Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไขกระดูก  ระบบโลหิตวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซีด  เลือดออกง่าย 

บทนำ

โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia หรือ ลิวคีเมีย) มีหลายชนิด แต่แบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่ คือ มะเร็งเม็ดเลือดขาวกลุ่ม ลิมโฟซิติค (Lymphocytic leukemia) และมะเร็งเม็ดเลือดขาวกลุ่มมัยอีโลจีนัส (Myelogenous leukemia) ซึ่งมะเร็งเม็ดเลือดขาวทั้งสองกลุ่ม แต่ละกลุ่มยังแบ่งเป็น ชนิดเฉียบพลัน (Acute) และชนิดเรื้อรัง (Chronic) ในบทนี้ จะกล่าวถึงเฉพาะมะเร็งเม็ดเลือดขาวมัยอีโลจีนัสชนิดเรื้อรัง ที่เรียกในภาษาแพทย์ว่า Chronic Myelogenous Leukemia แต่นิยมเรียก ชื่อย่อของโรค คือ โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล (CML) ซึ่งในบทนี้ต่อไป ขอเรียกโรคนี้ว่า มะเร็งเม็ดเลือดขาว ซีเอ็มแอล

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลคืออะไร ?

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล เป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวที่พบบ่อยอีกโรคหนึ่ง แต่ในภาพ รวมทั้งในเด็กและในผู้ใหญ่ พบได้น้อยกว่า ชนิดเอแอลแอลมาก

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล เป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวกลุ่มมัยอีโลจีนัส ชนิดเรื้อรัง ซึ่งเกิดจากมีการสร้างเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดมัยอีลอยด์/Myeloid (เม็ดเลือดขาวมี 2 ชนิด คือ ชนิด มัยอีลอยด์ และชนิดลิ้มโฟไซต์/Lymphocyte) ในไขกระดูกมากผิดปกติ มีการดำเนินโรคที่ค่อนข้างช้า ไม่รุนแรงเหมือน มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาวเอแอลแอล (ALL) และมะเร็งเม็ดเลือดขาวเอเอ็มแอล (AML)

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลมักพบในใคร ?

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลเป็นโรคที่พบได้ทั้งในเด็กและในผู้ใหญ่ แต่ส่วนใหญ่พบในผู้ใหญ่ อายุเฉลี่ยที่พบได้บ่อย คือ 38-42 ปี และมักพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิงเล็กน้อยประ มาณ 1.3 : 1 และในผู้ป่วยเด็กนั้นประมาณ 80% มักพบในเด็กอายุมากกว่า 4 ปี

อะไรเป็นสาเหตุของโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล ?

ปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงของการเกิดมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล แต่มีหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคนี้ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มปัจจัย คือ

  • ปัจจัยทางกรรมพันธุ์ ประมาณ 90-95% ของผู้ป่วยจะตรวจพบว่ามี พันธุกรรม ชนิด ฟิลาเดลเฟีย โครโมโซม (Philadelphia (Ph) chromosome) ซึ่งเป็นความผิดปกติของโครโมโซมคู่ที่ 9 และคู่ที่ 22 ซึ่งส่งผลให้เซลล์เม็ดเลือดปกติ กลาย เป็นเซลล์ตัวอ่อนที่แบ่งตัวมากขึ้นจนกลายเป็นเซลล์มะเร็งซีเอ็มแอล
  • ปัจจัยจากสิ่งแวดล้อม เช่น
    • ได้รับรังสีไอออนไนซ์ (Ionizing radiation เป็นรังสีใช้ในการตรวจและรักษาโรค) ปริมาณสูง เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้มีอุบัติการณ์ของซีเอ็มแอลสูงในรังสีแพทย์
    • รังสีจากสารกัมมันตรังสีชนิดต่างๆ เช่น ซีเซียม (เช่น จากอุบัติเหตุของโรงไฟ ฟ้าปรมาณู) โดยได้รับในปริมาณที่ไม่ถึงกับทำให้เกิดอันตรายถึงชีวิต แต่ทำให้เกิดความเสียหายขึ้นกับหน่วยพันธุกรรมของเซลล์ไขกระดูก เมื่อเวลาผ่านไป 5-10 ปี หรือ นานกว่านี้ ความเสียหายนั้นๆอาจขยายตัวขึ้น ทำให้มีโอกาสเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดนี้ได้
    อนึ่ง สาเหตุทางสิ่งแวดล้อมนี้มีความสัมพันธ์กับโรคนี้เพียงประมาณ 5-7% เท่านั้น และแทบจะไม่สัมพันธ์กับผู้ป่วยเด็กที่เป็นโรคนี้เลย
 

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลมีอาการอย่างไรบ้าง ?

อาการที่พบในผู้ป่วยมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลนั้น จะมีลักษณะเฉพาะแตกต่างจากโรคอื่นๆ โดยมีลักษณะทางโลหิตวิทยา (เลือด) และทางอาการค่อยๆเปลี่ยนแปลงไป ซึ่งแบ่งอาการออกเป็น 3 ระยะ (phase) คือ

 

แพทย์วินิจฉัยมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลได้อย่างไร ?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล ได้จาก

 

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลมีกี่ระยะ ?

ไม่มีการจัดระยะโรคในมะเร็งเม็ดเลือดขาวทุกชนิด รวมทั้งชนิดซีเอ็มแอล เพราะเป็นโรคเกิดในไขกระดูกทั้งตัว ดังนั้นเมื่อเกิดโรค โรคจึงเกิดทั่วตัวแล้ว แต่สามารถแบ่งโรคได้เป็น 3 ระ ยะตามความรุนแรงของโรค ดังกล่าวแล้ว คือ ระยะเรื้อรัง ระยะระหว่างกลาง และระยะรุนแรง

รักษามะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลอย่างไร ?

การดูแลรักษาผู้ป่วยมะเร็งซีเอ็มแอลนั้น ในปัจจุบันมีการรักษาได้ 3 วิธีหลัก ซึ่งการจะใช้วิธีใดขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์ ซึ่งทั้ง 3 วิธี ได้แก่

 

การรักษามะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลมีผลข้างเคียงอย่างไร ?

 

มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลเป็นโรครุนแรงไหม ?

ผู้ป่วยมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลส่วนใหญ่ เมื่อได้รับการรักษา มักมีชีวิตอยู่ได้ประ มาณ 3-5 ปีนับจากการวินิจฉัยโรค (อัตราอยู่รอดที่ 5 ปี ประมาณ 40-80%) ซึ่งความแตกต่างในอัตรารอดชีวิต ขึ้นอยู่กับการตอบสนองต่อยาในการรักษาควบคุมโรคในระยะเรื้อรัง ถ้าควบ คุมโรคในระยะนี้ได้ดี โอกาสรอดชีวิตจะสูงขึ้น เพราะผู้ป่วยจะเสียชีวิตอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่เดือนถ้าโรคผ่านจากระยะเรื้อรัง เข้าสู่ ระยะระหว่างกลาง และระยะรุนแรง นอกจากนั้น ยังขึ้นกับ สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วยด้วย

มีวิธีตรวจคัดกรองมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลไหม ? ควรพบแพทย์เมื่อไร ?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบมะเร็งเม็ดเลือดขาวทุกชนิด รวมทั้งชนิด ซีเอ็มแอลให้พบตั้งแต่ยังไม่มีอาการ ดังนั้นเมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆดังกล่าว จึงควรรีบพบแพทย์ เพื่อการวินิจฉัยและรักษาแต่เนิ่นๆ

ป้องกันมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอลได้อย่างไร ?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล แต่มีข้อแนะนำ เพราะอาจลดโอกาสเกิดโรคนี้ได้บ้าง คือ การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงต่างๆที่เกิดจากสิ่งแวดล้อมซึ่งสามารถหลีกเลี่ยงได้ เช่น หลีกเลี่ยงการได้รับรังสีไอออนไนซ์ เป็นต้น

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็ง อ่านเพิ่มเติมใน การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็ง การดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็ง และในบทความการดูแลตนเอง การดูแลผู้ป่วยเคมีบำบัด

Updated 2013, July 15


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน Fluke007 Earthmanoytasai
Frame Bottom