Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ปอด  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หายใจลำบาก  ไอเป็นเลือด 

บทนำ

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็ก (Small cell lung cancer ย่อว่า SCLC และอีกชื่อคือ Oat cell carcinoma) เป็นมะเร็งปอดชนิดหนึ่งที่พบได้บ่อยเป็นลำดับ 2 รองจากมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตคือประมาณ 15 - 20% ของมะเร็งปอดทั้งหมด ทั้งนี้ในประเทศไทยไม่มีรายงานสถิติแยกชนิดของมะเร็งปอด แต่เป็นรายงานรวมมะเร็งปอดทุกชนิดรวมกัน โดยในปี พ.ศ. 2544 - 2546 ในผู้ชายพบได้ 24.9 รายต่อประชากร 1 แสนคน ในผู้หญิงพบได้ 9.7 รายต่อประชากร 1 แสนคน

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กเป็นมะเร็งของผู้ใหญ่ มักพบในอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป โดยพบในผู้ชายบ่อยกว่าในผู้หญิงเล็กน้อย

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กเป็นมะเร็งในกลุ่มมะเร็งคาร์ซิโนมาที่เกิดจากเนื้อเยื่อบุผิวของหลอดลมเช่นเดียวกับมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโต แต่เป็นเซลล์ต่างชนิดกันคือเกิดจากเซลล์ที่เรียกว่า Neuroendocrine cell ที่สามารถสร้างฮอร์โมนและสารเคมีผิดปกติต่างๆได้หลายชนิด ที่เป็นสาเหตุให้เกิดกลุ่มอาการที่ผิดปกติในมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กที่เรียกว่า Paraneoplastic syndrome (เช่น น้ำหนักลด/ผอมลงมากโดยหาสาเหตุไม่พบ, โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงเล็มส์, และภาวะเกลือโซเดียมในเลือดต่ำที่เรียกว่ากลุ่มอาการ SIADH/Syndrome of inappropriate anti diuretic hormone ที่ผู้ป่วยจะมีอาการอ่อนเพลียมาก คลื่นไส้ อาเจียน สับสน และโคม่า)

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็ก

สาเหตุเกิดที่แน่นอนของมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กยังไม่ทราบ แต่ทราบปัจจัยเสี่ยงที่ชัดเจนซึ่งเช่นเดียวกับปัจจัยเสี่ยงของโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตคือ 80 - 90% เกิดจากการสูบบุหรี่หรือจากได้รับควันบุหรี่เรื้อรัง (สูบบุหรี่มือสอง/Secondhand smoke) ส่วนที่เหลือเกิดจากการได้รับสารก่อมะเร็งอื่นๆเช่น จากแร่ใยหินที่ใช้ในอุตสาหกรรมต่างๆ หรือจากแร่ธาตุต่างๆในธรรมชาติเช่น จากเหมืองแร่เช่น โลหะ นิกเกิล (Nickel) โครเมียม (Chromium) แคดเมียม (Cadmium)

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กมีอาการอย่างไร?

ไม่มีอาการเฉพาะสำหรับมะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงชนิดเซลล์ตัวเล็ก แต่จะมีอาการเหมือนๆกัน แยกจากกันไม่ได้ด้วยอาการนั่นคือ

นอกจากนั้นคือ อาการจากโรคมะเร็งแพร่กระจายที่อาการจะแตกต่างกันไปขึ้นกับอวัยวะที่โรคแพร่กระจายเช่น มีน้ำในโพรงเยื่อหุ้มปอดเมื่อโรคแพร่กระจายสู่เยื่อหุ้มปอด, ปวดศีรษะรุนแรงร่วมกับเป็นอัมพาตเมื่อโรคแพร่กระจายสู่สมอง และ/หรือปวดหลังมากที่อาจร่วมกับเป็นอัมพาตเมื่อโรคแพร่กระจายเข้ากระดูกสันหลัง

อีกกลุ่มอาการที่อาจพบได้ในโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กคือ กลุ่มอาการที่เรียกว่า Paraneoplastic syndrome ดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ บทนำ

แพทย์วินิจฉัยมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กได้เช่นเดียวกับการวินิจฉัยโรคมะเร็งปอดทุกชนิดนั่นคือ จากประวัติอาการ ประวัติการสูบบุหรี่ อาชีพการงาน การตรวจร่างกาย การตรวจภาพปอดด้วยเอกซเรย์และเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ อาจส่องกล้องปอด แต่การวินิจฉัยที่แน่นอนจะได้จากการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อในปอดเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา และ/หรือการตรวจทางเซลล์วิทยาจากเซลล์ที่ได้จากการเจาะ/ดูดน้ำจากโพรงเยื่อหุ้มปอดหรือจากตัวก้อนมะเร็งด้วยเทคนิคทางรังสีร่วมรักษาและ/หรือที่ได้จากเสมหะ

นอกจากนั้นยังมีการตรวจสืบค้นเพิ่มเติมเพื่อประเมินสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วยและเพื่อการจัดระยะโรคมะเร็งเช่น การตรวจเลือดดูค่าน้ำตาลในเลือด (โรคเบาหวาน), ดูการทำงานของ ไขกระดูก ตับและไต และดูสารมะเร็ง (ที่เซลล์มะเร็งสร้างขึ้น) เพื่อใช้ช่วยประเมินผลการรักษา, การตรวจภาพตับด้วยอัลตราซาวด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อดูการแพร่กระจายของโรคสู่ตับ และ/หรือการสะแกนกระดูกเพื่อดูการแพร่กระจายของโรคสู่กระดูก

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กมีกี่ระยะ?

การแบ่งระยะโรคตามระบบเอเจซีซี (American Joint Committee on Cancer ย่อว่า AJCC) แบ่งระยะโรคมะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กเหมือนๆกัน โดยแบ่งเป็น 4 ระยะหลัก ซึ่งแต่ละระยะอาจแบ่งเป็นระยะย่อยๆได้อีกเช่น แบ่งระยะ 3 เป็น 3A และ 3B ทั้งนี้เพื่อแพทย์โรคมะเร็งใช้ช่วยในการบอกวิธีรักษาและในการศึกษาวิจัย

ทั้งนี้ 4 ระยะหลักได้แก่

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กมีธรรมชาติของโรคที่รุนแรงมากและรุนแรงกว่ามะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตมาก ในทางปฏิบัติแพทย์จึงนิยมแบ่งมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กเป็นเพียง 2 ระยะเท่านั้นคือ ระยะที่โรคลุกลามจำกัดเฉพาะที่และยังไม่แพร่กระจายไปอวัยวะอื่นๆ (มีรอยโรคเพียงรอยโรคเดียวในปอด และอาจร่วมกับลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลืองที่ขั้วปอด ในช่องอก และ/หรือเหนือไหปลาร้า) เรียกว่า “ระยะ Limited stage ” และระยะที่โรคลุกลามรุนแรงและแพร่กระจายมากแล้วคือโรคลุกลามแพร่กระจายมีหลายรอยโรคในปอด และ/หรือแพร่กระจายเข้าสู่อวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย ซึ่งที่พบบ่อยที่สุดคือ ที่ต่อมหมวกไต ไขกระดูก กระดูก สมอง ตับ และตัวปอดเอง เรียกว่า “ระยะ Extensive stage”

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กรุนแรงไหม?

มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กมีการพยากรณ์โรคที่ธรรมชาติของโรคมีความรุนแรงสูงมากและรุนแรงกว่ามะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวโตมากมาย เนื่องจากเมื่อตรวจพบโรคหรือเมื่อมีอาการ โรคมักลุกลามและ/หรือแพร่กระจายแล้ว กล่าวคือประมาณ 60 - 70% ของผู้ป่วยเมื่อพบแพทย์ โรคจะอยู่ในระยะลุกลามแพร่กระจายรุนแรงแล้วซึ่งเป็นระยะโรคที่หมดโอกาสรักษาได้หาย นอกจากนั้นในผู้ป่วยที่โรคตอบสนองต่อยาเคมีบำบัดและรังสีรักษาอย่างดี โรคก็มักย้อนกลับเป็นซ้ำได้อีกในอัตราที่สูงมากภายในระยะเวลา 6 - 12 เดือนหลังครบการรักษาที่ได้ผลดีนั้นๆ

ผู้ป่วยมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กระยะ Limited stage ที่ตอบสนองได้ดีต่อยาเคมีบำบัดและรังสีรักษา มีอัตราอยู่รอดที่ 5 ปีได้เพียงประมาณ 10 - 20% โดยทั่วไปเฉลี่ยผู้ป่วยมีอายุอยู่ได้ประมาณ 17 เดือน ส่วนในโรคระยะ Extensive stage ผู้ป่วยมักมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 6 เดือน โอกาสที่จะอยู่รอดถึง 5 ปีประมาณ 0 - น้อยกว่า 5%

รักษามะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กอย่างไร?

เนื่องจากโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กเป็นโรคที่มีธรรมชาติของโรครุนแรงมาก มีการลุกลามแพร่กระจายของโรคได้สูงตั้งแต่ในระยะเริ่มเป็นโรค การรักษาหลักจึงเป็นยาเคมีบำบัดร่วมกับรังสีรักษา ส่วนการผ่าตัดจะพิจารณาผู้ป่วยเป็นรายๆไปในกรณีที่โรคตอบสนองได้ดีต่อยาเคมีบำบัดและรังสีรักษาแต่ยังมีรอยโรคหลงเหลืออยู่ในปอด (ตรวจพบจากเอกซเรย์หรือเอกซ เรย์คอมพิวเตอร์ปอด) ที่แพทย์ไม่แน่ใจว่าเป็นรอยโรคที่มีเซลล์มะเร็งหลงเหลืออยู่หรือเป็นพัง ผืด

ส่วนการใช้ยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในการศึกษา

มีผลข้างเคียงจากการรักษาอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงชนิดเซลล์ตัวเล็กขึ้นกับวิธีรักษาได้แก่

อนึ่ง ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กจะสูงและรุนแรงขึ้นเมื่อ

มีวิธีตรวจคัดกรองมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กไหม?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปอดทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กที่มีประสิทธิภาพให้พบโรคได้ตั้งแต่ยังไม่มีอาการ แต่มีการศึกษาที่ระบุว่าในกลุ่มคนที่สูบบุหรี่จัดและสูบมานาน (ผู้มีปัจจัยเสี่ยงสูงต่อการเกิดมะเร็งปอด) อาจได้ประโยชน์จากการตรวจภาพปอดด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ แต่องค์กรต่างๆด้านการแพทย์ก็ยังคงถกเถียงกันอยู่ เพราะการตรวจคัดกรองนี้ต้องมีขั้นตอนการตรวจสืบค้นอื่นๆเพิ่มเติมร่วมด้วยเสมอกับการตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ปอด (เช่น การส่องกล้อง การตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อในปอด) และอาจต้องตรวจคัดกรองซ้ำบ่อยๆ นอกจากนั้นอาจจำเป็นต้องผ่าตัดนำเอาชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา รวมทั้งวิธีคัดกรองนี้ยังไม่สามารถลดอัตราการเสียชีวิต (ตาย) ของผู้ป่วยจากมะเร็งปอดได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้นจึงยังเป็นวิธีการที่ยุ่งยากซับซ้อน ต้องตรวจโดยแพทย์เฉพาะทาง, มีค่าใช้จ่ายสูง, อาจมีผลข้างเคียงกรณีต้องผ่าตัด และต้องได้รับความร่วมมือจากผู้ถูกคัดกรองอย่างดีเยี่ยม ด้วยเหตุผลดังกล่าว การตรวจคัดกรองมะเร็งปอดจึงยังไม่เป็นที่ยอมรับของวงการแพทย์ทุกฝ่าย อย่างไรก็ตาม แพทย์ในประเทศตะวันตกได้กำลังศึกษาอย่างจริงจังเพื่อหาวิธีตรวจคัดกรองมะเร็งปอดที่มีประสิทธิภาพที่คนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้เท่าเทียมกัน

ป้องกันมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กอย่างไร?

การป้องกันมะเร็งปอดส่วนใหญ่ที่รวมถึงมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กให้ได้เต็มร้อยยังเป็นไปไม่ได้ เพราะยังไม่ทราบสาเหตุแน่นอน แต่การไม่สูบบุหรี่, การไม่ได้รับควันบุหรี่ต่อเนื่อง, และ การเลิกสูบ ก็สามารถป้องกันมะเร็งปอด ลดโอกาสเกิดมะเร็งปอดลงได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เพราะการศึกษาต่างๆทางการแพทย์สามารถพิสูจน์ได้ว่า บุหรี่เป็นปัจจัยให้เกิดมะเร็งปอดสูงถึง 80 - 90% ของผู้ป่วยมะเร็งปอดทั้งหมด

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่รวมถึงโรคมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็ก อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com ในบทความเรื่อง การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรค มะเร็งและการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็งและในเรื่อง การดูแลตนเอง การดูแลผู้ป่วยเคมีบำบัด

บรรณานุกรม

  1. Edge, S. et al. (2010). AJCC: Cancer staging handbook. New York: Springer
  2. Haffty, B., and Wilson, L. (2009). Handbook of radiation oncology: basic principles and clinical protocols. Boston: Jones and Bartlett Publishers
  3. Halperin,E., Wazer, D., Perez,C., and Brady,L. (2013). Principle and practice of radiation oncology.(6th ed). Walter KLUWER/Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia.
  4. Khuhaprema, T. et al. (2010). Cancer in Thailand. Volume. V, 2001-2003. Thai National Cancer Institute.
  5. Small cell lung cancer http://en.wikipedia.org/wiki/Small-cell_carcinoma [2015,Sept5]
  6. Tan,W. et al.(2014). Small cell lung cancerhttp://emedicine.medscape.com/article/280104-overview#showall [2015,Sept5]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน Mee1246 saoy
Frame Bottom