Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซึมเศร้า 

บทนำ

ยาฟลูเพนทิซอล (Flupenthixol หรือ Flupentixol หรือ Flupenthixol decanoate) เป็นหนึ่งในกลุ่มยาไทโอแซนทีน (Thioxanthene) ทางคลินิกรู้จักยานี้เป็นครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1965 (พ.ศ.2508) โดยนำมาเป็นยารักษาโรคทางจิตเวชรวมทั้งมีใช้ในประเทศไทยด้วย สูตรตำรับยามักจะผสมยา Melitracen (ยารักษาทางจิตเวชในกลุ่มยา TCA) ร่วมด้วย

ตัวยาฟลูเพนทิซอลสามารถอยู่ในร่างกายได้นานถึงประมาณ 35 ชั่วโมงจึงเป็นเหตุผลทางคลินิกที่สามารถให้ยากับผู้ป่วยเพียง 2 - 3 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยต้องใช้ในรูปแบบยาฉีดซึ่งเหมาะกับ ผู้ป่วยที่ไม่ชอบรับประทานยา การใช้ยาฟลูเพนทิซอลในขนาดต่ำจะช่วยลดอาการซึมเศร้าได้เป็นอย่างดี กลไกการออกฤทธิ์ของยานี้จะเป็นเรื่องการปรับสมดุลของสารสื่อประสาทในสมองจนทำให้อาการของผู้ป่วยดีขึ้นเป็นลำดับ

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาฟลูเพนทิซอลจะมีทั้งยารับประทานและยาฉีด แต่ในประเทศไทยอาจพบเห็นเฉพาะยาชนิดรับประทานเท่านั้น

ข้อจำกัดในการใช้ยาฟลูเพนทิซอลที่ผู้บริโภคควรทราบได้แก่

สำหรับประเทศไทยโดยคณะกรรมการอาหารและยาได้กำหนดให้ยานี้อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติและยังระบุให้สูตรตำรับของยาฟลูเพนทิซอลที่ผสมร่วมกับยา Melitracen เป็นทั้งยาอันตรายและยาควบคุมพิเศษ และสามารถพบเห็นการใช้ฟลูเพนทิซอลในคลินิกทางจิตเวชโดยการใช้ยาจะต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของแพทย์ผู้รักษาแต่เพียงผู้เดียว

ฟลูเพนทิซอลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ฟลูเพนทิซอล

ยาฟลูเพนทิซอลมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อรักษาภาวะซึมเศร้า

ฟลูเพนทิซอลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาฟลูเพนทิซอลมีกลไกการออกฤทธิ์ต่อตัวรับ (Receptor) ของสารสื่อประสาทในสมองเช่น Dopamine (D1 และ D2) receptor, Alpha-adrenergic receptor และก่อให้เกิดการปรับสมดุลของสารสื่อประสาทในสมองได้อย่างเหมาะสมทำให้อาการซึมเศร้าทุเลาลงจนเป็นที่มาของสรรพคุณ

ฟลูเพนทิซอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาฟลูเพนทิซอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 0.5 และ 1 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีดขนาด 20 และ 100 มิลลิกรัม/ขวด

ฟลูเพนทิซอลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะขนาดรับประทานของยาฟลูเพนทิซอลดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทาน 1 มิลลิกรัมวันละครั้งในตอนเช้าก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ จากนั้นอีกประมาณ 1 สัปดาห์แพทย์อาจปรับเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 มิลลิกรัมวันละครั้ง ขนาดรับประ ทานสูงสุดไม่เกิน 3 มิลลิกรัม/วัน
  • ผู้สูงอายุ: เริ่มต้นรับประทาน 0.5 มิลลิกรัมวันละครั้งในตอนเช้าก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ จาก นั้นอีกประมาณ 1 สัปดาห์แพทย์อาจปรับเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 1 มิลลิกรัมวันละครั้ง ขนาดรับประ ทานสูงสุดไม่เกิน 1.5 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่ชัดเจนในการใช้ยานี้กับผู้ป่วยเด็ก การใช้ยานี้ในผู้ป่วยเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้นไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาฟลูเพนทิซอล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาฟลูเพนทิซอลสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาฟลูเพนทิซอลตรงเวลา การลืมรับประทานยานี้บ่อยหลายครั้งหรือหยุดการใช้ยานี้เองสามารถก่อให้เกิดผลเสียต่างๆต่อการรักษาตามมาเช่น ทำให้อาการทางจิตแย่ลง

ฟลูเพนทิซอลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาฟลูเพนทิซอลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

*กรณีได้รับยานี้เกินขนาด: สามารถพบอาการหายใจลำบาก วิงเวียน และง่วงนอนอย่างรุนแรง รูม่านตาหดเล็ก อ่อนแรงและอ่อนเพลียอย่างมาก หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบนำตัวผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ฟลูเพนทิซอลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาฟลูเพนทิซอลเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้หรือแพ้ยาในกลุ่มไทโอแซนทีน
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • หยุดการใช้ยานี้ทันทีหากพบอาการแพ้ยานี้หลังการรับประทานเช่น ตัวบวม มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว อึดอัด/หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเองควรรับประทานยานี้ตรงตามคำสั่งแพทย์
  • ห้ามหยุดรับประทานยานี้โดยมิได้ปรึกษาแพทย์ด้วยอาจทำให้อาการป่วยรุนแรงขึ้น
  • ยานี้อาจทำให้สมรรถภาพทางเพศลดลง
  • หากใช้ยานี้ไปตามระยะเวลาที่เหมาะสมแล้ว (เช่นประมาณ 2 - 3 สัปดาห์) อาการยังไม่ดีขึ้น ควรพาผู้ป่วยกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • ระหว่างการใช้ยานี้หากมีอาการวิงเวียนควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะหรือการทำงานที่ต้องควบคุมเครื่องจักรเพราะอาจเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
  • ปฏิบัติตัวตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัดและมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาฟลูเพนทิซอลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ฟลูเพนทิซอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาฟลูเพนทิซอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาฟลูเพนทิซอลอย่างไร?

ควรเก็บยาฟลูเพนทิซอลในอุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ฟลูเพนทิซอลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาฟลูเพนทิซอลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Anxiset (แอนไซเซ็ต)Rhavenbhel
Deanxit (ดีนซิท)Lundbeck
Fluanxol (ฟลูแอนซอล)Lundbeck

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Thioxanthene [2016,May7]
  2. http://www.drugbank.ca/drugs/DB00875 [2016,May7]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Flupentixol [2016,May7]
  4. http://www.drugs.com/uk/pdf/leaflet/656856.pdf [2016,May7]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน v007
Frame Bottom