Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หลอดลม  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หอบหืด 

บทนำ

ยาฟีโนเทอรอล (Fenoterol) เป็นยาในกลุ่ม Beta 2 adrenergic agonist ทางคลินิกใช้เป็นยายาหลอดลมและช่วยบำบัดอาการหอบหืด เพื่อประสิทธิภาพของการรักษาจึงใช้ยานี้ร่วมกับยา Ipratropium โดยมีรูปแบบผลิตภัณฑ์เป็นยาพ่นผ่านเครื่องพ่นทั่วไปเข้าทางเดินหายใจโดยพ่นผ่านช่องปาก หรือเป็นยาพ่นผ่านเครื่องพ่นครอบทั้งจมูกและปากกรณีเป็นเครื่องพ่นเฉพาะชนิดที่เรียกว่า Nebuliser ที่ใช้เมื่อผู้ป่วยอยู่โรงพยาบาล

ยาฟีโนเทอรอลมีการออกฤทธิ์ได้ในระยะเวลาสั้นๆ ยาฟีโนเทอรอลมิได้ออกฤทธิ์กับหลอดลมของคนเราเท่านั้น แต่ออกฤทธิ์และส่งผลต่อการทำงานของระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายได้อีกอาทิ ทำให้อัตราการเต้นของหัวใจเร็วขึ้น มีความดันโลหิตในช่วงหัวใจบีบตัวสูงแต่ขณะที่หัวใจคลายตัวกับทำให้ความดันโลหิตลดต่ำ เกิดอาการสั่นของกล้ามเนื้อ มีระดับของเกลือโพแทสเซียมในเลือดต่ำลง หากใช้กับสตรีตั้งครรภ์จะทำให้มดลูกเกิดการคลายตัวซึ่งทางคลินิกได้นำมาใช้เป็นยาป้องกันการคลอดบุตรก่อนกำหนด

นอกจากนี้ยังมีข้อควรระวังอีกหลายประการที่ผู้ป่วย/ผู้บริโภคควรทราบก่อนการใช้ยาฟีโนเทอรอลเช่น

ยาฟีโนเทอรอลถูกบรรจุอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทยและระบุให้ใช้ร่วมกับยา Ipratro pium เพื่อนำมาเป็นยายาหลอดลม และจัดให้อยู่ในหมวดของยาอันตราย การใช้ยานี้จะต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์เท่านั้น ผู้บริโภคไม่สมควรไปซื้อหายามาใช้เองโดยมิได้มีการตรวจคัดกรองจากแพทย์ก่อน ยานี้มีการวางจำหน่ายตามร้านขายยาโดยทั่วไป อีกทั้งสามารถพบเห็นการใช้ตาสถานพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชน

ฟีโนเทอรอลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ฟีโนเทอรอล

ยาฟีโนเทอรอลมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ฟีโนเทอรอลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาฟีโนเทอรอลมีกลไกการออกฤทธิ์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ทำให้หลอดลมยายตัวและยังทำหน้าที่ต่อต้านสารที่ทำให้หลอดลมหดตัวเช่น Histamine, Methacholine รวมถึงสารที่กระตุ้นให้มีอาการแพ้จนเป็นสาเหตุของการหอบ/หลอดลมหดตัวเกิดขึ้น

ฟีโนเทอรอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาฟีโนเทอรอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาพ่นผ่านทางช่องปากและ/หรือเป็นยาพ่นผ่านทั้งทางช่องปากและช่องจมูกชนิดสารละลายที่ผสมร่วมกับยาอื่นเช่น

ฟีโนเทอรอลมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาฟีโนเทอรอลมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาเช่น

ก. ผู้ใหญ่และเด็กที่มีอายุมากกว่า 6 ปีขึ้นไป:

ข. เด็กอายุตั้งแต่ 6 ปีลงมา: ขนาดใช้ยานี้กับเด็กกลุ่มนี้ยังมิได้มีการยืนยันและจัดทำในทางคลินิก การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*อนึ่ง สำหรับสูตรตำรับยานี้ที่มีการบรรจุหลอดและใช้พ่นหมดหลอดหรือที่เรียกว่า Unit-dose-vial ต้องใช้เครื่องพ่นยาที่มีลักษณะเฉพาะ (Nebuliser) โดยมากจะพบเห็นการใช้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้นไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาฟีโนเทอรอล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมพ่นยาควรทำอย่างไร?

กรณีที่ลืมพ่นยาฟีโนเทอรอลให้พ่นยาทันทีที่นึกขึ้นได้ หากเวลาใกล้เคียงกับการพ่นยาใน ครั้งถัดไป ไม่จำเป็นต้องปรับขนาดการพ่นยาเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิภาพของการรักษาควรพ่นยาฟีโนเทอรอลให้ตรงเวลา

ฟีโนเทอรอลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาฟีโนเทอรอลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบการทำงานของอวัยวะต่างๆในร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ฟีโนเทอรอลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาฟีโนเทอรอลเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามปรับขนาดการใช้ยานี้ด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุโดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามซื้อยานี้มาใช้เองโดยมิได้รับการตรวจคัดกรองจากแพทย์ก่อน
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • ห้ามให้ยานี้เข้าตาหรือควรหลับตาทุกครั้งที่ต้องพ่นยา กรณีที่ตัวยาสัมผัสตาให้ล้างออกด้วยน้ำสะอาดทันที
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง โรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษ โรคต้อหิน โรคเบาหวาน
  • ฝึกหัดวิธีใช้ยานี้อย่างถูกต้องจากแพทย์หรือเภสัชกรหรือพยาบาลก่อนนำยากลับมาใช้ที่บ้าน
  • กรณีที่ไม่ได้ใช้ยาพ่นนี้นานเกิน 3 วัน ก่อนการใช้ทุกครั้งให้ทดสอบพ่นยาทิ้งประมาณ 2 ครั้ง เพื่อเป็นการตรวจสอบว่าระบบการพ่นยายังใช้ได้เป็นปกติหรือไม่
  • หากต้องพ่นยาเกิน 1 ครั้งให้รอเวลาประมาณ 15 วินาทีแล้วค่อยพ่นยาครั้งถัดไป
  • กรณีที่มีอาการวิงเวียนหลังการใช้ยานี้ให้หลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะใดๆรวมถึงการทำงานที่เกี่ยวข้องกับเครื่องจักรเพราะอาจเกิดอุบัติเหตุได้
  • กรณีที่ใช้ยานี้แล้วอาการไม่ดีขึ้นหรือการใช้ยานี้ขณะที่มีอาการหอบแบบเฉียบพลันแล้วไม่ได้ผล ให้รีบกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อให้แพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • มาพบแพทย์ตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาฟีโนเทอรอลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ฟีโนเทอรอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาฟีโนเทอรอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาฟีโนเทอรอลอย่างไร?

ควรเก็บยาฟีโนเทอรอลภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ฟีโนเทอรอลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาฟีโนเทอรอลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Aerobidol (เอโรบิดอล)Aerocare
Berodual (เบโรดูออล)Boehringer Ingelheim
Berodual Forte (เบโรดูออล ฟอร์ด)Boehringer Ingelheim
Combivent UDV (คอมบิเวนท์ ยูดีวี)Boehringer Ingelheim
Inhalex Forte (อินแฮเล็กซ์ ฟอร์ท)Silom Medical
Iperol (ไอเพอรอล) L. B. S.
Iperol Forte (ไอเพอรอล ฟอร์ท)L. B. S.
Iprateral (อิพราเทอรอล)Pharma Innova
Punol (พูนอล)Biolab

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Beta2-adrenergic_agonist [2016,Feb20]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Fenoterol [2016,Feb20]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=fenoterol [2016,Feb20]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/berodual-berodual%20forte/?type=full#Indications [2016,Feb20]
  5. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1527-3466.1999.tb00006.x/pdf [2016,Feb20]
  6. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/berodual-berodual%20forte/?type=full#Actions [2016,Feb20]
  7. http://www.medicinenet.com/fenoterol_inhalation_solution-oral/page2.htm#SideEffects [2016,Feb20]
  8. http://www.drugbank.ca/drugs/DB01288 [2016,Feb20]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน santirat_ Apple0049
Frame Bottom