Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  สูตินรีเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อึดอัดท้องมากเมื่อตั้งครรภ์ 

ภาวะน้ำคร่ำมากหมายถึงอะไร?

ภาวะน้ำคร่ำมาก (Hydramnios หรือ Polyhydramnios) หมายถึง การที่มีปริมาณน้ำคร่ำมากกว่าปกติ หากตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (อัลตราซาวด์) แล้ววัดค่า Amniotic fluid in dex: AFI (ค่าการคำนวณความลึกของถุงน้ำคร่ำ ที่ได้จากการตรวจถุงน้ำคร่ำ 4 ตำแหน่งด้วย อัลตราซาวด์ โดยค่าที่ปกติคือ AFI ประมาณ 5-25 ซม./เซนติเมตร) ได้มากกว่า 25 ซม หรือวัดระดับน้ำคร่ำตำแหน่งเดียวได้ค่าที่ลึกที่สุด (Single deepest pocket) เกิน 8 ซม. ทั้งนี้ปริ มาณน้ำคร่ำในการตั้งครรภ์ปกติ เมื่อใกล้คลอดจะมีปริมาณประมาณ 500-1,000 มล.(มิลลิลิตร) การที่มีปริมาณน้ำคร่ำมาก อาจเกิดจาก

  • มีการสร้างมากกว่าปกติ
  • หรือจากการถ่ายเท/การกำจัดออกของน้ำคร่ำน้อยกว่าปกติ
  • หรือจากไม่มีความสมดุลระหว่างการสร้างและการกำจัดออกของน้ำคร่ำ

สาเหตุที่ทำให้มีน้ำคร่ำมากคืออะไร?

ภาวะน้ำคร่ำมาก

สาเหตุของภาวะน้ำคร่ำมากกว่าปกติ ได้แก่

ภาวะน้ำคร่ำมากมีผลต่อมารดาและทารกอย่างไร?

ความรุนแรงของภาวะน้ำคร่ำมากแบ่งออกได้เป็น

ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อมารดาและทารกแตกต่างกันไปตามความรุนแรงของปริมาณผิดปกติของน้ำคร่ำ

ก. ผลต่อมารดา ที่พบได้ คือ

  • ทำให้เกิดความอึดอัด ไม่สบายท้อง หายใจไม่สะดวก
  • ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด เนื่องจากมีการขยายตัวของมดลูกมากเกินไป
  • รกลอกตัวก่อนทารกคลอด (รกลอกตัวก่อนกำหนด) เนื่องจากเมื่อมีการแตกของถุงน้ำ คร่ำ ทำให้ขนาดมดลูกหดรัดตัวลงอย่างรวดเร็ว
  • เจ็บครรภ์ก่อนกำหนด (การคลอดก่อนกำหนด) เนื่องจากมีการขยายตัวของมดลูกมากเกินไป
  • ทารกอยู่ท่าผิดปกติและไม่คงที่ เนื่องจากมีปริมาณน้ำคร่ำมาก ทารกจึงหมุนเปลี่ยนท่าไปมาได้ง่าย
  • มีโอกาสได้รับการทำสูติศาสตร์หัตถการ เช่น การผ่าท้องคลอดฉุกเฉิน เพื่อช่วยชีวิตทา รกในครรภ์
  • ตกเลือดหลังคลอด เนื่องจากมดลูกหดรัดตัวไม่ดี

ข. ผลต่อทารก ที่พบได้ คือ

สังเกตได้อย่างไรว่ามีภาวะน้ำคร่ำมาก?

ในกรณีที่ปริมาณน้ำคร่ำเพิ่มเล็กน้อยไม่มาก สตรีตั้งครรภ์มักไม่สามารถสังเกตได้ถึงความผิดปกติ ยกเว้นหากมีปริมาณน้ำคร่ำมากอาจสังเกตได้ว่า ครรภ์โตเร็วผิดปกติ มีอาการอึดอัดแน่นท้อง ในรายที่มีปริมาณน้ำคร่ำมากๆ ทำให้หายใจลำบากเนื่องจากกระบังลมถูกดันขึ้นมาดันปอดมาก

แพทย์วินิจฉัยภาวะน้ำคร่ำมากได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยภาวะน้ำคร่ำมาก ได้จาก

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีน้ำคร่ำมาก?

การดูแลตนเองเมื่อมีภาวะน้ำคร่ำมาก ได้แก่

  • พักผ่อนให้มาก งดทำงานหนัก
  • ปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของแพทย์ที่ฝากครรภ์ไว้สม่ำเสมอ
  • หากเป็นเบาหวานต้องรักษาควบคุมระดับน้ำตาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

รักษาภาวะน้ำคร่ำมากอย่างไร?

ในกรณีที่ปริมาณน้ำคร่ำไม่มาก และตรวจไม่พบความผิดปกติของทารก การรักษามักเป็นแบบรักษาประคับประคองตามอาการ เช่น ให้พักผ่อนให้มาก ให้ควบคุมน้ำหนัก ควบคุมอาหาร หากมีปริมาณน้ำคร่ำมากจนมีผลต่อการหายใจของมารดา สามารถให้การรักษาได้ดังนี้

หลังคลอดดูแลตนเองอย่างไร?

หากมีภาวะน้ำคร่ำมากในขั้นไม่รุนแรง มักไม่มีภาวะแทรกซ้อนหลังคลอด/ระยะหลังคลอด (เช่น การตกเลือดหลังคลอด) แต่หากมีภาวะน้ำคร่ำมากระดับที่รุนแรง โอกาสเกิดภาวะ แทรกซ้อนหลังคลอดอาจสูงขึ้น ซึ่งต้องเฝ้าระวังเป็นอย่างดี และรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัดเสมอ ถ้าพบมีอาการผิดปกติ

อย่างไรก็ตาม การดูแลหลังคลอดเหมือนสตรีหลังคลอดทั่วไป คือ หากคลอดทางช่องคลอด คือ การดูแลแผลฝีเย็บ การสังเกตว่าน้ำคาวปลาปกติหรือไม่, สังเกตการหดรัดตัวของมด ลูก (ดูการตกเลือดหลังคลอด), ส่วนหากได้รับการผ่าตัดคลอด ก็ต้องดูแลแผลผ่าตัด, สังเกตอาการติดเชื้อต่างๆ เช่น มีไข้ ปัสสาวะแสบ ขัด

สำหรับทารกซึ่งส่วนใหญ่จะปกติ ก็มีการดูแลทารกหลังคลอดตามปกติ แต่หากทารกมีความผิดปกติ ก็จะมีการดูแลเป็นพิเศษเฉพาะรายไปตามแต่ความผิดปกติของทารกแต่ละราย เช่น ปอดติดเชื้อ เป็นต้น

ควรตั้งครรภ์ครั้งต่อไปเมื่อใด?

หากทารกครรภ์แรกไม่มีความผิดปกติ การตั้งครรภ์ครั้งต่อไปเหมือนสตรีทั่วไป แต่เพื่อให้มารดาได้เลี้ยงดูบุตรเต็มที่ ควรเว้นระยะห่างไปประมาณ 2-3 ปี แต่ถ้าทารกคนแรกมีความผิด ปกติทางโครโมโซม ควรต้องปรึกษากับสูติแพทย์ถึงความเสี่ยงในครรภ์ต่อไป หรือหากมารดาเป็นเบาหวาน ก็ควรต้องควบคุมระดับน้ำตาลหรือรักษาให้ดีก่อนที่จะตั้งครรภ์ครั้งต่อไป

หากครรภ์แรกมีภาวะน้ำคร่ำมาก ครรภ์ต่อไปจะเกิดอีกไหม?

อาจมีโอกาสเป็นซ้ำได้ โดยมีรายงานพบได้ประมาณ 1 ต่อการตั้งครรภ์ทั้งหมด 1,720 การตั้งครรภ์ ทั้งนี้ขึ้นกับว่า สามารถควบคุมปัจจัยเสี่ยงได้หรือไม่

ทารกที่เกิดจากภาวะน้ำคร่ำมากมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

การพยากรณ์โรคหรือพัฒนาการหลังคลอดของทารกขึ้นกับสาเหตุที่ทำให้น้ำคร่ำมากผิด ปกติ หากปริมาณน้ำคร่ำเพิ่มแบบไม่รุนแรงส่วนใหญ่ ทารกมักปกติ ยกเว้นทารกที่มีความพิการแต่กำเนิด

ภาวะน้ำคร่ำมากสามารถป้องกันได้ไม่?

โดยทั่วไป สาเหตุที่ทำให้มีน้ำคร่ำมากมักไม่พบชัดเจน ดังนั้นส่วนใหญ่จึงไม่สามารถป้อง กันภาวะนี้ได้ แต่หากมีปัจจัยเสี่ยงชัดเจน เช่น มารดาเป็นเบาหวาน การรักษา ควบคุมปัจจัยเสี่ยง ก็จะสามารถป้องกันภาวะน้ำคร่ำมากได้

บรรณานุกรม

  1. https://www.clinicalkey.com/topics/obstetrics-gynecology/polyhydramnios.html [2014,Feb9].
  2. http://www.uptodate.com/contents/polyhydramnios [2014,Feb9].
  3. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8498934 [2014,Feb9].


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom