Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไขกระดูก  ระบบโลหิตวิทยา  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซีด  เลือดออกง่าย  มะเร็งเม็ดเลือดขาว 

บทนำ

โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว/มะเร็งเม็ดเลือดขาว(Leukemia/ลูคีเมีย) คือโรคมะเร็งของไขกระดูก ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อในระบบโลหิตวิทยา จัดเป็นมะเร็งกลุ่ม ‘ลิ้มโฟมาและลูคีเมีย(Lymphoma and Leukemia)’ โดยเกิดจากไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดขาวในปริมาณผิดปกติ ซึ่งทั่วไปจะสร้างในปริมาณสูงขึ้น แต่ผู้ป่วยบางรายปริมาณเม็ดเลือดขาวอาจปกติ หรือ ต่ำกว่าปกติได้ โดยนอกจากความผิดปกติในปริมาณแล้ว การทำงานของเม็ดเลือดขาวยังผิดปกติด้วย นอกจากนั้น ยังส่งผลให้การสร้างเม็ดเลือดแดงและเกล็ดเลือด ลดลงผิดปกติไปด้วย ซึ่งอาการหลักของมะเร็งเม็ดเลือดขาว คือ ติดเชื้อง่าย ซีด เลือดออกง่าย/มีจ้ำห้อเลือดง่ายทั่วตัว

มะเร็งเม็ดเลือดขาว ยังจัดเป็นมะเร็งในกลุ่มมะเร็งโรคเลือด/มะเร็งระบบโลหิตวิทยา(Hematologic malignancy หรือ Non solid tumor) พบบ่อยทั้งในเด็ก ผู้ใหญ่ และในผู้สูงอายุ ทั้งในทั่วโลก และในประเทศไทย และ จัดเป็นโรคที่มีความรุนแรงสูง ซึ่งทั่วโลกในปี พ.ศ. 2543 พบผู้ป่วยด้วยโรคนี้ทั้งหมด 256,000 ราย ในจำนวนนี้เสียชีวิต 209,000 ราย ส่วนในประเทศไทยในช่วง พ.ศ.2553-2555พบโรคนี้อยู่ใน 10 ลำดับโรคมะเร็งพบบ่อยทั้งในเพศหญิงและในเพศชาย

มะเร็งเม็ดเลือดขาวมีหลากหลายชนิดย่อย แต่แบ่งได้เป็น 2 ชนิดหลัก คือ

และทั้งสองชนิดดังกล่าว ยังแบ่งย่อยเป็นชนิดเฉียบพลัน (Acute) และชนิดเรื้อรัง (Chronic)

ก. มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน ได้แก่ มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดมีความรุนแรงสูง มีอาการรุนแรง และต้องการรักษาโดยรีบด่วน เนื่องจากเซลล์ไขกระดูก สร้างเซลล์เม็ดเลือดโดยเฉพาะเม็ดเลือดขาวที่ปกติลดลงอย่างมากมาย

ข. มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเรื้อรัง มีความรุนแรงน้อยกว่าชนิดเฉียบพลัน ธรรมชาติของโรคจะค่อยเป็นค่อยไป ไขกระดูกยังพอสร้างเม็ดเลือดปกติได้ แต่ในโรคระยะสุดท้ายของชนิดเรื้อรัง มีโอกาสที่โรคจะเปลี่ยนเป็นชนิดเฉียบพลันได้สูง ซึ่งจะส่งผลให้โรครุนแรงมาก จนมักเป็นสาเหตุให้เสียชีวิต

อนึ่ง มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดที่พบบ่อย คือ

ซึ่งทั้งสองชนิดหลัง พบในผู้ใหญ่สูงกว่าในเด็ก และเป็นชนิดที่พบได้เรื่อยๆไม่บ่อยเท่าชนิด เอแอลแอลในเด็ก

มะเร็งเม็ดเลือดขาวมีสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยงจากอะไร?

มะเร็งเม็ดเลือดขาว

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนของมะเร็งเม็ดเลือดขาว แต่การศึกษาระบุว่า น่าจะมาจากหลายสาเหตุร่วมกันโดยเฉพาะการมีปฏิกิริยาระหว่างสารเคมีต่างๆในสิ่งแวดล้อมของผู้ป่วยกับพันธุกรรมของผู้ป่วย ทั้งนี้ ปัจจัยเสี่ยง เช่น

  • พันธุกรรมผิดปกติหลายชนิดร่วมกัน เช่น ผู้ป่วยกลุ่มดาวน์ซินโรม(Down syndrome) หรือ มีความผิดปกติของโครโมโซมที่ชื่อ Philadelphia chromosom อีกชื่อคือ Philadelphia translocation ย่อว่า ‘Ph’
  • อาจจากได้รับรังสีชนิดต่างๆปริมาณสูง เช่น จากอุบัติเหตุโรงไฟฟ้าปรมาณู รังสีเอกซ์(X-ray)
  • บางการศึกษาพบ ว่า อาจจากติดเชื้อไวรัสบางชนิด เช่น ไวรัสเฮชทีแอลวี (Human T-lymphotropic virus Type I หรือเรียกย่อว่า HTLV-1)
  • บางการศึกษารายงานว่า อาจเกิดจากการสัมผัสสารเคมีบางชนิดในปริมาณสูงเรื้อรังจากสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะการได้รับตั้งแต่ขณะอยู่ในครรภ์ หรือเมื่อเป็นเด็กเล็ก เช่น Gasoline ยาฆ่าแมลงบางชนิด

มะเร็งเม็ดเลือดขาวมีอาการอย่างไร?

อาการของมะเร็งเม็ดเลือดขาวเกิดจากไขกระดูกปกติทำงานลดลง คือ

แพทย์วินิจฉัยมะเร็งเม็ดเลือดขาวได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวได้จาก อาการ การตรวจร่างกาย ตรวจเลือดซีบีซี(CBC) และการตรวจไขกระดูกด้วยการตรวจทางเซลล์วิทยา และ/หรือ การตรวจทางพยาธิวิทยา และอาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติมทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ เช่น การตรวจเลือดดูความผิดปกติของโครโมโซม/ จีน

มะเร็งเม็ดเลือดขาวมีกี่ระยะ?

ไม่มีการจัดระยะโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเหมือนในโรคมะเร็งอื่นๆ เพราะเป็นโรคเกิดในไขกระดูก(มะเร็งระบบโลหิตวิทยา หรือ Non solid tumor) เมื่อตรวจพบ โรคจะแพร่กระจายในไขกระดูกทั่วตัวอยู่แล้ว ดังนั้น แพทย์จึงแบ่งโรคตามความรุนแรง เป็น

มะเร็งเม็ดเลือดขาวรุนแรงไหม?

มะเร็งเม็ดเลือดขาว จัดเป็นมะเร็งมีความรุนแรงสูง อย่างไรก็ตามความรุนแรงของโรคยังขึ้นกับหลายปัจจัย เช่น อายุ ชนิดของเซลล์มะเร็ง จำนวนเม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง และเกล็ดเลือด ที่ตรวจครั้งแรก และการมีโรคแพร่กระจายเข้าเนื้อเยื่อ/อวัยวะอื่นที่ไม่ใช่ไขกระดูก ดังกล่าวแล้ว

รักษามะเร็งเม็ดเลือดขาวได้อย่างไร?

การรักษาหลักในมะเร็งเม็ดเลือดขาว คือ

มีผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวขึ้นกับวิธีรักษา และผลข้างเคียงจะสูง ขึ้นเมื่อ

*ทั้งนี้ ผลข้างเคียงตามวิธีรักษา ได้แก่

ก. ยาเคมีบำบัด: ผลข้างเคียงที่พบได้ คือ อาการ คลื่นไส้ อาเจียน ผมร่วง ภาวะซีด การมีเลือด ออกได้ง่ายจากภาวะเกล็ดเลือดต่ำ และการติดเชื้อจากภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ (ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำจากเคมีบำบัด และ/หรือรังสีรักษา:การดูแลตนเอง)

ข. รังสีรักษา: ผลขางเคียงที่พบได้ คือ ผลข้างเคียงต่อผิวหนังตรงส่วนที่ฉายรังสี และต่อเนื้อเยื่อเฉพาะส่วนที่ได้รับรังสี ซึ่งในโรคนี้มักเป็นการฉายรังสีในบริเวณสมองเพื่อป้องกันการเกิดโรคแพร่กระจายสู่สมอง (การดูแลผิวหนัง และผลข้างเคียงต่อผิวหนังบริเวณฉายรังสีรักษา และผลข้างเคียงและวิธีดูแลตนเองเมื่อฉายรังสีรักษาบริเวณสมอง)

ค. ยารักษาตรงเป้า: ผลข้างเคียงที่อาจพบได้ คือ ยาบางชนิดอาจก่อให้เกิดสิวขึ้นทั่วตัวรวมทั้งใบหน้า และยาบางชนิดอาจก่อให้เกิดภาวะเลือดออกได้ง่าย แผลต่างๆติดยากเมื่อเกิดบาด แผล และอาจเป็นสาเหตุให้ลำไส้ทะลุได้

ง. การปลูกถ่ายไขกระดูก: ผลข้างเคียงที่อาจพบได้ คือ การติดเชื้อที่รุนแรง การที่ร่างกายปฏิเสธไขกระดูกผู้อื่น (ปลูกถ่ายแล้ว ไขกระดูกไม่ติด ร่างกายไม่ยอมรับ หรือ Graft rejection) ไขกระดูกผู้อื่นปฏิเสธร่างกายเราเอง ก่อให้เกิดการอักเสบของเนื้อเยื่อ/อวัยวะต่างๆ (GVHD, Graft versus host disease) และการอักเสบเรื้อรังของอวัยวะในระบบทางเดินอาหาร ตับ และปอด

มีการตรวจคัดกรองและป้องกันมะเร็งเม็ดเลือดขาวอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวตั้งแต่ยังไม่มีอาการ และยังไม่มีวิธีป้องกันโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวที่ชัดเจน

อย่างไรก็ตามเมื่อดูจากปัจจัยเสี่ยง มารดาในช่วงตั้งครรภ์และเด็กเล็กควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารเคมีชนิดต่างๆ

อนึ่ง วิธีที่ดีที่สุดอีกประการ คือ การสังเกตตนเองเสมอ รวมทั้งการสังเกตบุตรหลาน และรีบพบแพทย์/มาโรงพยาบาล เมื่อพบอาการผิดปกติต่างๆดังกล่าวในหัวข้อ’อาการฯ’ เพื่อการวินิจฉัยและรักษาโรคแต่เนิ่นๆ

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งทุกชนิดรวมถึงมะเร็งเม็ดเลือดขาวจะคล้ายๆกัน ปรับใช้ด้วยกันได้ แนะนำอ่านเพิ่มเติมในเว็บhaamor.com ในบทความเรื่อง

บรรณานุกรม

  1. DeVita, V., Hellman, S., and Rosenberg, S. (2005). Cancer: principles& practice of oncology (7th edition). New York: Lippincott Williams & Wilkins.
  2. Halperin, E., Perez, C., and Brady, L. (2008). Perez and Brady: Principles and practice of Radiation Oncology (5th edition). Philadelphia: Wolters Kluwer/ Lippincott Williams & Wilkins.
  3. Imsamran, W. et al. 2015. Cancer in Thailand vol Viii, 2010-2012, National Cancer Institute, Ministry of Public Health. Thailand
  4. http://en.wikipedia.org/wiki/Leukemia [2018,Sept1]
  5. https://curesearch.org/5-Year-Survival-Rate [2018,Sept1]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน sirikul Mekt PRdelivery aomki Moomanow23456789
Frame Bottom