Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้อเรียบทั้งตัว  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มีก้อนผิดปกติ 

บทนำ

มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ (Leiomyosarcoma ย่อว่า แอลเอมเอส/LMS) เป็นมะเร็งของกล้ามเนื้อชนิดที่เรียกว่า กล้ามเนื้อเรียบ โดยเกิดจากเซลล์กล้ามเนื้อเรียบส่วนใดในร่างกายก็ได้ มีการเจริญเติบโตและแบ่งตัวอย่างรวดเร็วผิดปกติ โดยที่ร่างกายไม่สามารถควบคุมการแบ่งตัวเหล่านี้ได้ ส่งผลให้เกิดเป็นก้อนเนื้อมะเร็ง/แผลมะเร็ง รุกราน/ลุกลามทำลายกล้ามเนื้อเรียบของอวัยวะนั้นๆจนไม่สามารถทำงานได้ แล้วลุกลามทะลุ ทำลายอวัยวะที่เกิดโรคเข้าไปเจริญเติบโตทำลายเนื้อเยื่อ/อวัยวะข้างเคียง ส่งผลให้อวัยวะที่เกิดมะเร็งมีขนาดโตขึ้น และไม่สามารถทำงานตามปกติได้ รวมถึงเมื่อโรคลุกลามมากขึ้น จะแพร่กระจายเข้ากระแสโลหิต ไปทำลายอวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย ที่พบบ่อยที่สุด คือที่ปอด แต่มะเร็งชนิดนี้ไม่ค่อยลุกลามแพร่กระจายเข้าต่อมน้ำเหลืองทั้งต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ใก้ลหรืออยู่ไกลอวัยวะที่เกิดโรค กล่าวคือไม่ค่อยมีการลุกลามแพร่กระจายทางระบบน้ำเหลือง ยกเว้นในระยะท้ายๆของโรค

กล้ามเนื้อเรียบ เป็นเนื้อเยื่อในกลุ่มเนื้อเยื่ออ่อน/เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ส่วนใหญ่ เป็นกล้ามเนื้อผนังอวัยวะภายในทุกอวัยวะที่รวมผนังหลอดเลือดด้วย นอกจากนั้นยังรวมถึง เซลล์เนื้อเยื่อบางส่วนของกระดูก และของโพรง/ช่องหลังเยื่อบุช่องท้อง (Retroperitoneum)

มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ จัดอยู่ในกลุ่มมะเร็งเนื้อเยื่ออ่อน/มะเร็งเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ซึ่งทั้งหมดเป็นกลุ่มมะเร็งชนิดซาร์โคมา(Sarcoma)

มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ เป็นมะเร็งพบน้อย ไม่ขึ้นกับเชื้อชาติ ทั่วไปพบในผู้ใหญ่ มักพบในอายุ ตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป แต่พบได้ทุกอายุ พบน้อยในเด็ก พบในหญิงสูงกว่าในชายประมาณ 1-2 เท่า และเนื่องจากพบได้น้อย จึงไม่มีรายงานสถิติการเกิดโรคแยกต่างหาก แต่จะรายงานรวมอยู่ในสถิติของมะเร็งเนื้อเยื่ออ่อน ซึ่งพบมะเร็งเนื้อเยื่ออ่อนได้ประมาณ 1%ของมะเร็งทั้งหมด และมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบพบเป็นประมาณ 5-10% ของมะเร็งเนื้อเยื่ออ่อน

การศึกษาทะเบียนมะเร็งในประเทศไทยโดยสถาบันมะเร็งแห่งชาติ กระทรวงสาธารณสุข ผู้ป่วยช่วงปี พ.ศ. 2553-2555(รายงานในปี พ.ศ.2558) ไม่มีรายงานแยกเฉพาะมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบเช่นกัน แต่รายงานรวมอยู่ในมะเร็งเนื้อเยื่ออ่อน โดยไม่ติดใน10ลำดับแรกของมะเร็งพบบ่อย พบในชาย 1.2 รายต่อประชากร ชาย 1แสนคน และในหญิง1.0รายต่อประชากรหญิง 1 แสนคน

โรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบมีกี่ชนิด?

มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ

มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ เป็นมะเร็งกลุ่ม ซาร์โคมา มีหลายชนิดย่อย หรือหลายกลุ่มย่อย โดยอาจแบ่งชนิดตามลักษณะทางพยาธิวิทยา(การตรวจทางพยาธิวิทยา), หรือตามการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง, หรือตามตำแหน่งที่เกิดโรค

ก. การแบ่งชนิดมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบตามลักษณะทางพยาธิวิทยา แบ่งได้เป็นหลายชนิดย่อย แต่ทั้งนี้ แต่ละชนิดของเซลล์มะเร็ง มีธรรมชาติของโรคไม่ค่อยแตกต่างกัน ชนิดต่างๆเหล่านั้น เช่น Epithelioid leiomyosarcoma, Myxoid leiomyosarcoma, Inflammatory leiomyosarcoma, Granular cell leiomyosarcoma , และ Dedifferentiated leiomyosarcoma

ข. การแบ่งชนิดมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบตามอัตราการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง(Cell grading ย่อว่า G) แบ่งได้เป็น 4 ชนิด คือ Grade1(G1), Grade2(G2), Grade3(G3), และUndifferentiated(บางท่านเรียกว่า G4)

ซึ่งลักษณะการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบนี้ เป็นปัจจัยหนึ่งของการพยากรณ์โรค โดยการพยากรณ์จะเริ่มจาก ดี ปานกลาง เลว ไปจนถึงเลวที่สุดเรียงตามลำดับดังนี้ G1, G2, G3, และ Undifferentiated

ค. การแบ่งชนิดมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบตามตำแหน่งที่เกิด เช่น มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบที่เกิดในช่องท้อง/ในโพรงหลังเยื่อบุช่องท้อง (Retroperitoneal somatic soft tissue), มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบที่เกิดที่ผิวหนัง(Leiomyosarcoma of cutaneous origin), มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบที่เกิดที่ผนังหลอดเลือด (Leiomyosarcoma of vascular origin) , มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบที่เกิดในผู้มีภูมิคุ้มกันต้านทานโรคบกพร่อง(Leiomyosarcoma in the immunocompromised host), และ มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบที่เกิดในกระดูก(Leiomyosarcoma of bone)

นอกจากนั้น ยังพบมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบของมดลูก เรียกว่า มะเร็งซาร์โคมามดลูก(Uterine sarcoma) และ ของผนังลำไส้เรียกว่า เนื้องอกจีสต์ (Gist tumor) ซึ่งทั้ง2ชนิดนี้ ได้เขียนบทความแยกต่างหากในเว็บ haamor.com คือ เรื่อง มะเร็งซาร์โคมามดลูก และเรื่อง เนื้องอกจีสต์ และทั้ง2โรคจะไม่รวมอยู่ในบทความนี้

โรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

เนื่องจากเป็นมะเร็งที่พบได้น้อย การศึกษาในเรื่องของมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ จึงเป็นไปได้ยาก ดังนั้นปัจจุบัน จึงยังไม่ทราบสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของโรคนี้

โรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบมีอาการอย่างไร?

ไม่มีอาการเฉพาะของมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ แต่เป็นอาการเหมือนกับอาการของมะเร็งทุกชนิด ซึ่งที่สำคัญที่สุด คือ การมีก้อนเนื้อที่โตเร็วผิดปกติ

นอกจากนั้น คือ อาการอื่นๆที่จะแตกต่างกันไป ขึ้นกับว่า ก้อนเนื้อเกิดกับอวัยวะอะไร เพราะเป็นอาการที่เกิดจากการรุกราน/ลุกลามของก้อนเนื้อต่อเซลล์ปกติ จึงส่งผลให้อวัยวะนั้นๆทำงานไม่ได้ จึงเกิดเป็นอาการผิดปกติต่างๆขึ้น เช่น

ควรพบแพทย์เมื่อไร?

ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอ เมื่อคลำพบก้อนเนื้อผิดปกติโดยเฉพาะเมื่อเป็นก้อนเนื้อโตขึ้นตลอดเวลา หรือมีต่อมน้ำเหลืองตำแหน่งใกล้ก้อนเนื้อโตเกิน 1 เซนติเมตรที่มีลักษณะเนื้อค่อนข้างแข็ง หรือมีอาการผิดปกติต่างๆดังกล่าวแล้วในหัวข้อ ‘อาการฯ’

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบได้จาก ประวัติอาการ การตรวจร่างกาย การตรวจคลำก้อนเนื้อ การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือเอมอาร์ไออวัยวะที่เกิดโรค แต่การวินิจฉัยที่แน่นอน คือการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

และเมื่อทราบว่าเป็นมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ แพทย์จะตรวจสืบค้นเพิ่มเติมเพื่อหาระยะโรคและประเมินสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย เช่น การตรวจเลือดดู การทำงานของ ตับ ไต การตรวจปัสสาวะดูโรคของระบบทางเดินปัสสาวะ การเอกซเรย์ปอดดูโรคแพร่กระจายมาปอดและดูโรคหัวใจ การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือเอมอาร์ไออวัยวะที่เกิดโรคถ้ายังไม่ได้ตรวจช่วงวินิจฉัยโรค การตรวจอัลตราซาวด์ตับเพื่อดูโรคแพร่กระจายสู่ตับ และ/หรือการตรวจสะแกน กระดูกดูโรคแพร่กระจายเข้ากระดูก

โรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบมีกี่ระยะ?

ดังได้กล่าวแล้วในบทนำว่า มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ เป็นมะเร็งที่พบน้อย และพบได้ในเนื้อเยื่อของหลากหลายอวัยวะในตำแหน่งต่างๆของร่างกาย การศึกษาเรื่องต่างๆของโรคจึงเป็นไปได้ยาก จึงยังไม่มีการจัดระยะโรคในโรคนี้ที่แน่นอน

ในบทความนี้ขอจัดระยะโรคตาม National Leiomyosarcom Foundation ของสหรัฐอเมริกา ค.ศ. 2018 ซึ่งอิงการจัดระยะโรค/มะเร็งเนื้อเยื่ออ่อนจาก หน่วยงานด้านโรคมะเร็งของสหรัฐอเมริกา (American Joint Committee on Cancer ย่อว่า AJCC) โดยแบ่งเป็น4 ระยะหลักรวมถึงระยะย่อย ดังนี้

รักษาโรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบอย่างไร?

วิธีรักษาหลักของมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ คือ การผ่าตัด

อนึ่ง HR ตรวจได้จากการตรวจชิ้นเนื้อจากก้อนมะเร็งด้วยการตรวจทางพยาธิวิทยา

มีผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งกล้ามเนื้อเรียบขึ้นกับวิธีรักษา ได้แก่

อนึ่ง ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งทุกชนิด ที่รวมถึงมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบจะสูงและรุนแรงขึ้นเมื่อ

โรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ มีธรรมชาติของโรคที่รุนแรง มักพบโรคในระยะลุกลามเพราะโรคในระยะแรกๆมักไม่ก่ออาการ นอกจากนั้น โรคมีการย้อนกลับเป็นซ้ำสูงหลังผ่าตัด และเซลล์มะเร็งยังตอบสนองได้ไม่ดีต่อทั้งรังสีรักษาและยาเคมีบำบัด ทั้งหมดดังกล่าว จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้โรคนี้มีการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี

อย่างไรก็ตาการพยากรณ์โรคของมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบยังขึ้นกับหลายปัจจัย ที่สำคัญคือ

เนื่องจากเป็นโรคพบได้น้อย จึงไม่สามารถศึกษาถึงอัตรารอดที่ห้าปีในแต่ระยะโรค ดังนั้นแพทย์ผู้รักษาจะพิจารณาจากปัจจัยต่างๆดังกล่าวตอนต้นเป็นรายๆผู้ป่วยไป

โดยในภาพรวม

  • เมื่อโรคยังจำกัดอยู่เฉพาะที่ ไม่ลุกลามไปอวัยวะอื่น หรือไปต่อมน้ำเหลือง ผ่าตัดออกได้หมด อัตรารอดที่5 ปีประมาณ 80%
  • เมื่อโรคลุกลามเข้าอวัยวะอื่น และ/หรือต่อมน้ำเหลือง และผ่าตัดได้หมดอัตรารอดฯประมาณ 50-55%
  • เมื่อโรคแพร่กระจายสู่อวัยวะต่างๆแล้ว ผู้ป่วยมักมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 6 เดือน – 2 ปี ขึ้นกับสุขภาพพื้นฐานของผู้ป่วย อัตรารอดฯประมาณ 0-10%

มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบไหม?

ปัจจุบัน ยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบก่อนที่จะมีอาการ ดังนั้น เมื่อมีอาการผิดปกติดังกล่าวในหัวข้ออาการฯ ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล

ป้องกันโรคมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบอย่างไร?

ปัจจุบัน ยังไม่มีวิธีป้องกันมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ

ดูแลตนเองอย่างไร?ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งในมะเร็งทุกชนิดที่รวมถึง มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ จะคล้ายกัน ปรับใช้ด้วยกันได้ ที่สำคัญคือ

  • ปฏิบัติตาม แพทย์ พยาบาล แนะนำ
  • กินยา/ใช้ยาที่แพทย์สั่งให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่หยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน
  • พบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามแพทย์นัดเสมอ

นอกจากนั้น แนะนำอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง

  • การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็ง และในเรื่อง
  • การดูแลตนเอง การดูแลผู้ป่วยเคมีบำบัด
  • บรรณานุกรม

    1. Halperin,E., Wazer, D., Perez,C., and Brady,L. (2013). Principle and practice of radiation oncology.(6th ed). Walter KLUWER/Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia.
    2. Imsamran, W. et al. 2015. Cancer in Thailand vol Viii, 2010-2012, National Cancer Institute, Ministry of Public Health. Thailand
    3. Martin-Liberal, J. Intractable & Rare Diseases Research 2013; 2(4):127- 129
    4. https://en.wikipedia.org/wiki/Leiomyosarcoma [2018,Oct27]
    5. https://rarediseases.org/rare-diseases/leiomyosarcoma/ [2018,Oct27]
    6. http://sarcomahelp.org/leiomyosarcoma.html [2018,Oct27]
    7. https://www.cancer.org/cancer/soft-tissue-sarcoma/detection-diagnosis-staging/survival-rates.html [2018,Oct27]
    8. https://nlmsf.org/patient-resources/leiomyosarcoma-diagnosis/leiomyosarcoma-staging/ [2018,Oct27]


    สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
    Frame Bottom