Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เต้านม  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ก้อนในเต้านม  มะเร็งเต้านม  

บทนำ

โรคมะเร็งเต้านม/มะเร็งเต้านม(Breast cancer)คือ โรคที่เซลล์เนื้อเยื่อเต้านมมีการเจริญเติบโตและแบ่งตัวอย่างรวดเร็วเกินปกติ โดยที่ร่างกายควบคุมการแบ่งตัวนี้ไม่ได้ จึงส่งผลให้เกิดเป็นก้อนเนื้อมะเร็ง/แผลมะเร็งรุกราน/ลุกลามในเต้านม ลุกลามออกนอกเต้านมเข้าสู่เนื้อเยื่อผนังหน้าอก เช่น กล้ามเนื้อใต้เต้านม เข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองใกล้เต้านม ที่สำคัญคือ ต่อมน้ำเหลืองรักแร้รวมถึงต่อมน้ำเหลืองเหนือกระดูกไหปลาร้าด้านเดียวกับเต้านมที่เกิดโรค นอกจากนั้นยังอาจลุกลาม/แพร่กระจายเข้าสู่เต้านมและ/หรือต่อมน้ำเหลืองรักแร้และ/หรือต่อมน้ำเหลืองเหนือกระดูกไหปลาร้าอีกด้านได้อีกด้วย และเมื่อโรครุนแรงขึ้นก็จะแพร่กระจายทางกระแสโลหิตสู่อวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย ที่พบบ่อย คือ กระดูก ปอด ตับ และสมอง และยังแพร่กระจายทางระบบน้ำเหลืองสู่ต่อมน้ำเหลืองที่ไกลจากเต้านม เช่น ในช่องอก และ/หรือในช่องท้องรอบๆท่อเลือดแดง

โรคมะเร็งเต้านมในสตรี/ในผู้หญิง เป็นโรคมะเร็งพบบ่อยของหญิงไทยและของผู้หญิงทั่วโลกโดยอยู่ในลำดับ 1 - 2 ของโรคมะเร็งในผู้หญิงทั้งหมด คิดเป็นประมาณ12%ของ ประชากรหญิงทั่วโลก และเป็นประมาณ25%ของมะเร็งในผู้หญิง ทั้งนี้เป็นโรคมะเร็งของผู้ใหญ่ พบได้สูงขึ้นตั้งแต่อายุ 45-50 ปีขึ้นไป (ประมาณ 5% พบในอายุต่ำกว่า 40 ปี) โดยผู้ชายพบน้อยกว่าผู้หญิง100 เท่า ซึ่งข้อมูลในโรคมะเร็งเต้านมของผู้ชายยังมีน้อยมากเนื่องจากพบได้น้อย ทางการแพทย์จึงอนุโลมให้ดูแลรักษาเช่นเดียวกับโรคมะเร็งเต้านม ผู้หญิง

สถิติการเกิดมะเร็งเต้านมในผู้หญิงต่างกันในแต่ละเชื้อชาติและภูมิประเทศ มีรายงาน พบได้ ดังนี้

  • 18 - 28 รายต่อประชากรหญิง 100,000 คนในภูมิภาคเอเชีย
  • 22 - 28 รายต่อประชากรหญิง 100,000 คนในภูมิภาคอัฟริกา
  • 49 - 78 รายต่อประชากรหญิง 100,000 คนในทวีปยุโรป
  • ประมาณ 42 รายต่อประชากรหญิง 100,000 คนในอเมริกากลางและอเมริกาใต้ และ
  • ประมาณ 90 รายต่อประชากรหญิง 100,000 คนในอเมริกาเหนือ
  • ส่วนในประเทศไทยช่วงปี พ.ศ. 2553-2555 รายงานมะเร็งเต้านมในหญิงไทย 28.5 รายต่อประชากรหญิงไทย 100,000 คนและในชายไทย 0.5 รายต่อประชากรชาย 100,000 คน

อนึ่ง ในผู้ชายก็พบมะเร็งเต้านมได้ แต่พบได้น้อย โดยพบได้ประมาณ 1รายต่อชาย1,000คน ทั้งนี้ ธรรมชาติของโรค การดำเนินโรค ชนิดเซลล์มะเร็ง ระยะโรค การวินิจฉัย การรักษา และการพยากรณ์โรค จะเช่นเดียวกับในมะเร็งเต้านมผู้หญิง

โดยทั่วไปเมื่อกล่าวถึงมะเร็งเต้านม จะหมายถึงเฉพาะ ‘มะเร็งเต้านมในผู้หญิง’เท่านั้น ซึ่งรวมถึงในบทความนี้ด้วย

มะเร็งเต้านมมีกี่ชนิด?

มะเร็งเต้านม

มะเร็งเต้านมมีหลากหลายชนิดทั้งในกลุ่มของ มะเร็งคาร์ซิโนมา(Carcinoma) และมะเร็งซาร์โคมา(Sarcoma) แต่ส่วนใหญ่เกือบทั้งหมดจะเป็นมะเร็งคาร์ซิโนมา ดังนั้นโดยทั่วไปเมื่อกล่าวถึง ‘มะเร็งเต้านม’ จะหมายถึงชนิด ‘คาร์ซิโนมา’ เท่านั้น เช่นเดียวกับในบทความนี้

มะเร็งเต้านมคาร์ซิโนมาชนิดพบบ่อยเกือบ80-90%คือ มะเร็งที่เกิดกับเซลล์เยื่อบุผิวของท่อน้ำนม ชนิดที่เรียกว่า Ductal carcinoma และมะเร็งที่เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวของต่อมน้ำนม ที่เรียกว่า Lobular carcinoma ที่พบได้ประมาณ 10% นอกนั้นเป็นชนิดอื่นๆที่พบได้น้อย เช่น Mucinous carcinoma, Adenocarcinoma

นอกจากนั้นยังแบ่งมะเร็งเต้านมเป็นชนิด/กลุ่มที่เซลล์มะเร็งจับฮอร์โมนเพศหญิง(Hormone ย่อว่า H)หรือไม่ คือ มีตัวรับ(Receptor ย่อว่า R)ฮอร์โมนหรือไม่ และกลุ่มที่เซลล์มะเร็งมีตัวรับ จีน/ยีน/Geneที่เรียกว่า Her2 (Her 2 receptor)หรือไม่

ก. กลุ่มที่จับฮอร์โมนฯ/มีตัวรับฮอร์โมนฯ: โดย

ข. กลุ่มมี และไม่มีตัวรับ Her2 (เฮอร์ทู)โดย

อนึ่ง

โรคมะเร็งเต้านมเกิดได้อย่างไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

ในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดโรคมะเร็งเต้านม โดยเฉพาะในมะเร็งเต้านมผู้ชาย แต่พบปัจจัยเสี่ยงในผู้หญิงได้แก่

โรคมะเร็งเต้านมมีอาการอย่างไร?

อาการสำคัญของโรคมะเร็งเต้านมทั้งในผู้หญิงและในผู้ชายคือ คลำได้ก้อนเนื้อในเต้านม มักเกิดเพียงข้างเดียว (โอกาสเกิดสองข้างมีประมาณ 5%) แต่อาจพบจากมีแผลเรื้อรังที่หัวนม หรือมีน้ำนมผิดปกติโดยเฉพาะเป็นน้ำเลือด

อาการอื่นๆที่มักเป็นอาการของโรคที่ลุกลาม เช่น

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งเต้านมได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งเต้านมทั้งในผู้หญิงและในผู้ชายได้จาก อาการ ประวัติการเจ็บ ป่วยในครอบครัว ประวัติกินยาต่างๆ การตรวจร่างกาย การตรวจคลำเต้านม การตรวจภาพรังสีเต้านม (แมมโมแกรม/mammogram) อาจร่วมกับตรวจอัลตราซาวด์เต้านม แต่ที่ให้ผลแน่นอนคือ เจาะ/ดูดเซลล์หรือตัดชิ้นเนื้อจากก้อนมะเร็งตรวจทางเซลล์วิทยาหรือ ตรวจทางพยาธิวิทยา

นอกจากนั้นคือ การตรวจชิ้นเนื้อหลังผ่าตัดด้วยการตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อหาตัวรับ ER, PR, และHer2(ดังกล่าวในหัวข้อ ชนิดของมะเร็งเต้านม)เพื่อแพทย์ใช้เลือกวิธีรักษาแก่ผู้ป่วย

โรคมะเร็งเต้านมมีกี่ระยะ?

โรคมะเร็งเต้านมทั้งในผู้หญิงและในผู้ชายแบ่งเป็น 4 ระยะเช่นเดียวกับโรคมะเร็งทั่วไป โดยระยะศูนย์(ระยะ0)ยังไม่จัดเป็นโรคมะเร็งอย่างแท้จริงเพราะโรคยังไม่มีการรุกราน(Non-invasive) ซึ่งระยะต่างๆจะ แยกย่อยเป็น A,B,Cตามความรุนแรงโรคที่เพิ่มขึ้นเพื่อแพทย์โรคมะเร็งใช้ช่วยเลือกวิธีรักษาและเพื่อการศึกษาวิจัย

ระยะต่างๆของมะเร็งเต้านมได้แก่:

โรคมะเร็งเต้านมมีวิธีรักษาอย่างไร?

วิธีรักษาโรคมะเร็งมีหลายวิธี แต่มักใช้หลายวิธีร่วมกันโดยมีการผ่าตัดเป็นวิธีหลัก ซึ่ง แพทย์จะพิจารณาจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่ ระยะโรค, ภาวะประจำเดือน คือ ยังมีประจำเดือน หรืออยู่ในวัยหมดประจำเดือน , การจับฮอร์โมนของเซลล์มะเร็ง(HR+หรือ -), ค่าจีนHer2 3+, อายุ, สุขภาพร่างกายผู้ป่วยที่รวมถึงโรคประจำตัวต่างๆ, และความต้องการของผู้ป่วย

อนึ่ง

  • การรักษามะเร็งเต้านมทุกวิธีการ จะอยู่ในสิทธิการรักษาของคนไทยทุกกลุ่มสิทธิรวมทั้งสิทธิบัตรทองในกรณีที่รักษาตามข้อบ่งชี้ทางการรักษาที่กระทรวงสาธารณสุข จัดทำร่วมกับสมาคมแพทย์โรคมะเร็งของไทย ทั้งศัลยแพทย์ แพทย์ทางเคมีบำบัด และแพทย์ทางรังสีรักษา
  • วิธีรักษามะเร็งเต้านมผู้ชายเช่นเดียวกับในมะเร็งเต้านมผู้หญิง

มีผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งเต้านมอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งเต้านมขึ้นกับวิธีรักษา ได้แก่

อนึ่ง ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งทุกชนิดรวมทั้งโรคมะเร็งเต้านมขึ้นกับวิธีรักษา ซึ่งผลข้างเคียงจะสูงและรุนแรงขึ้นเมื่อ

โรคมะเร็งเต้านมรักษาหายไหม?

โรคมะเร็งเต้านมเป็นโรคมีการพยากรณ์โรค รุนแรงปานกลาง มีโอกาสรักษาหายค่อนข้างสูงเมื่อเป็นโรคในระยะต้นๆ ดังนั้นโอกาสรักษาหายของโรคมะเร็งเต้านมจึงขึ้น กับระยะโรค การตอบสนองต่อการใช้ยาต่างๆ เช่น ยาต้านฮอร์โมนเพศหญิง ยาเคมีบำบัด อายุ และสุขภาพของผู้ป่วย ซึ่งการพยากรณ์โรคจะคล้ายกันทั้งในผู้หญิงและในผู้ชาย

อนึ่ง อัตรารอดชีวิตที่ 5 ปีของโรคมะเร็งเต้านมในระยะต่างๆทั้งในผู้หญิงและในผู้ชายใกล้เคียงกันประมาณได้ดังนี้

  • ระยะ 0: ประมาณ 95 - 100%
  • ระยะ 1: ประมาณ 90 - 100%
  • ระยะ 2: ประมาณ 85 - 90%
  • ระยะ 3: ประมาณ 60 - 70%
  • ระยะ 4: ประมาณ 0 - 20%

ดูแลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งในโรคมะเร็งทุกชนิดรวม ถึงมะเร็งเต้านมจะคล้ายกัน สามารถปรับใช้ด้วยกันได้ อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง

มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งเต้านมไหม?

ปัจจุบันมีวิธีที่มีประสิทธิภาพในการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งเต้านมในผู้หญิงคือ การตรวจคลำเต้านมด้วยตนเอง ร่วมกับการตรวจเต้านมด้วยแมมโมแกรม (อ่านเพิ่มเติมในเว็บhaamor.com บทความเรื่อง วิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูก โรคมะเร็งเต้านม และโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ และเรื่อง การตรวจภาพรังสีเต้านม) ทั้งนี้ เพื่อให้พบโรคได้ตั้งแต่ในระยะเริ่มต้นที่ยังไม่มีอาการ

อนึ่ง เนื่องจากมะเร็งเต้านมในผู้ชายพบได้น้อยมาก จึงยังไม่มีการแนะนำให้ตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมในผู้ชาย แพทย์เพียงแนะนำให้สังเกตตนเอง ซึ่งถ้าพบมีก้อนเนื้อผิดปกติหรือมีเลือดออกจากหัวนม ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล

โรคมะเร็งเต้านมป้องกันได้ไหม?

การป้องกันโรคมะเร็งเต้านมคือ หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวที่หลีกเลี่ยงได้ดังกล่าวแล้วในหัวข้อ ‘ปัจจัยเสี่ยงฯ’

เมื่อไรจึงควรพบแพทย์เพื่อตรวจโรคมะเร็งเต้านม?

ในผู้หญิงและในผู้ชายเมื่อคลำพบก้อนในเต้านมหรือพบความผิดปกติของเต้านม ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลภายใน 1 - 2 สัปดาห์

แต่เมื่ออาการปกติในผู้หญิงและไม่มีปัจจัยเสี่ยง ควรพบแพทย์เพื่อปรึกษาขอรับการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมที่อายุ 40-45 ปี หรือที่อายุ 30 - 40 ปีเมื่อมีประวัติคนในครอบครัวสายตรงเป็นโรคมะเร็งเต้านม

บรรณานุกรม

  1. Edge, S. et al. (2010). AJCC: Cancer staging handbook. New York: Springer.
  2. Haffty, B., and Wilson, L. (2009). Handbook of radiation oncology: basic principles and clinical protocols. Boston: Jones and Bartlett Publishers
  3. Imsamran, W. et al. 2015. Cancer in Thailand vol Viii, 2010-2012, National Cancer Institute, Ministry of Public Health. Thailand
  4. https://emedicine.medscape.com/article/1947145-overview#showall [2018,Aug25]
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Breast_cancer [2018,Aug25]
  6. https://www.cancer.org/cancer/breast-cancer/understanding-a-breast-cancer-diagnosis/breast-cancer-survival-rates.html [2018,Aug25]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom