีการเดียว หรือร่วมกับยาเคมีบำบัด ทั้งนี้ขึ้นกับระยะโรค และดุลพินิจของแพทย์

มีผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก ขึ้นกับวิธีรักษา โดยโอกาสเกิดผล ข้างเคียงจะสูงขึ้นเมื่อ ใช้การรักษาหลายๆวิธีร่วมกัน รวมทั้งในผู้สูงอายุ ในผู้มีโรคเรื้อรังประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคไขมันในเลือดสูง โรคความดันโลหิตสูง โรคที่ก่อให้เกิดการอักเสบเรื้อรังของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (เช่น โรคภูมิต้านตนเอง/โรคออโตอิมมูน) เมื่อสูบบุหรี่ และ/หรือดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกรุนแรงไหม?

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก เป็นโรคมะเร็งที่มีความรุนแรงปานกลาง มีโอกาสรักษาได้หาย ทั้งนี้ความรุนแรงของโรคขึ้นกับ ระยะโรค ชนิดของเซลล์มะเร็ง การผ่าตัดได้หรือไม่ อายุ และสุขภาพผู้ป่วย

โดยทั่วไป อัตรารอดที่ 5 ปีหลังการรักษาในโรคระยะที่ 1 ประมาณ 80-90% ระยะที่2 ประมาณ 70-80% ระยะที่3 ประมาณ 30-50% และระยะที่ 4 ประมาณ 0-20%

มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกไหม? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

ปัจจุบันยังไม่พบวิธีที่มีประสิทธิภาพในการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกให้พบตั้งแต่ยังไม่มีอาการ ดังนั้นการดูแลตนเองที่ดีที่สุดในขณะนี้ คือ รีบพบแพทย์เมื่อมีอาการดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ อาการ โดยเฉพาะการมีเลือดออกทางช่องคลอดหลังวัยหมดประจำเดือนแล้ว

ป้องกันโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกอย่างไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก แต่การหลีก เลี่ยงปัจจัยเสี่ยงต่างๆที่หลีกเลี่ยงได้ ดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ ปัจจัยเสี่ยง อาจช่วยลดโอกาสเกิดโรคลงได้บ้าง เช่น การควบคุมน้ำหนัก การออกกำลังกายสม่ำเสมอตามควรกับสุขภาพ การลดอาหารแป้ง น้ำตาไขมัน และอาหารรสเค็ม ทั้งนี้เพื่อลดโอกาสเกิดโรคต่างๆที่เป็นปัจจัยเสี่ยง ได้แก่ โรคอ้วนโรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง รวมทั้งไม่ซื้อยาฮอร์โมนต่างๆบริ โภคเองโดยไม่ใช่คำแนะนำจากแพทย์

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็ง และการดูแลผู้ป่วยมะเร็ง ซึ่งรวมทั้งในมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haarmor.com 2 บทความ คือ เรื่อง การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็ง และการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็ง และเรื่อง การดูแลตนเอง การดูแลผู้ป่วยเคมีบำบัด)

บรรณานุกรม

  1. Edge, S. et al. (2010). AJCC: Cancer staging handbook. New York: Springer
  2. Endometrial cancer http://en.wikipedia.org/wiki/Endometrial_cancer [2013, Nov 27].
  3. Endometrial carcinoma http://emedicine.medscape.com/article/254083-overview#showall [2013,Nov27].
  4. Haffty, B., and Wilson, L. (2009). Handbook of radiation oncology: basic principles and clinical protocols. Boston: Jones and Bartlett Publishers Halperin, E., Perez, C., and Brady, L. (2008). Perez and Brady: Principles and practice of Radiation Oncology (5th edition). Philadelphia: Wolters Kluwer/ Lippincott Williams & Wilkins
  5. Khuhaprema, T. et al. (2010). Cancer in Thailand. Volume. V, 2001-2003. Thai National Cancer Institute
updated 2013, Nov 28


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน MTAGodLike
Frame Bottom