Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อราในร่างกาย 

บทนำ

ยาฟลูไซโทซีน(Flucytosine หรือ Fluorocytosine หรือ 5-fluorocytosine ย่อว่า 5-FC) เป็นยาต้านเชื้อราที่มีรูปแบบเภสัชภัณฑ์เป็นทั้งยารับประทาน และยาฉีด ยานี้มักถูกนำมารักษาการติดเชื้อราของชั้นผิวหนังส่วนลึก/หนังแท้ เช่น กลุ่มเชื้อราที่เป็นสาเหตุของโรคโครโมไมโคซิส (Chromomycosis, โรคติดเชื้อราที่ทั้งหนังกำพร้าและหนังแท้) ทางคลินิกยังนำมารักษาการติดเชื้อราในระดับรุนแรงที่มีสาเหตุจากเชื้อราแคนดิดา(Candida) รวมถึงเชื้อราที่เป็นต้นเหตุของโรคฉวยโอกาสที่ติดเชื้อราที่เรียกว่าโรคคริปโตคอกโคซิส (Cryptococcosis)ที่กรณีนี้ต้องใช้ยา Amphotericin B ร่วมในการรักษา

ตัวยาฟลูไซโทซีนในกระแสเลือดจะมีเวลาอยู่ในร่างกายได้ประมาณ 2.4–4.8 ชั่วโมงก่อนที่จะถูกขับทิ้งไปกับปัสสาวะ

การใช้ยาฟลูไซโทซีนมีข้อควรระวังและข้อห้ามอยู่หลายประการที่ผู้บริโภ/ผู้ป่วยควรทราบดังนี้ เช่น

การใช้ยาฟลูไซโทซีนได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย ผู้ป่วยต้องใช้ยาตามคำสั่งของแพทย์แต่ผู้เดียว และต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่แพทย์แนะนำ ห้ามซื้อหายาชนิดนี้มาใช้เองโดยเด็ดขาด ทั้งนี้เราสามารถพบเห็นการจัดจำหน่ายยาฟลูไซโทซีนภายใต้ชื่อการค้าว่า “Ancobon”

ฟลูไซโทซีนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ฟลูไซโทซีน

ยาฟลูไซโทซีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

  • รักษาการติดเชื้อราแคดิดาในช่องทางเดินปัสสาวะ (Candida Urinary Tract Infection)
  • รักษาการติดเชื้อราแคดิดาในกระแสเลือด (Candidemia)
  • รักษาการติดเชื้อรากลุ่มคริบโตคอกโคสิสที่เยื่อหุ้มสมอง (Cryptococcal Meningitis)
  • รักษาการติดเชื้อราในบริเวณเยื่อบุหัวใจ (Fungal Endocarditis)

ฟลูไซโทซีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาฟลูไซโทซีนคือ เมื่อเข้าสู่กระแสโลหิต ตัวยาจะถูกดูดซึมผ่านเข้าในเซลล์เชื้อราโดยเอนไซม์ Cytosis permease และเมื่อยานี้อยู่ภายในเซลล์ของเชื้อรา ยาฟลูไซโทซีนจะถูกเปลี่ยนเป็น ยาฟลูออโรยูราซิล (Fluorouracil) อย่างรวดเร็วโดยเอนไซม์ Cytosine deaminase ซึ่งยาฟลูออโรยูราซิล มีฤทธิ์ต่อเชื้อราโดยยับยั้งการสังเคราะห์สารโปรตีนและรบกวนการสังเคราะห์ DNA ของเชื้อรา จากกลไกนี้ จึงทำให้เชื้อราหยุดการเจริญเติบโตและตายลงในที่สุด

ฟลูไซโทซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาฟลูไซโทซีนในประเทศไทย มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ที่ประกอบด้วย Flucytosine 250 และ 500 มิลลิกรัม/แคปซูล

ฟลูไซโทซีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาฟลูไซโทซีน มีขนาดรับประทาน เช่น

  • ผู้ใหญ่: รับประทานยา 50–150 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน โดยแบ่งการรับประทานเป็น 4 ครั้ง/วัน โดยสามารถรับประทานยานี้ ก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ และในกรณีที่ผู้ป่วยมีการติดเชื้อราในระดับที่รุนแรง แพทย์อาจต้องใช้ ยาฟลูไซโทซีนร่วมกับยาAmphotericin B หรือกับยาFluconazole
  • เด็ก: การใช้ยานี้กับเด็กต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์เท่านั้น

อนึ่ง:

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาฟลูไซโทซีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาฟลูไซโทซีน สามารถรับประทานทันทีเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2เท่า ให้รับประทานยาในขนาดปกติ

ข้อสำคัญ การใช้ยารักษาโรคของเชื้อราทุกชนิดรวมยาฟลูไซโทซีน ควรต้องใช้ยาจนครบเทอมการรักษาตามแพทย์สั่ง

ฟลูไซโทซีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาฟลูไซโทซีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ฟลูไซโทซีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาฟลูไซโทซีน เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามปรับขนาดการใช้ยานี้ด้วยตนเอง และต้องใช้ยานี้ตามที่แพทย์แนะนำ
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น แคปซูลแตกหัก สีแคปซูลเปลี่ยน
  • ห้ามใช้ยานี้นานเกินคำสั่งแพทย์
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์ สตรีในภาวะให้นมบุตร
  • กรณีที่ใช้ยานี้แล้วไม่ได้ผล ให้รีบกลับมาปรึกษาแพท/มาโรงพยาบาล โยไม่ต้องรอถึงวันแพทย์นัด
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อรับการตรวจร่างกายจากแพทย์ รวมถึงการตรวจเลือด ตามแพทย์นัดหมายทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาฟลูไซโทซีนด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ฟลูไซโทซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาฟลูไซโทซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาฟลูไซโทซีนอย่างไร?

ควรเก็บยาฟลูไซโทซีน ภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น

ฟลูไซโทซีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาฟลูไซโทซีน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Ancobon (แอนโคบอน)Valeant Pharmaceuticals North America

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Flucytosine[2017,July8]
  2. http://www.mims.com/thailand/drug/info/flucytosine/?type=brief&mtype=generic [2017,July8]
  3. https://www.drugs.com/cdi/flucytosine.html[2017,July8]
  4. https://www.drugs.com/dosage/ancobon.html[2017,July8]
  5. https://www.drugs.com/pro/ancobon.html [2017,July8]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom