Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไขกระดูก  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เม็ดเลือดขาวต่ำ 

บทนำ

ยาฟิลกราสทิม(Filgrastim) เป็นยาที่ใช้รักษาภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิล(Neutrophils)ต่ำ ซึ่งอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น การได้รับยาเคมีบำบัด การได้รับ รังสีรักษา ผู้ป่วยโรคเอชไอวี(HIV) ตลอดจนภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำที่ไม่ทราบสาเหตุ ยาฟิลกราสทิมเป็นยาที่มีโครงสร้างคล้ายกับสารไกลโคโปรตีน (Glycoprotein) ของร่างกายซึ่งมีชื่อเรียกเฉพาะว่า Granulocyte-Colony Stimulating Factor หรือเรียกย่อๆว่า G-CSF โปรตีนชนิดนี้จะทำหน้าที่กระตุ้นเซลล์ต้นกำเนิดของเม็ดเลือดขาวในไขกระดูกให้เกิดการแบ่งตัวของเม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิลเพิ่มขึ้น ยาฟิลกราสทิมได้รับการขึ้นทะเบียนยาตั้งแต่ปี ค.ศ.1991 (พ.ศ.2534) องค์การอนามัยโลกได้ประกาศให้ยาชนิดนี้เป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานที่สถานพยาบาลแต่ละแห่งควรมีสำรองใช้กับผู้ป่วย

ยาฟิลกราสทิมเป็นยาชีวะสังเคราะห์ที่ใช้กระบวนการพันธุวิศวกรรมตัดต่อสารพันธุกรรม(DNA) โดยตัวยานี้จะทำหน้าที่คล้ายกับ G-CSF ของร่างกายเพื่อกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิลจากไขกระดูก รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยานี้ เป็นชนิดฉีดที่ใช้ได้กับผู้ใหญ่และเด็ก หลังจากผู้ป่วยได้รับยานี้ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 1–2 วัน ตัวยาก็จะเริ่มออกฤทธิ์กระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดขาว ตัวยาจะมีเวลาอยู่ในกระแสเลือดนานประมาณ 3.5 ชั่วโมง จากนั้นจะเริ่มเสื่อมสลายโดยกระบวนการทางเคมีในร่างกายที่มีชื่อเรียกเฉพาะว่า Neutrophil-mediated clearance

สำหรับข้อมูลสำคัญๆที่ควรทราบเกี่ยวกับยาฟิลกราสทิมมีดังนี้ เช่น

ยาฟิลกราสทิมที่มีจำหน่ายอยู่ในประเทศเรา มีอยู่หลายยาชื่อการค้า และจัดเป็นหนึ่งในรายการยาที่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทยโดยระบุเงื่อนไขการใช้ยาดังนี้

1. ใช้สำหรับปลูกถ่ายไขกระดูกหรือปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด

2. ใช้รักษาการติดเชื้อที่เรียกว่า Febrile neutropenia ที่เกิดจากยาเคมีบำบัด

3. ใช้ป้องกัน Febrile neutropenia แบบปฐมภูมิ และ แบบทุติยภูมิ

ตามกฎหมายยาของไทย ได้กำหนดให้ยาฟิลกราสทิมเป็นยาควบคุมพิเศษ การใช้ยาต้องมีใบสั่งจากแพทย์ และจะพบเห็นการใช้ยาชนิดนี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น

ฟิลกราสทิมมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ฟิลกราสทิม

ยาฟิลกราสทิมมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ฟิลกราสทิมมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

อาจกล่าวได้ว่ายาฟิลกราสทิม เป็นยาชีวะสังเคราะห์ที่เลียนแบบ/มีกลไกการทำงาน/การออกฤทธิ์แบบสาร G-CSF ซึ่งเป็นสารปัจจัยในการกระตุ้นเซลล์ไขกระดูกให้สร้างเม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิลให้เจริญเติบโตและสมบูรณ์ขึ้นมาทดแทนเม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิลที่ตายหรือได้รับผลกระทบจากการได้รับยาเคมีบำบัด และ/หรือรังสีรักษา

ฟิลกราสทิมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาฟิลกราสทิมมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาฉีดที่บรรจุ Filgrastim ขนาด 300 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร, 300 ไมโครกรัม/0.5 มิลลิลิตร, 480 ไมโครกรัม/1.6 มิลลิลิตร

ฟิลกราสทิมมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาฟิลกราสทิม มีขนาดการบริหารยา/ใช้ยา เช่น

ก. สำหรับกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลหลังการได้รับยาเคมีบำบัด:

  • ผู้ใหญ่และเด็ก: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง 5 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ 1 ครั้ง หรือจะให้แบบหยดยาเข้าหลอดเลือดดำโดยใช้เวลาในการหยดยานาน 15–30 นาทีเป็นอย่างต่ำ ผู้ป่วยอาจต้องได้รับยานี้นานถึง 14 วัน หรือมากกว่า ทั้งนี้ขึ้นกับระดับเม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิลที่ถูกสร้างขึ้นหลังได้รับยานี้ และการเริ่มให้ยานี้จะกระทำหลังจากได้รับยาเคมีบำบัดผ่านไปแล้ว 24 ชั่วโมง

ข.สำหรับบำบัดเม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิลต่ำตั้งแต่กำเนิด:

  • ผู้ใหญ่และเด็ก: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง 6 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ 2 ครั้ง ระยะเวลาการใช้ยาต้องเป็นไปตามการตอบสนองของร่างกายผู้ป่วย โดยแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาระยะเวลาการให้ยาได้เหมาะสมและปลอดภัยที่สุด

ค. สำหรับใช้ร่วมในกระบวนการปลูกถ่ายไขกระดูก:

อนึ่ง:

  • ในผู้ป่วย โรคตับ โรคไต ไม่จำเป็นต้องปรับขนาดการให้ยานี้
  • มารับการฉีดยานี้อย่างต่อเนื่อง ตรงตามแทย์นัดหมายทุกครั้ง
  • โดยทั่วไป การหยุดให้ยานี้ แพทย์จะใช้เกณฑ์ตรวจนับจำนวน เม็ดเลือดขาว ที่มีระดับเพิ่มขึ้น จนเข้าเกณฑ์มาตรฐาน

*****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาฟิลกราสทิม ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมมารับการฉีดยาควรทำอย่างไร?

กรณีไม่สามารถมารับการฉีดยาฟิลกราสทิม/หรือลืมมารับยานี้ ให้ผู้ป่วยรีบติดต่อ แพทย์ พยาบาล ผู้ที่ทำการดูแลรักษาเพื่อทำการนัดหมายใหม่โดยเร็ว

ฟิลกราสทิมมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาฟิลกราสทิมสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ฟิลกราสทิมอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาฟิลกราสทิม เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาฟิลกราสทิมด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ฟิลกราสทิมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาฟิลกราสทิมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาฟิลกราสทิมอย่างไร?

ควรเก็บยาฟิลกราสทิม ในช่วงอุณหภูมิ 2–8 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ฟิลกราสทิมมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาฟิลกราสทิม มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Filgen (ฟิลเจน)Ranbaxy
Gran (แกรน)Kyowa Hakko Kirin
Leuco-Plus (ลิวโค-พลัส)Apexcela
Neukine (นิวไคน์)Intas Pharmaceuticals
Neupogen (นิวโปเจน)Amgen
Neutromax (นิวโทรแมกซ์)Bio Sidus

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Filgrastim [2017,Oct28]
  2. https://www.drugs.com/monograph/filgrastim-tbo-filgrastim.html [2017,Oct28]
  3. https://www.drugs.com/cdi/filgrastim-injection.html [2017,Oct28]
  4. https://www.drugs.com/dosage/filgrastim.html#Usual_Adult_Dose_for_Neutropenia_Associated_with_Chemotherapy [2017,Oct28]
  5. https://www.drugs.com/sfx/filgrastim-side-effects.html [2017,Oct28]
  6. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2559/E/086/11.PDF [2017,Oct28]
  7. http://www.mims.com/thailand/drug/info/filgrastim/?type=brief&mtype=generic [2017,Oct28]
  8. http://www.mims.com/thailand/drug/search?q=filgrastim [2017,Oct28]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน sirikul artthat39
Frame Bottom