Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ปอด  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หายใจลำบาก  ไอเป็นเลือด 

บทนำ

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโต (Non small cell lung cancer ย่อว่า NSCLC) เป็นมะเร็งปอดชนิดที่เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวของหลอดลมในปอด เป็นมะเร็งปอดที่จัดอยู่ในกลุ่มมะเร็งคาร์ซิโนมา และเป็นมะเร็งปอดชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด โดยพบได้ประมาณ 80 - 90% ของมะเร็งปอดทั้ง หมดทุกชนิด

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตยังแบ่งได้เป็นหลายชนิด แต่มีทั้งหมด 3 ชนิดหลักได้แก่

ทั้งนี้มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตทุกชนิดจะมีธรรมชาติของโรค วิธีวินิจฉัย การรักษา การพยากรณ์โรคเหมือนๆกัน จึงได้จัดรวมเป็นมะเร็งปอดกลุ่มเดียวกัน

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตเป็นโรคมะเร็งของผู้ใหญ่ มักพบในอายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป พบในผู้ชายสูงกว่าในผู้หญิงประมาณ 2 - 3 เท่า

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตเป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยทั่วโลก โดยมีสถิติแตกต่างกันไปขึ้น กับแต่ละประเทศคือ ประมาณ 1 ถึงมากกว่า 100 รายต่อประชากร 1 แสนคน ทั้งนี้ในประเทศไทยไม่มีรายงานแยกชนิดของมะเร็งปอด แต่เป็นรายงานรวมมะเร็งปอดทุกชนิด โดยในปี พ.ศ. 2544 - 2546 ในผู้ชายพบได้ 24.9 รายต่อประชากร 1 แสนคน ในผู้หญิงพบได้ 9.7 รายต่อประ ชากร 1 แสนคน

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโต

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดถึงการเกิดมะเร็งปอดที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโต แต่พบปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สุดคือ การสูบบุหรี่ ที่รวมไปถึงการได้รับควันบุหรี่ (สูบบุหรี่มือสอง /Secondhand smoke) อย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้พบว่า 80 - 90% ของผู้ป่วยมะเร็งปอดมีประวัติสูบบุหรี่ โดยโอกาสเกิดโรคมะเร็งปอดจะขึ้นกับจำนวนบุหรี่ที่สูบในแต่ละวัน รวมถึงระยะเวลาต่อ เนื่องในการสูบบุหรี่ ซึ่งพบว่าผู้ที่สูบบุหรี่ต่อเนื่องมีโอกาสเกิดมะเร็งปอดสูงกว่าคนทั่วไปถึงประ มาณ 16 เท่า และโอกาสจะยิ่งสูงขึ้นอีกมากเมื่อเริ่มสูบตั้งแต่เป็นวัยรุ่น แต่โอกาสเกิดโรคจะค่อยๆลดลงช้าๆเมื่อหยุดสูบบุหรี่ โดยจะลดโอกาสเสี่ยงได้ชัดเจนประมาณ 10 ปีหลังหยุดสูบ และเมื่อหยุดสูบได้ประมาณ 30 ปีโอกาสเกิดมะเร็งปอดจะเป็นประมาณ 2 เท่าของคนที่ไม่เคยสูบบุหรี่ การที่บุหรี่เป็นสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยงสำคัญเพราะควันบุหรี่มีสารก่อมะเร็งหลายชนิด ที่สำ คัญคือสารก่อมะเร็งในกลุ่มของสารไนโตรซามีน (Nitrosamine) และสารไฮโดรคาร์บอน(Hydrocarbon)

ส่วนปัจจัยเสี่ยงอื่นๆคือ การสูดดมสารพิษต่างๆจากงานอาชีพ พบได้ประมาณ 10% ของผู้ป่วยเช่น จากแร่ใยหิน (Asbestos) และการทำเหมืองแร่ต่างๆ (เช่น ยูเรเนียม/Uranium) ส่วนที่เหลืออีกประมาณ 5 - 10% ของผู้ป่วยอาจสูดดมสารก่อมะเร็งจากโลหะหนักต่างๆที่ปะปนอยู่ในสิ่งแวดล้อม (เช่น ดิน หิน ควันน้ำมัน) เช่น โลหะ นิกเกิล (Nickel) โครเมียม (Chromium) แคดเมียม (Cadmium) นอกจากนั้น ปัจจัยเสี่ยงที่อาจพบได้บ้างแต่เป็นส่วนน้อยเช่น จากการเกิดพังผืดในเนื้อเยื่อปอดจากที่ปอดเคยติดเชื้อเรื้อรัง (เช่น วัณโรค) หรือจากปอดได้รับรังสี แต่ก็มีผู้ป่วยมะเร็งปอดหลายรายที่แพทย์หาไม่พบปัจจัยเสี่ยง

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตมีอาการอย่างไร?

ไม่มีอาการเฉพาะสำหรับมะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงชนิดเซลล์ตัวโต แต่จะมีอาการเหมือนๆ กันแยกจากกันไม่ได้ด้วยอาการนั่นคือ

นอกจากนั้นคือ อาการจากโรคมะเร็งแพร่กระจายที่อาการจะแตกต่างกันไปขึ้นกับอวัยวะที่โรคแพร่กระจายเช่น

แพทย์วินิจฉัยมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตได้เช่นเดียวกับการวินิจฉัยโรคมะเร็งปอดทุกชนิด นั่นคือจากประวัติอาการ ประวัติการสูบบุหรี่ อาชีพการงาน การตรวจร่างกาย การตรวจภาพปอดด้วยเอกซเรย์และเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ อาจส่องกล้องตรวจปอด แต่การวินิจฉัยที่แน่นอนจะได้จากการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อในปอดเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา และ/หรือการตรวจทางเซลล์วิทยาจากเซลล์ที่ได้จากการเจาะ/ดูดน้ำจากโพรงเยื่อหุ้มปอดหรือจากตัวก้อนมะเร็งด้วยเทคนิคทางรังสีร่วมรักษาและ/หรือที่ได้จากเสมหะ

นอกจากนั้น ยังเป็นการตรวจสืบค้นเพิ่มเติมเพื่อประเมินสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วยและเพื่อการจัดระยะโรคมะเร็งเช่น การตรวจเลือดดูค่าน้ำตาลในเลือด (ดูโรคเบาหวาน) ดูการทำ งานของไขกระดูก ตับ และไต และดูสารมะเร็งที่เซลล์มะเร็งสร้างขึ้นเพื่อใช้ช่วยประเมินผลการ รักษา, การตรวจภาพตับด้วยอัลตราซาวด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อดูการแพร่กระจายของโรคสู่ตับ และ/หรือการสะแกนกระดูกเพื่อดูการแพร่กระจายของโรคสู่กระดูก

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตมีกี่ระยะ?

การแบ่งระยะโรคตามระบบเอเจซีซี (American Joint Committee on Cancer ย่อว่า AJCC) แบ่งระยะโรคมะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตเหมือนๆกันโดยแบ่ง เป็น 4 ระยะหลัก ซึ่งแต่ละระยะอาจแบ่งเป็นระยะย่อยๆได้อีกเช่น แบ่งระยะ 3 เป็น 3A และ 3B ทั้งนี้เพื่อแพทย์โรคมะเร็งใช้ช่วยในการบอกวิธีรักษาและในการศึกษาวิจัย

ทั้งนี้ 4 ระยะหลักได้แก่

รักษามะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตอย่างไร?

การรักษาโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตได้แก่ การผ่าตัด และหลังผ่าตัดแพทย์จะตรวจชิ้นเนื้อจากการผ่าตัดด้วยการตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อดูการลุกลามของโรค ซึ่งเมื่อมีโรคลุก ลามแล้ว การรักษาต่อเนื่องคือ ยาเคมีบำบัดและอาจร่วมกับรังสีรักษาในกรณีที่ผ่าตัดต่อมน้ำ เหลืองออกได้ไม่หมด

แต่ถ้าผ่าตัดไม่ได้ตั้งแต่แรก (มักเป็นโรคในระยะที่ 3) การรักษาหลักคือ ยาเคมีบำบัดร่วม กับรังสีรักษา ซึ่งเมื่อครบการรักษาแล้วแพทย์จะพิจารณาว่าสมควรจะผ่าตัดได้ไหม

ส่วนโรคในระยะที่ 4 การรักษาจะเป็นการรักษาประคับประคองตามอาการอาจด้วยยาเคมีบำบัดร่วมกับรังสีรักษา ยาเคมีบำบัดวิธีเดียว รังสีรักษาวิธีเดียว หรือการรักษาเพียงด้านอายุร กรรมเพียงวิธีเดียว (เช่น ยาแก้ปวด ให้สารอาหารทางหลอดเลือดดำ การให้ออกซิเจน) ทั้งนี้ขึ้นกับอายุและสุขภาพพื้นฐานของผู้ป่วยและรวมไปถึงดุลพินิจของแพทย์

ส่วนยารักษาตรงเป้าที่ใช้เป็นยารักษาประคับประคอง ไม่ช่วยให้ผู้ป่วยหายจากโรคได้ แพทย์จะพิจารณาให้การรักษาผู้ป่วยเป็นรายๆไป

มีผลข้างเคียงจากการรักษาอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงชนิดเซลล์ตัวโต ขึ้นกับวิธีรักษาได้แก่

อนึ่ง ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตจะสูงและรุนแรงขึ้นเมื่อ

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตรุนแรงไหม?

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตมีการพยากรณ์โรคเป็นโรคที่ธรรมชาติของโรคมีความรุนแรงสูงมาก เนื่องจากเมื่อตรวจพบโรคหรือมีอาการ โรคมักลุกลามและ/หรือแพร่กระจายแล้ว

ทั้งนี้ อัตรารอดชีวิตที่ 5 ปีหลังได้รับการรักษาประมาณ

  • 50 - 75%ในโรคระยะที่1
  • 40 - 50%ในโรคระยะที่ 2
  • 5 - 30% ในโรคระยะที่3 และ
  • 0 ถึงน้อยกว่า 5% ในโรคระยะที่ 4

ซึ่งสาเหตุการเสียชีวิต (ตาย) ในผู้ป่วยมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตคือ จากภาวะหายใจล้ม เหลว และจากมีโรคแพร่กระจายไปยังอวัยวะต่างๆส่งผลให้เกิดการล้มเหลวในอวัยวะเหล่านั้น เช่น ไขกระดูก ตับ สมอง และกระดูก

มีวิธีตรวจคัดกรองมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตไหม?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโต ที่มีประสิทธิภาพให้พบได้ตั้งแต่ยังไม่มีอาการ มีการศึกษาที่ระบุว่าในกลุ่มคนที่สูบบุหรี่จัดและสูบมานาน (ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงสูงในการเกิดมะเร็งปอด) อาจได้ประโยชน์จากการตรวจภาพปอดด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ แต่องค์กรต่างๆด้านโรคมะเร็งก็ยังคงถกเถียงกันอยู่ เพราะต้องมีขั้นตอนการตรวจสืบค้นเพิ่มเติมร่วมด้วยเสมอกับการตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ปอด และอาจต้องตรวจซ้ำบ่อยๆซึ่งต้องการความร่วมมือจากผู้เข้ารับการตรวจคัดกรองเป็นอย่างมาก นอกจากนั้นยังอาจจำเป็นต้องผ่าตัดนำเอาชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อที่สงสัยที่ตรวจพบเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา รวมทั้งการตรวจคัดกรองเหล่านี้ยังไม่สามารถลดอัตราการเสียชีวิต (ตาย) ของผู้ป่วยจากมะเร็งปอดได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้นจึงยังเป็นวิธีการที่ยุ่งยากซับซ้อน ต้องการการตรวจจากแพทย์เฉพาะทาง ค่าใช้จ่ายสูง และอาจมีผลข้างเคียงกรณีต้องผ่าตัด จึงยังไม่เป็นที่ยอมรับของวงการแพทย์ทุกฝ่าย อย่างไรก็ตาม แพทย์ในประเทศตะวันตกได้กำลังศึกษาอย่างจริงจังเพื่อหาวิธีตรวจคัดกรองมะเร็งปอดที่มีประสิทธิภาพที่คนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้เท่าเทียมกัน

ป้องกันมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตอย่างไร?

การป้องกันมะเร็งปอดให้ได้เต็มร้อยยังเป็นไปไม่ได้ เพราะยังไม่ทราบสาเหตุแน่นอน แต่การไม่สูบบุหรี่ การไม่ได้รับควันบุหรี่ต่อเนื่อง การเลิกสูบบุหรี่ก็สามารถป้องกันมะเร็งปอด ลดโอกาสเกิดมะเร็งปอดลงได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เพราะการศึกษาต่างๆทางการแพทย์สามารถพิสูจน์ได้ว่า บุหรี่เป็นปัจจัยให้เกิดมะเร็งปอดสูงถึง 80 - 90% ของผู้ป่วยมะเร็งปอดทั้งหมด

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็งที่รวมถึงโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโต อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com ในบทความเรื่อง การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็ง และในเรื่อง การดูแลตนเอง การดูแลผู้ป่วยเคมีบำบัด

บรรณานุกรม

  1. Edge, S. et al. (2010). AJCC: Cancer staging handbook. New York: Springer
  2. Haffty, B., and Wilson, L. (2009). Handbook of radiation oncology: basic principles and clinical protocols. Boston: Jones and Bartlett Publishers
  3. Halperin,E., Wazer, D., Perez,C., and Brady,L. (2013). Principle and practice of radiation oncology.(6th ed). Walter KLUWER/Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia.
  4. Khuhaprema, T. et al. (2010). Cancer in Thailand. Volume. V, 2001-2003. Thai National Cancer Institute.
  5. Tan,W. et al. (2015). Non small cell lung cancer http://emedicine.medscape.com/article/279960-overview#showall [2015,Aug8]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom