Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  ระบบประสาทวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน 

บทนำ

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ (Intracranial hemorrhage) เป็นคำรวมที่ใช้เรียกภาวะที่มีเลือดออกภายในกะโหลกศีรษะ จากหลอดเลือดในกะโหลกศีรษะเกิดรอยแตก หรือรอยรั่ว ที่ส่วนใหญ่พบมีสาเหตุจากอุบัติเหตุรุนแรงที่ศีรษะ

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ แบ่งตามตำแหน่งที่เกิดเลือดออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ กลุ่มเลือดออกในตัวเนื้อสมอง (Intra-axial hemorrhage) และกลุ่มเลือดออกนอกตัวเนื้อสมอง (Extra-axial hemorrhage)

1. ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะที่เกิดในตัวเนื้อสมอง (Intra-axial hemorrhage) พบได้ 2 ลักษณะ (ตำแหน่ง) คือ

2. ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะที่เกิดนอกตัวเนื้อสมอง (Extra-axial hemorrhage) พบได้เป็น 3 ลักษณะ (ตำแหน่ง) คือ

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ เป็นภาวะพบบ่อยภาวะหนึ่ง แต่ไม่มีรายงานสถิติในภาพ รวมของทุกสาเหตุ เนื่องจากการศึกษาสถิติ มักแยกศึกษาเฉพาะในแต่ละสาเหตุ เช่น ในสหรัฐ อเมริกา ในแต่ละปี พบผู้ป่วยภาวะเลือดออกในเนื้อสมองได้ 12-15 รายต่อประชากร 100,000 คน เป็นต้น

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ พบได้ในทุกอายุ ตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ ผู้ หญิงและผู้ชายมีโอกาสเกิดได้ใกล้เคียงกัน

อนึ่ง ในบทความนี้ จะกล่าวถึงเฉพาะภาพรวมของเลือดออกในกะโหลกศีรษะเท่านั้น ไม่แยกรายละเอียดของแต่ละภาวะเลือดออกฯ เพราะได้แยกเขียนรายละเอียดของแต่ละภาวะเลือดออกฯ เป็นแต่ละบทความ โดย นพ. สมศักดิ์ เทียมเก่า (เช่น ปัจจัยเสี่ยง อาการ การรักษา การพยากรณ์โรค การป้องกัน) แนะนำให้อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com ดังนี้

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะมีสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยงจากอะไร?

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะเกิดได้จากหลากหลายสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยง ซึ่งที่พบบ่อยที่สุด คือ จากการได้รับอุบัติเหตุที่ศีรษะ เช่น จากอุบัติเหตุรถยนต์ การตกจากที่สูง การล้ม (มักพบในผู้สูงอายุ) การทะเลาะวิวาท หรือจากการคลอด (ในเด็กแรกเกิด)

นอกจากนั้น สาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆที่พบได้ คือ

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะมีอาการอย่างไร?

อาการหลักของภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ จะเป็นอาการที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลันได้แก่

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์?

เมื่อมีอาการดังกล่าวในหัวข้ออาการ ให้ไปโรงพยาบาลทันที

*****หมายเหตุ โทรศัพท์เรียกรถพยาบาลฉุกเฉิน เบอร์เดียวทั่วประเทศไทย คือ “โทรฯ 1669” สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ กระทรวงสาธารณสุข (สพฉ.) ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมง

แพทย์วินิจฉัยภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะได้จาก ประวัติอาการ ประวัติอุบัติเหตุ ประ วัติทางการแพทย์ต่างๆ เช่น โรคประจำตัว การกินยาต่างๆ การตรวจร่างกายทั่วไป การตรวจร่าง กายทางระบบประสาท การตรวจสืบค้นเพิ่มเติมด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง และอาจมีการตรวจสืบค้นอื่นๆเพิ่มเติม ขึ้นกับสิ่งที่แพทย์ตรวจพบและดุลพินิจของแพทย์ เช่น การเจาะหลัง เป็นต้น

รักษาภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะได้อย่างไร?

แนวทางการรักษาภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ ในระยะแรกมักเป็นการรักษาในโรง พยาบาล ทั้งนี้วิธีรักษาจะขึ้นกับหลายปัจจัย เช่น สาเหตุ ความรุนแรงของอาการ ตำแหน่งที่เกิดเลือดออก ปริมาณเลือดที่ออก เลือดที่ออกหยุดได้เองหรือไม่

ในกรณีอาการน้อยมาก และรอยโรคไม่ชัดเจน แพทย์มักใช้การเฝ้าสังเกตอาการอย่างน้อย 24-48 ชั่วโมง

ถ้าอาการมาก หรือเลือดออกไม่หยุด หรือสาเหตุเกิดจากโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง หรือหลอดเลือดสมองผิดปกติเอวีเอ็ม แพทย์มักรักษาด้วยการผ่าตัดสมอง เพื่อปิดหลอดเลือด และเพื่อนำก้อนเลือดออก ไม่ให้กดเบียดทับเนื้อสมอง

นอกจากนั้น คือ การรักษาประคับประคองตามอาการ เช่น ยาแก้ปวดศีรษะ ยากันชัก ยาลดความดันโลหิต และการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ กรณีผู้ป่วยมีระดับการรู้สึกตัวได้ไม่ดี

ส่วนในระยาวหลังอาการผิดปกติต่างๆคงที่และควบคุมได้แล้ว การรักษาคือ การทำกาย ภาพบำบัด กรณีมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง และ/หรือการฝึกพูด กรณีมีปัญหาในการพูด ร่วมกับการรักษาควบคุมโรคที่เป็นสาเหตุ และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต ที่สำคัญ คือ ไม่สูบบุ หรี่ ไม่ดื่มสุรา ออกกำลังกายสม่ำเสมอตามควรกับสุขภาพ

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะมีผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ ขึ้นกับความรุนแรงของอาการ ถ้าอา การไม่รุนแรง เลือดออกน้อย และออกในตำแหน่งที่ไม่สำคัญ อาจไม่พบมีผลข้างเคียง แต่ถ้าอาการรุนแรง หรือเลือดออกในส่วนสำคัญของสมอง ผลข้างเคียงคือ ความพิการตลอดไป เช่น แขนขาอ่อนแรง อาการชัก มีปัญหาในการพูด ในการขับถ่าย ในความจำ เป็นต้น

ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

การพยากรณ์โรคของภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ ขึ้นกับหลายปัจจัย ที่สำคัญ คือ สาเหตุ ความรุนแรงของอาการ ตำแหน่งที่เกิดเลือดออก ปริมาณเลือดที่ออก และการพบแพทย์ช้าหรือเร็ว ซึ่งถ้าเลือดออกน้อย อาการเริ่มแรกน้อยมาก การพยากรณ์โรคมักดี และรักษาหายเป็นปกติได้ แต่ถ้าพบแพทย์ช้า, อาการรุนแรงตั้งแต่แรก, หรือเลือดออกมาก ผู้ป่วยมักมีความพิการหลงเหลืออยู่หลังการรักษาเสมอ และในกรณีที่เลือดออกรุนแรงมาก ผู้ป่วยอาจเสีย ชีวิต (ตาย) ได้ จากสมองขาดเลือด และ/หรือจากมีความดันในกะโหลกศีรษะสูง

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไร?

การดูแลตนเองเมื่อมีภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ เมื่อแพทย์อนุญาตให้กลับบ้าน คือ

  • ปฏิบัติตามแพทย์ พยาบาล นักกายภาพบำบัด แนะนำ
  • กินยาต่างๆตามแพทย์แนะนำให้ถูกต้องครบถ้วน
  • ทำกายภาพบำบัด และออกกำลังกายตามควรกับสุขภาพทุกวัน
  • กรณีเกิดอัมพาต ให้ดูแลเหมือนในผู้ป่วยอัมพาต (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บท ความเรื่อง อัมพาต)
  • รักษา ควบคุมโรคที่เป็นสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยง และโรคประจำตัวต่างๆให้ได้ดี
  • ระมัดระวังไม่ออกแรงเบ่ง เช่น เบ่งอุจจาระ (ท้องผูก) ยกของหนัก ไอ จาม รุนแรง เพราะอาจทำให้เกิดเลือดออกซ้ำอีก
  • ไม่สูบบุหรี่
  • ไม่ดื่มสุรา
  • พบแพทย์/ไปโรงพยาบาลตามนัดเสมอ
  • รีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัด เมื่ออาการต่างๆเลวลง หรือมีอาการใหม่ที่ผิดปกติไปจากเดิม และ/หรือเมื่อกังวลในอาการ และถ้ามีอาการเหมือนครั้งแรกที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ต้องไปโรงพยาบาลทันที่ เพราะอาจมีเลือดออกซ้ำได้

ป้องกันภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะอย่างไร?

การป้องกันภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ คือ การหลีกเลี่ยง/ป้องกันสาเหตุ (ที่หลีก เลี่ยง/ป้องกันได้) ดังได้กล่าวในหัวข้อ สาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยง ที่สำคัญ คือ

บรรณานุกรม

  1. Intracranial hemorrhage http://en.wikipedia.org/wiki/Intracranial_hemorrhage [2014,March9].
  2. Liebeskind,D. et al.(2013).Intracranial hemorrhage http://emedicine.medscape.com/article/1163977-overview#showall [2014,March9].


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน fqqq montreeza66666
Frame Bottom